Dyrektorzy szkół lub upoważnieni pracownicy będą mogli kontrolować bagaże i odzież wierzchnią, a także miejsca ich przechowywania, także przy użyciu wykrywaczy metali - wynika z założeń projektu ustawy. Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje też pomoc prawną i psychologiczną dla nauczycieli.
Chodzi o planowane zmiany w ustawie - Prawo oświatowe oraz innych ustawach, których założenia opublikowano w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
Celem zmian jest zwiększenie bezpieczeństwa uczniów i pracowników przedszkoli, szkół oraz placówek oświatowych. Zdaniem MEN na „pilną potrzebę wzmocnienia stanu bezpieczeństwa na terenie jednostek systemu oświaty” wskazują wydarzenia, do których doszło na terenie mazowieckich szkół w październiku 2026 r.
Resort zaznaczył, że wobec „napiętej sytuacji międzynarodowej i możliwych aktów dywersji, także w szkołach lub placówkach, konieczne jest stworzenie podstaw prawnych do skutecznego przeciwdziałania realnym zagrożeniom, jakie mogą wystąpić w jednostkach systemu oświaty”.
Chodzi m.in. o rozszerzenie zakresu uprawnień dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki oraz osoby kierującej publiczną lub niepubliczną inną formą wychowania przedszkolnego - w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę.
Ministerstwo zwróciło uwagę, że obecne przepisy oświatowe nie przewidują np. możliwości kontrolowania bagaży i odzieży wierzchniej wnoszonej przez uczniów i innych osób wchodzących na teren szkoły lub placówki, co jego zdaniem może prowadzić do wniesienia przedmiotu zagrażającego życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu.
Zgodnie z założeniami projektu, dyrektorzy lub upoważnieni przez dyrektora pracownicy, mieliby prawo do przeprowadzania takich kontroli, także z wykorzystaniem urządzeń wykrywających metal. Możliwe byłoby też kontrolowanie miejsc, w których uczniowie zostawiają podręczniki i przybory szkolne lub bagaże i odzież wierzchnią.
Projekt miałby też określać zasadę, że „kontrolę przeprowadza się z poszanowaniem godności oraz innych dóbr osobistych osoby, której ta kontrola dotyczy”.
Opisywałby też sposób postępowania w przypadku ujawnienia: „materiałów wybuchowych, wyrobów pirotechnicznych, materiałów pożarowo niebezpiecznych, napojów alkoholowych, środków odurzających, substancji psychotropowych, broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów, których posiadanie zagraża bezpieczeństwu ucznia lub innych osób lub narusza zasady bezpieczeństwa obowiązujące w tej szkole lub placówce”.
Zgodnie z założeniami dyrektor szkoły lub placówki (lub inny upoważniony pracownik) „będzie miał obowiązek odebrania tych przedmiotów i złożenia w miejscu uniemożliwiającym ich użycie i zapewniającym ich nienaruszalność”. W przypadku osób niepełnoletnich możliwe byłoby też odebranie wyrobów tytoniowych lub papierosów elektronicznych.
Dyrektor miałby powiadomić policję i przekazać funkcjonariuszom odebrane przedmioty. W przypadku ucznia niepełnoletniego powiadamiani byliby również rodzice i sąd rodzinny.
W sytuacji odmowy poddania się kontroli dyrektor miałby obowiązek powiadomienia policji.
Resort zaproponował jednocześnie, by - z uwagi na zróżnicowanie organizacyjne szkół i placówek, a także możliwości finansowe organów prowadzących i potrzeby społeczności lokalnej - zasady wstępu i przebywania były obowiązkowo określone w każdej szkole i placówce, jednak szczegóły regulowałby statut szkoły. Chodzi o „zapewnienie swobody” w przyjmowaniu konkretnych rozwiązań.
Jeśli chodzi o przedszkola, to - jak czytamy - aktualne przepisy nie przewidują obowiązku określenia w jego statucie zasad wstępu i przebywania w przedszkolu osób niebędących pracownikami przedszkola. Zdaniem MEN, by wzmocnić bezpieczeństwo, „niezbędne jest zatem wprowadzenie takiego obowiązku, co pozwoli na uregulowanie w statucie przedszkola w sposób kompleksowy zasad wejścia i przebywania na terenie przedszkola nie tylko dzieci, ale również innych osób niebędących pracownikami przedszkola”.
Resort zaproponował też zmiany dotyczące zwiększenia bezpieczeństwa dzieci i uczniów w niepublicznych jednostkach systemu oświaty, „w szczególności zwiększenie ochrony przed przestępstwami na tle seksualnym”. Założenia obejmują więc też ustawę o ochronie małoletnich.
MEN zwróciło uwagę, że dotychczasowe rozwiązania dotyczące funkcjonowania Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym „stanowią istotny instrument prewencyjnej ochrony małoletnich, jednak praktyka stosowania tych regulacji wskazuje na potrzebę ich wzmocnienia i doprecyzowania, w szczególności w celu zwiększenia skuteczności mechanizmów weryfikacyjnych oraz zapewnienia pełniejszej realizacji funkcji ochronnej” tego rejestru.
Chodzi np. o rozszerzenie zakresu przekazywanych organowi ewidencyjnemu przez osobę fizyczną zamierzającą prowadzić szkołę lub placówkę niepubliczną danych o nazwisko rodowe, imię ojca, imię matki, datę urodzenia i numer PESEL.
Dodatkowe dane mają pozwolić organowi ewidencyjnemu na weryfikację danych takiej osoby w rejestrze. „W związku z projektowanym wprowadzeniem obowiązku składania informacji oraz oświadczeń dotyczących niekaralności dane te umożliwią skuteczną ich weryfikację” - czytamy.
Resort edukacji zaproponował też zmiany w ustawie – Karta Nauczyciela.
Chodzi m.in. o rozszerzenie przysługującej nauczycielom ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Zgodnie z założeniami projektu, nauczyciel mógłby skorzystać z niej również wtedy, „jeżeli bezprawny zamach na jego osobę został podjęty z powodu wykonywanego przez niego zawodu”.
Ustawa miałaby wskazywać wprost obowiązki dyrektorów szkół i organów prowadzących szkoły w przypadku popełnienia wobec nauczyciela przestępstw opisanych w kodeksie karnym: naruszenia nietykalności cielesnej, znieważenia lub czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego.
Nakładałaby też na organ prowadzący szkołę obowiązku zapewnienia nauczycielowi pokrzywdzonemu tymi przestępstwami (podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych lub z powodu wykonywanego przez niego zawodu) i na jego wniosek - bezpłatnej pomocy prawnej w postępowaniu karnym, w którym nauczyciel uczestniczy w charakterze pokrzywdzonego lub oskarżyciela posiłkowego.
Organ miałby też na wniosek nauczyciela zapewnić mu bezpłatną pomoc psychologiczną „w przypadku wystąpienia sytuacji bezpośrednio zagrażających życiu lub zdrowiu nauczyciela podczas lub w związku z pełnionymi obowiązkami służbowymi”.
Osobą odpowiedzialną za projekt jest wiceministra edukacji Katarzyna Lubnauer. Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to I kwartał 2027 r. (PAP)
pak/ kcz/
