Kredyty pod kontrolą
Podstawowym celem powołania do życia Biura Informacji Kredytowej było zbudowanie kompleksowego systemu infomacji o historiach kredytowych klientów banków. Ma to doprowadzić do zmniejszenia ryzyka trudnych kredytów, przy jednoczesnym stałym wzroście akcji kredytowej. W tej chwili do BIK napływają informacje z największych banków i synchronizowany jest system informatyczny, który ma pozwolić na łączenie się banków z biurem i przekazywanie potrzebnych informacji w czasie rzeczywistym. Na początku grudnia br. BIK ma uruchomić pełną działalność, co oznacza m.in. sporządzanie dla klientów pierwszych raportów kredytowych.
Dzięki powołaniu BIK możliwe będzie również uproszczenie procedur kredytowych, a tym samym zmniejszenie kosztów obsługi, a także rozwój instrumentów wspierających procesy decyzyjne w bankach. Biuro pozwoli też na zwiększenie konkurencyjności naszych banków dzięki oferowaniu coraz bardziej zaawansowanych produktów oraz rozwój infrastruktury bankowej w ramach dostosowywania naszych przepisów do rozwiązań obowiązujących w krajach Unii Europejskiej.
Korzyści z powołania nowej instytucji będą mieli również klienci banków. Powstanie biura łączy się bowiem z większym zaufaniem do klienta ze strony banku, co pociągnie za sobą zmianę stylu obsługi. Klienci będą mogli liczyć m.in. na zmniejszenie liczby wymaganych dokumentów, sprawniejszą obsługę, bardziej spersonalizowane kontakty, atrakcyjniejsze i tańsze usługi.
Głównym motywem powołania BIK było dążenie do zwiększenia bezpieczeństwa systemu bankowego oraz uproszczenie i usprawnienie procedur obsługi klientów. Akcjonariuszami BIK jest kilkanaście największych banków oraz Związek Banków Polskich. Oferta BIK jest jednak skierowana do wszystkich banków, bo tylko wówczas będzie można stworzyć rzeczywiście kompleksową infomację. Jej wartość będzie tym większa, im więcej kredytodawców będzie zaangażowanych w tworzenie bazy danych. W przyszłości krąg użytkowników ma zostać powiększony m.in. o różne instytucje finansowe, takie jak firmy leasingowe, pożyczkowe, ubezpieczeniowe, pośredników kredytowych, operatorów telefonii komórkowej itp.
Podstawowym produktem BIK będą raporty kredytowe, czyli zbiór informacji o zobowiązaniach klientów banków. Raport umożliwi prawidłową ocenę zdolności kredytowej klienta, będzie bowiem zawierał, poza danymi osobowymi, historię zapytań banków o klienta oraz zestawienie przyszłych i aktualnych zobowiązań (rodzaj i wysokość zobowiązań, wszystkie odstępstwa od warunków umowy itp.).
Baza danych BIK będzie ciągle aktualizowana i rozszerzana w miarę napływu informacji z banków. Biuro będzie udzielało informacji tylko tym kontrahentom, którzy będą uzupełniali jego bazę danych (zasada wzajemności). W przyszłości planowane jest rozszerzenie bazy o informacje pozyskiwane ze źródeł zewnętrznych. Pozwoli to także na oferowanie nowych produktów (prócz historii kredytowych). Chodzi tu m.in. o ocenę zdolności kredytowej klienta (scoring) oraz całą gamę informacji opartych na statystycznej obróbce danych zawartych w bazie (monitoring danych, analizy marketingowe itp.).
Biura informacji kredytowej nie udzielają informacji o charakterze handlowym, to znaczy, że nigdy nie podają nazwy banku, w którym potencjalny kredytobiorca ma rachunek bankowy lub korzystał albo korzysta z kredytu. Zapytania partnerów muszą zawsze dotyczyć konkretnej osoby i być związane z ubieganiem się o kredyt lub gwarancję bankową.
