Premier Szwecji Ulf Kristersson z centroprawicowej Umiarkowanej Partii Koalicyjnej ustąpił w czwartek ze stanowiska po ogłoszeniu przez Urząd Wyborczy wyników wyborów parlamentarnych, które wygrała opozycyjna lewica.
O swojej decyzji dotychczasowy szef rządu poinformował na platformie X, publikując list do przewodniczącego parlamentu - Riksdagu.
„Aby umożliwić natychmiastowe rozpoczęcie utworzenia nowego rządu, niniejszym zwracam się z prośbą o zwolnienie mnie z obowiązków premiera” – napisał.
Opozycyjna Partia Robotnicza-Socjaldemokraci wraz z blokiem ugrupowań lewicowych wygrała wybory parlamentarne w Szwecji, otrzymując łącznie 176 mandatów – poinformował w czwartek Urząd Wyborczy po przeliczeniu 100 proc. głosów.
Rządząca krajem od 2022 r. centroprawicowa koalicja premiera Ulfa Kristerssona oraz skrajnie prawicowi Szwedzcy Demokraci zdobyli razem 173 mandaty.
Do ostatniej chwili ważyły się losy ostatniego mandatu, który podczas liczenia ostatnich 300 tys. głosów oddanych na późnym etapie głosowania przedterminowego oraz za granicą przechodził z jednego bloku do drugiego.
Partię Robotniczą-Socjaldemokraci poparło 28 proc. wyborców (co daje 99 mandatów), Partię Lewicy - 8,4 proc. (30 mandatów), Partię Centrum - 7 proc. (25), a Partię Ochrony Środowiska-Zielonych - 6,1 proc. (22).
Z kolei Umiarkowana Partia Koalicyjna Kristerssona otrzymała 19,8 proc. (70 mandatów), Szwedzcy Demokraci - 17,5 proc. (62), Chrześcijańscy Demokraci - 6,2 proc. (22), a Liberałowie - 5,3 proc. (19).
Frekwencja wyniosła 84,8 proc.
Wynik wyborów oznacza, że misję utworzenia rządu w pierwszej kolejności otrzyma liderka socjaldemokratów Magdalena Andersson, premierka w latach 2021-22. Andersson w 2022 r. zdecydowała o złożeniu przez Szwecję wniosku o członkostwo w NATO. Socjaldemokraci zapowiedzieli już, że będą kontynuowali politykę poprzedniego rządu w kwestii bezpieczeństwa i wsparcia Ukrainy.
O ile wszystkie partie opozycyjne łączy chęć odsunięcia od władzy rządu Kristerssona i zaostrzenia polityki klimatycznej, o tyle niejasne jest, jak będzie wyglądać koalicja rządząca. Partia Robotnicza-Socjaldemokraci rządziła już w latach 2014-21 z Zielonymi. Natomiast między Partią Lewicy a Partią Centrum występują duże różnice programowe, zwłaszcza w podejściu do gospodarki. Lewica opowiada się za podwyższeniem podatków i rozwojem państwowego sektora usług socjalnych, a Partia Centrum, ugrupowanie skupiające rolników i małych drobnych przedsiębiorców, sprzeciwia się nowym daninom. Pierwsza partia zapowiedziała, że będzie domagać się dla siebie tek ministrów, druga - że do tego nie dopuści.
Ugrupowania bloku lewicowego nie są zgodne co do przyszłości energetyki jądrowej. Jej rozbudowa była jednym z priorytetów rządu Kristerssona.
Wśród rozwiązań możliwy jest rodzaj rządu mniejszościowego, wspieranego w parlamencie na podstawie porozumienia programowego. W taki sposób rządził Kristersson we współpracy ze Szwedzkimi Demokratami.
Partie bloku prawicowego liczą na to, że Andersson nie uda się porozumieć ze wspierającymi ją partiami. Spodziewane są długie negocjacje.
Socjaldemokraci, zdobywając 28 proc. głosów, odnotowali najsłabszy wynik w historii, a zarazem jest to jeden z najlepszych wyników centrolewicy w Europie. Nieznacznie wzrosło poparcie dla liberalno-konserwatywnej Umiarkowanej Partii Koalicyjnej, która w nowym parlamencie będzie drugą siłą polityczną. Największymi przegranymi są Szwedzcy Demokraci, którzy będą trzecim najliczniejszym klubem, ale stracili aż 11 mandatów.
Wyniki podane w czwartek przez Urząd Wyborczy to wstępne pełne rezultaty, równolegle trwa powtórne liczenie. Oficjalne, ostateczne wyniki spodziewane są w weekend. Wówczas mają być znane nazwiska polityków, którzy zdobyli mandaty.
Nowy parlament zbierze się 28 września.
Ze Sztokholmu Daniel Zyśk (PAP)
zys/ akl/
