Premier Donald Tusk podkreślił w piątek, że będzie zawsze bardzo ostrożny jeśli chodzi o zniesienie zasady jednomyślności w UE, bo - jak zauważył - czasami prawo weta było dla Polski bardzo przydatne. Zaznaczył, że nie pchałby do zmian traktatowych i raczej skupił się na poszerzaniu wpływów unijnych.
Premier był pytany o słowa przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen, która oceniła w poniedziałek, że należy wykorzystać impet wynikający z wyniku wyborów parlamentarnych na Węgrzech i zastąpić głosowanie jednomyślne w unijnej polityce zagranicznej głosowaniem większością kwalifikowaną.
Szef rządu zaznaczył, że dyskusja w sprawie jednomyślności w UE praktycznie trwa od zawsze, a sytuacja, w której niektórzy politycy - a zwłaszcza ustępujący premier Węgier Viktor Orban, korzystając z zasady jednomyślności zaczęli blokować inicjatywy europejskie w sprawach kluczowych dla bezpieczeństwa, jak pomoc Ukrainie w wojnie z Rosją i sankcje wobec Rosji - sprawiła, że temat stał bardzo gorący.
- Będę zawsze bardzo ostrożny jeśli chodzi o zniesienie zasady jednomyślności, bo czasami to prawo wetowania było bardzo przydatne, w szczególności dla państw średniej wielkości i państw mniejszych - powiedział. Dodał przy tym, że „my nie mamy żadnych kompleksów”.
Tusk stwierdził, że on na razie by do tej rozmowy nie wracał, skoro na Węgrzech doszło do zmiany władzy.
- Premier (Słowacji, Robert) Fico jaki jest, taki jest, ale w sprawach europejskich starał się być względnie lojalny i myślę, że mogę powiedzieć, że mam na niego wpływ jeśli chodzi o jego zachowania w Europie. I mam powody sądzić, że szczególnie po klęsce Orbana, nie będzie stanowił jakiegoś zasadniczego problemu - dodał szef rządu.
Podkreślił, że w związku z tym w kwestii zmian dotyczących jednomyślności byłby ostrożny. - Na razie Polska daje sobie radę bardzo dobrze w UE, i ja nie pchałbym do jakichś zmian traktatowych, szczególnie, że to jest długa droga i nie wiadomo, czy zakończy się sukcesem. Ja bardziej myślę o tym, by UE uwierzyła w swoją siłę na nowo i nie poprzez więcej regulacji i przymusowego działania, tylko przez definiowanie wspólnego interesu - powiedział.
Premier zaznaczył, że słychać nieśmiałe głosy - i będzie rozmawiał na ten temat w poniedziałek z prezydentem Francji - by pomyśleć o jakiejś formie integracji strategicznej z takimi państwami jak Norwegia, Islandia. Zauważył, że mówi się też ostatnio o możliwości ponadstandardowej współpracy na linii Europa-Kanada. Podobnie - zaznaczył - trwają rozmowy na temat współpracy o charakterze globalnym z państwami podobnie myślącymi i reagującymi na agresję rosyjską.
Według niego, można mówić obecnie o pozytywnym przełomie geopolitycznym i próbie organizowania państw z UE jako politycznym centrum. Podkreślał, że on sam będzie szedł raczej w tę stronę, by poszerzać wpływy i być może zasięg UE, a niekoniecznie szukać sposobów przymuszania państw członkowskich do jakichś zachowań.
Węgry korzystały z jednomyślności w sprawach zagranicznych, blokując m.in. sankcje nakładane na Rosję w reakcji na jej pełnowymiarową inwazję na Ukrainę. Po uszkodzeniu przez Rosję ropociągu Przyjaźń w styczniu br. w Ukrainie, rząd Orbana ogłosił, że Budapeszt nie zgodzi się na udzielenie temu państwu przez UE pożyczki w wysokości 90 mld euro do czasu naprawienia połączenia, którym Rosja dostarcza ropę na Węgry.
Węgry pod rządami Viktora Orbana utraciły dostęp do 17 mld euro, co stanowi blisko 10 proc. rocznego PKB tego kraju. 10 mld euro pochodzi z funduszu odbudowy, uruchomionego po pandemii Covid-19. Czas na wydawanie tych pieniędzy minie już w sierpniu. 7 mld euro to z kolei fundusze na rozwój regionów z siedmioletniego budżetu UE; obecna perspektywa upłynie w 2027 r. (PAP)
wni/ mok/