O potrzebie utworzenia BIK może świadczyć działalność podobnych instytucji funkcjonujących w innych krajach. W Stanach Zjednoczonych jedno z trzech największych biur informacji kredytowych przekazuje ponad 1 mln raportów każdego dnia. W Wielkiej Brytanii firma Experian, światowy lider w dostawach systemów dla biur kredytowych, która dostarczyła oprogramowanie także dla BIK, poprzez swoje raporty obsługuje blisko 65 proc. tamtejszego rynku finansowego.
W USA działa 650 biur informacji kredytowej, które każdego roku sporządzają blisko 600 mln raportów kredytowych. Wiele biur to dzisiaj instytucje komercyjne, a duże zapotrzebowanie na ich usługi wynika przede wszystkim z olbrzymiej konkurencji na amerykańskim rynku finansowym, na którym decydujące znaczenie dla klientów ma szybkość załatwiania wniosków kredytowych.
Rozwojowi biur informacji kredytowej na rynku amerykańskim sprzyjają przede wszystkim warunki prawne. Tamtejsze przepisy umożliwiają swobodny przepływ informacji o klientach. Poza tym amerykańskie przepisy nie wymagają uzyskania zgody klienta na gromadzenie i przekazywanie danych o jego zdolności płatniczej. W wyniku długoletnich doświadczeń i kultury gospodarczej, na tamtejszym rynku ukształtował się system wymiany informacji personalnych związanych z kredytami bankowymi dla osób prywatnych i sprzedażą ratalną.
W Niemczech funkcjonuje osiem regionalnych biur informacji kredytowej SCHUFA. Ich udziałowcami i partnerami są przede wszystkim banki kredytowe, spółdzielcze, hipoteczne, a także kasy budowlane i oszczędnościowe oraz emitenci kart kredytowych, spółki leasingowe, domy sprzedaży wysyłkowej itp. Podobnie jak w innych biurach, także w niemieckich obowiązuje zasada wzajemności, to znaczy, że informacje udzielane są tylko tym firmom, które zobowiązały się przekazywać je do biura w ściśle określonej formie. Tylko taki sposób zapewnia bowiem komplet i aktualność danych, co nie jest bez znaczenia dla trafności podejmowanych decyzji kredytowych.
SCHUFA oferuje dwie formy współpracy. Jeden rodzaj umowy zawierany jest z bankami, emitentami kart kredytowych i spółkami leasingowymi, a drugi z domami sprzedaży wysyłkowej i firmami handlowymi. W pierwszym przypadku biuro przekazje informacje o samych klientach (dane personalne, adres zamieszkania itp.) oraz dane o zawarciu przez nich określonych transakcji i wywiązywaniu się z przyjętych zobowiązań, w tym również danych negatywnych (zwrot czeku wystawionego bez pokrycia, protest weksla, wszczęcie postępowania egzekucyjnego, wypowiedzenie umowy rachunku bankowego, cofnięcie karty kredytowej itp). Natomiast w przypadku współpracy z domami sprzedaży wysyłkowej i firmami handlowymi biuro zbiera i przekazuje tylko informacje o danych personalnych klientów oraz negatywne dane dotyczące zachowań klientów niezgodnych z zawartą umową.
Każdy obywatel może zwrócić się do właściwego biura informacji kredytowej SCHUFA z prośbą o poinformowanie, jakie dane na jego temat są aktualnie przechowywane w bazie. W naszym kraju także przewidziano taką możliwość, bowiem każdy obywatel będzie mógł raz na pół roku zaktualizować informacje na swój temat, znajdujące się w BIK.
SCHUFA stale aktualizuje posiadane informacje. Jeżeli tylko otrzyma nowe dane, błyskawicznie przekazuje je zainteresowanym bankom i innym instytucjom, co umożliwia podjęcie natychmiastowych działań w przypadku pogorszenia się kondycji finansowej kredytobiorcy.
Od kilku lat SCHUFA oferuje swoim partnerom dodatkowe informacje w postaci oceny ryzyka utraty należności z powodu udzielonych kredytów.
W Holandii rejestrowaniem kredytów konsumpcyjnych i gwarancji oraz kart kredytowych zajmuje się Biuro Rejestracji Kredytów. Współpracuje ono z 230 bankami, emitentami kart kredytowych i firmami handlu detalicznego sprzedającymi na kredyt.
JANUSZ ORŁOWSKI
