Kredyt i pożyczka, czyli korzystamy z cudzego kapitału
Płacenie odsetek do przyjemności nie należy. Pewnym złagodzeniem tego przykrego obowiązku jest możliwość zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów, dzięki czemu przedsiębiorca zyskuje sposobność obniżenia podstawy opodatkowania. Niestety, nie wszystkie odsetki będą kosztem podatkowym. Aby przedsiębiorca mógł przyjąć je do kosztów uzyskania przychodów, należy pamiętać, że nie jest istotna przyczyna, która wywołała ich powstanie, ale rodzaj zobowiązania, którego odsetki dotyczą.Zaciągając pożyczkę lub kredyt, pożyczkobiorca (kredytobiorca) otrzymuje do dyspozycji określoną sumę pieniędzy, którą jest zobowiązany zwrócić po upływie uzgodnionego czasu wraz z oprocentowaniem (odsetkami). W wykonywaniu działalności gospodarczej przedsiębiorca może się zetknąć z dwoma rodzajami odsetek od pożyczki (kredytu):
odsetkami będącymi wynagrodzeniem za pożyczkę (kredyt), które są ustalane jako umowne oprocentowanie z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów oraz
odsetkami należnymi za opóźnienie w spłacie pożyczki (kredytu).
Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w obu ustawach o podatku dochodowym generalnie nie uważa się za koszty uzyskania przychodu tej części wydatków, która związana jest ze spłatą kredytu lub pożyczki. Natomiast odsetkami zapłaconymi od kredytu lub pożyczki przeznaczonej na cele prowadzonej działalności gospodarczej, w przeciwieństwie do tej spłaty, przedsiębiorca może obciążyć koszty podatkowe. Podkreślenia jednak wymaga fakt, że w sytuacji gdy kredyt lub pożyczka w jakiejś części służy zaspokajaniu potrzeb niezwiązanych z działalnością gospodarczą, odsetki dotyczące tej części kredytu nie podlegają zaliczeniu w ciężar kosztów podatkowych. Ustawy o podatku dochodowym wyraźnie wskazują ponadto, że zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodu nie polegają naliczone, lecz niezapłacone albo umorzone odsetki od zobowiązań, w tym również pożyczek (kredytów), o czym stanowi art. 23 ust. 1 pkt 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powyższe oznacza, że warunkiem koniecznym do zaliczenia odsetek w ciężar kosztów jest faktyczne poniesienie wydatków na ich zapłatę.
Przedsiębiorca spłacający odsetki od zaciągniętego kredytu (pożyczki) może się zetknąć z dwoma sposobami oprocentowania. Odsetki mogą być kapitalizowane - w tym przypadku zwiększają zadłużenie kredytobiorcy, mogą być także spłacane razem z ratą kapitałową kredytu. U dłużnika odsetki stają się kosztem dopiero w momencie ich zapłacenia. Odsetki od kredytów będą podlegały zaliczeniu do kosztów, w zależności od sposobu oprocentowania, bądź w dacie ich kapitalizacji - odsetki skapitalizowane, bądź w dacie faktycznej ich zapłaty - pozostałe odsetki.
Powyższe zasady zaliczania odsetek do kosztów uzyskania przychodów mają zastosowanie wyłącznie do zobowiązań, kredytów i pożyczek obrotowych. W przypadku bowiem gdy zobowiązanie, kredyty bądź pożyczki dotyczą inwestycji, odsetki naliczone do momentu oddania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, zwiększają koszty inwestycji. Odsetki naliczone po tej dacie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów na zasadach określonych we wskazanych wyżej ustawach podatkowych, czyli w momencie ich faktycznej zapłaty.
"Kara" za spóźnienie, czyli odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań
Zakwalifikowaniu do tej kategorii podlegają odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych oraz innych należności, do których zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej oraz odsetki z tytułu nieterminowej zapłaty za towary bądź usługi.a) odsetki z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych
Kwestie zaliczania do koszów uzyskania przychodów odsetek z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych i innych należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, uregulowane zostały w art. 23 ust. 1 pkt 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odpowiednio w art. 16 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powołane przepisy wykluczają możliwość zaliczenia powyższych odsetek w ciężar kosztów. W związku z ustawowymi unormowaniami nie będą więc stanowiły kosztów uzyskania przychodów odsetki za zwłokę z tytułu niedotrzymania terminu zapłaty:
podatków, m.in. dochodowego, od towarów i usług, akcyzowego, od czynności cywilnoprawnych, od nieruchomości oraz innych podatków i opłat lokalnych,
należności celnych,
składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne,
składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
wpłat wynikających z przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Przykład
Przedsiębiorca wykorzystujący w działalności gospodarczej dwa samochody ciężarowe, z powodu braku środków finansowych, w 2005 r. nie zapłacił w terminie pierwszej raty podatku od środków transportowych.
W dniu 10 marca 2005 r. podatnik zapłacił podatek od środków transportowych wraz z ustawowymi odsetkami. Kwoty zapłaconych odsetek nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, gdyż do należności z tytułu podatku od środków transportowych mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.
b) odsetki z tytułu nieterminowej zapłaty zobowiązań
Jak już wspomnieliśmy, nie są kosztem uzyskania przychodów naliczone, lecz niezapłacone albo umorzone odsetki od zobowiązań. W kontaktach między partnerami w obrocie gospodarczym oznacza to, że jeśli znamy już wysokość odsetek należnych naszemu kontrahentowi, a jeszcze ich nie zapłaciliśmy, to aż do dnia, w którym je uregulujemy, nie mamy możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów.
Przykład
Podatnik prowadzący działalność gospodarczą w zakresie produkcji, w sierpniu 2005 r. nie zapłacił należności za materiał otrzymany od dostawcy X. Termin zapłaty określony na fakturze to 22 sierpnia 2005 r. Należność została uregulowana przez podatnika w dniu 20 września 2005 r. wraz z ustawowymi odsetkami (stopa odsetek za zwłokę nie była z góry ustalona).
Podatnik ma prawo zaliczyć zapłacone odsetki w ciężar kosztów uzyskania przychodu w momencie ich zapłaty, tj. 20 września 2005 r.
Podstawa prawna:
art. 23 ust. 1 pkt 18 oraz art. 23 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.),
art. 16 ust. 1 pkt 11, art. 16 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.).
autor: Agata Cieśla
Gazeta Podatkowa Nr 180 z dnia 2005-09-29
Źródło:
