Twardy, brutalny i bezkompromisowy – taki bardzo często okazuje się świat biznesu, nawet tego najmniejszego. Dlatego tak często rodzina i przyjaciele kobiety, która oznajmia „Zakładam własną firmę”, puka się w czoło, mówiąc: „Dokąd ty się pchasz? Zginiesz tam po pierwszym miesiącu”. Ona jednak firmę zakłada, walcząc tym samym z mitem, że kobieta jest za słaba do biznesu.
Przez wiele wieków widziano kobietę jako matkę, żonę i opiekunkę domowego ogniska. I mimo że w późniejszych okresach zezwalano kobiecie na pracę zawodową, to jednak tylko w celu uzupełnienia domowego budżetu, za który w całości odpowiedzialny był mężczyzna. To on – głównie w roli pracownika najemnego, później też właściciela firmy – dbał o finansowe bezpieczeństwo domu.
Z upływem lat, w efekcie transformacji oraz ujawniania się przedsiębiorczych cech wśród kobiet zaczął rosnąć udział procentowy firm prowadzonych przez kobiety. Szacuje się, że obecnie w Polsce około 35% firm prowadzonych jest przez kobiety, a prawie 30% to firmy kobiece zatrudniające pracowników.
Jaka jest firma prowadzona przez kobietę
Jak wynika z badania PARP, firmy prowadzone przez kobiety są na ogół niewielkie i w większości nie zatrudniają pracowników. W 2010 roku wśród przedsiębiorstw bez pracowników najemnych co trzecie (35,8%) było prowadzone przez kobiety. Z kolei badania GUS-u pokazuje, w jakich branżach kobiety najchętniej zakładają firmy. Są to branża usługowa (72,7%), ochrona zdrowia i pomoc społeczna (70,5%) oraz obsługa rynku nieruchomości (49,3%). Dla porównania, mężczyźni najczęściej prowadzą działalność w budownictwie, transporcie i gospodarce magazynowej.
 | » Droga do sukcesu Witolda Szmańdy |
A jaka jest ta kobieta, która decyduje się na firmę? Jest to zazwyczaj osoba młoda i dobrze wykształcona, która pozostaje w stałym związku, ale nie ma dzieci. Nie rezygnuje jednak z ich posiadania, a w przyszłości może ich mieć więcej niż wynosi przeciętny wskaźnik dzietności. W dodatku realizuje ona model rodziny oparty na podwójnym obciążeniu kobiety, ale także włącza do obowiązków rodzinnych męża lub partnera. Poza tym jest lepiej wykształcona; zresztą większość kobiet ma wyższe wykształcenie od mężczyzn.
Jeżeli z kolei zastanowimy się, kim jest kobieta, która już działa w biznesie, to klaruje nam się obraz kobiety w wieku 35-45 lat, zamężnej, mającej jedno lub dwoje dzieci, która do perfekcji opanowała podział czasu i jego efektywne wykorzystanie między firmę a życie prywatne.
Dlaczego kobieta zakłada firmę
Kobiety znacznie częściej zakładają firmy z braku innej, lepszej alternatywy niż z możliwości wykorzystania szansy. Większość decyduje się więc na własny biznes, ponieważ brakuje im satysfakcji z obecnej pracy zawodowej, chcą się samorealizować, nie mają możliwości powrotu do pracy (w przypadku kobiet po urlopie wychowawczym) lub potrzebują elastycznego czasu pracy, aby pogodzić pracę zarobkową z rolą matki.
| Zostań Kobietą Biznesu 2012 | |
 Prowadzisz własną firmę? Zgłoś się do konkursu i zostań Kobietą Biznesu 2012 | |
Wśród kobiet ważnym czynnikiem okazuje się także wewnętrzna potrzeba sprawdzenia się we własny biznesie lub marzenie o posiadaniu konkretnego rodzaju działalności, np. sklepu z ubrankami dla dzieci bądź kawiarni.
Na jakie bariery natrafia kobieta
Są bariery napotykane przy prowadzeniu firmy, które w jednakowym stopniu dotykają kobiety i mężczyzn. Mowa tu o wysokich kosztach prowadzenia działalności (m.in. składki na ZUS i podatki), nieelastyczne prawo pracy, bariery administracyjne oraz działanie szarej strefy, która firmy działające legalnie stawia w gorszej pozycji wyjściowej.
