Polska włączy się do unijnego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż — poinformował rzecznik prasowy rządu minister Adam Szłapka. Pozwoli na to przyjęty przez rząd projekt ustawy o systemie ETIAS.
W nowym unijnym systemie „osoby spoza Unii Europejskiej zwolnione z obowiązku wizowego będą sprawdzane jeszcze przed podróżą, także pod kątem zagrożenia, bezpieczeństwa, nielegalnej migracji czy ryzyka epidemicznego” - wyjaśnił Szłapka.
Z materiałów przygotowanych na posiedzenie rządu wynika, że opracowany przez resort spraw wewnętrznych i administracji projekt, który przeszedł prace legislacyjne, ma zmienić kilka ustaw, m.in. o Straży Granicznej, o cudzoziemcach, a także o udzielaniu ochrony cudzoziemcom w Polsce, o zasadach pobytu u nas obywateli państw UE czy o udziale w Systemie Informacyjnym Schengen.
Planowane uruchomienie systemu to II kwartał 2027 r. - zaznaczono w uzasadnieniu.
Ustawa o ETIAS ma wprowadzić nowe unijne rozwiązania i uzupełnić istniejący już System Wjazdu/Wyjazdu EES dla obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego oraz Wizowy System Informacyjny VIS stosowany do takich obywateli, którzy muszą mieć wizę.
Służby stworzą potężną bazę danych o obcokrajowcach
W omówionym przez rząd we wtorek 65-stronicowym projekcie opisano szczegóły wprowadzenia u nas ETIAS.
System ma wesprzeć identyfikację osób nielegalnie przebywających w UE i obszarze Schengen, m.in. przez monitorowanie długości dozwolonego pobytu w Unii. Wpłynie też na poprawę bezpieczeństwa oraz zmniejszy ryzyko nielegalnej imigracji, w tym poprawi przejrzystość zatrudniania cudzoziemców w Polsce — uzasadnili autorzy projektu.
ETIAS ma m.in. efektywnie wyłapywać te osoby, które nie spełniają warunków wjazdu lub przestały je spełniać, umożliwi identyfikowanie i wykrywanie osób nielegalnie przebywających lub stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dane z systemu pozwolą też weryfikować, czy cudzoziemiec przestrzegał warunków pobytu na terytorium UE w trakcie swoich wcześniejszych pobytów oraz czy np. nie jest podejrzewany o popełnienie przestępstw, lub nie został za nie skazany.
Wprowadzany system ma też przyczynić się do zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i innym poważnym przestępstwom popełnianym przez obywateli państw trzecich na terytorium UE.
Wszyscy obywatele państw trzecich zwolnieni z obowiązku wizowego, a zamierzający wjechać na terytorium państw członkowskich UE, przed rozpoczęciem swojej podróży będą musieli złożyć za pośrednictwem systemu ETIAS elektroniczny wniosek o zezwolenie na podróż.
Informacje gromadzone przez system mają umożliwić wcześniejszą weryfikację, czy z wjazdu i pobytu cudzoziemca w UE mogą wynikać potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa, ryzyko nielegalnej imigracji czy wysokie ryzyko epidemiczne — wyjaśnił resort w dokumentach dołączonych do projektu.
W razie zidentyfikowania potencjalnego zagrożenia system ETIAS skieruje wniosek do dalszej weryfikacji przez odpowiedzialne państwo członkowskie UE w celu podjęcia decyzji o odmowie wydania bądź wydaniu zezwolenia na podróż, umożliwiającego wjazd i pobyt na terytorium państw członkowskich UE - podał.
Projekt zakłada też m.in. zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, jeśli przebywa na terenie Polski bez ważnego zezwolenia na podróż.
Straż Graniczna zyska potężne narzędzie do kontroli migracji
Za system ETIAS w kraju odpowiedzialny będzie komendant główny Straży Granicznej — zapisano w projekcie. Dane w nim przetwarzane będą wykorzystywane jednak nie tylko przez Straż Graniczną, ale też policję, wojewodów, szefa Urzędu ds. Cudzoziemców, sądy i prokuratury, Służbę Celno-Skarbową oraz inne krajowe służby — również służby specjalne, Służbę Ochrony Państwa czy Żandarmerię Wojskową.
Przepisy krajowe określą też m.in. zasady przekazywania danych do tzw. listy ostrzegawczej ETIAS, która będzie dotyczyć osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa terrorystycznego lub innego poważnego przestępstwa bądź o udział w nich. Na listę mają też trafiać osoby, względem których istnieją faktyczne przesłanki lub uzasadnione podstawy, oparte na ogólnej ocenie danej osoby, aby sądzić, że popełnią przestępstwo terrorystyczne lub inne poważne przestępstwo — wynika z uzasadnienia.
Komendant główny Straży Granicznej zgodnie z projektowanymi zapisami będzie odpowiedzialny za polski elektroniczny Krajowy Rejestr Cudzoziemców, w którym będą zintegrowane dane z różnych źródeł — zarówno dane osobowe cudzoziemca, jego odciski palców, wizerunek twarzy, jak i wszelkie informacje o wydanych lub posiadanych dokumentach, wnioskach, postanowieniach, decyzjach wobec niego, również wyrokach sądów. Dane te będą mogły zostać udostępnione — w zakresie niezbędnym do realizacji ustawowych zadań — odpowiednim ministrom czy szefom urzędów, a także m.in. konsulom, wojewodom, PIP czy ZUS.
Koniec z wjazdem do naszego kraju na starych zasadach
Obecnie otrzymanie pełnych informacji o cudzoziemcu wymaga wykonania kwerend w bazie danych każdej instytucji oddzielnie, przy jednoczesnym braku pewności co do ich wzajemnej zgodności — podkreślili autorzy projektu.
Unijne przepisy przewidują opłatę 20 euro za wydanie zezwolenia na podróż. Te pieniądze mają stanowić dochód budżetu UE. Do budżetu państwa, zgodnie z załączonym projektem rozporządzenia szefa MSWiA, wpłynie 200 zł opłaty za przyjęcie i rozpatrzenie przez komendanta głównego Straży Granicznej wniosków odwoławczych po odmowie udzielenia zezwolenia na podróż ETIAS.
Do tekstu przygotowywanej ustawy dołączono też projekty innych rozporządzeń ministra spraw wewnętrznych i administracji wynikających z jej zapisów oraz załączników do nich, m.in. wzory wniosków przekazywanych w ramach ETIAS czy wzór upoważnienia do dostępu do Krajowego Systemu Informatycznego do spraw ETIAS.
Według danych przytoczonych w uzasadnieniu ruch graniczny w ramach ruchu bezwizowego cudzoziemców w 2025 r. wyniósł łącznie 18 mln 409 tys. 754 przekroczenia granicy, w tym 8 mln 882 tys. 122 przyjazdy i 9 mln 527 tys. 632 wyjazdy.
Wejście w życie krajowych przepisów co do zasady jest w projekcie uzależnione od tego, z jaką datą wejdą europejskie unormowania, jednak część zapisów zyska moc prawną już po 14 dniach od ogłoszenia ustawy. Teraz rządowy projekt trafi do Sejmu.(PAP)
ago/ mark/