Są jednak i takie bariery, które zdecydowanie mocniej działają na kobiety: dostęp do finansowania, tradycyjna socjalizacja oraz te związane z wychowywaniem potomstwa.
Według badań Eurobarometru z 2007 roku więcej kobiet niż mężczyzn wymienia brak źródła finansowania przedsiębiorstwa jako główny powód niepodejmowania decyzji o założeniu firmy. Więcej kobiet (77%) niż mężczyzn (73%) zgadza się więc ze stwierdzeniem: „trudno rozpocząć własny biznes ze względu na brak wsparcia finansowego”. W dodatku dane z 34 krajów, w tym 26 gospodarek Europy Wschodniej i Środkowej Azji wskazały, że firmy zarządzane przez kobiety miały o 5% mniejsze prawdopodobieństwo otrzymania kredytu i konieczność zapłacenia wyższych stóp procentowych (średnio o 0,5 pp) niż firmy zarządzane przez mężczyzn. Przedsiębiorstwa kobiece dostają więc kredyty rzadziej, w dodatku na mniejszą kwotę i wyższy procent.
Drugą ważną barierą jest ciągle przeważający w polskich domach i szkołach sposób socjalizacji, w którym dziewczynki przygotowuje się głównie do funkcji opiekuńczo-wychowawczych, czyli do bycia dobrą żoną i matką, a nie do aktywności na polu zawodowym. Takie wychowanie powoduje w przyszłości brak pewności siebie i wiary we własne umiejętności, a w dodatku zbyt częste emocjonalne angażowanie się kobiet w sprawy firmy i pracowników. Dlatego właśnie kobiety znacznie częściej niż mężczyźni zwracają uwagę na potrzebę wzmocnienia wiary we własny sukces.
Kolejną ważną kwestią jest macierzyństwo i dostęp do instytucjonalnej opieki nad dzieckiem. Sieć publicznych placówek opieki nad małymi dziećmi jest niewystarczająca. Brakuje powszechnego dostępu do żłobków i przedszkoli, które ułatwiłyby matkom-przedsiębiorczyniom prowadzenie biznesu. Barierą są także bardzo często wysokie opłaty za tego typu placówki.
Bariera ta łączy się także z odpowiedzialnością kobiety za dom i rodzinę. Akceptuje się bowiem karierę kobiety jako businesswoman, jednak pod warunkiem, że nie zaniedbuje ona swoich obowiązków względem rodziny i domu. To na niej więc spoczywa większość zadań związanych z wychowaniem i opieką nad dziećmi i dbaniem o dom.
Ponad 100 kobiecych pomysłów na biznes | ||
 |  |  |
| Drewniane zabawki | Metaloplastyka | Kaboszonowa biżuteria |
W tym aspekcie obserwujemy jednak trend, w którym partnerzy mocno zaczynają włączać się w pomoc kobiecie przedsiębiorczej korzystając z urlopów ojcowskich lub tacierzyńskich, przejmując na siebie część obowiązków w domu i przy dziecku, a także wspierając żonę lub partnerkę w prowadzeniu jej firmy. Wielu badaczy jest zdania, że wsparcie otrzymywane właśnie od partnera szczególnie korzystnie oddziałuje na funkcjonowanie kobiet w biznesie.
Dlaczego trzeba wspierać kobiece biznesy
Kobiety udowadniają, że w biznesie potrafią radzić sobie co najmniej tak dobrze, jak panowie. W dodatku nie mają awersji do podejmowania biznesowego ryzyka, co wielokrotnie im się przypisuje. Tym samym stoją na straży twierdzenia, że nie ma przedsiębiorczości „kobiecej” i „męskiej”. Chociaż jest pewna rzecz, nad którą kobiety muszą jeszcze popracować – wiara we własne siły i w to, że im się uda.
Mężczyznom znacznie łatwiej przychodzi opowiadanie o sukcesach własnej firmy i chwalenie się tym na forum publicznym. W przypadku kobiet nadal wielokrotnie obserwuje się skromność i niechęć w chwaleniu się własnym sukcesem. Bardzo często panie przyjmują swój sukces za coś, co jest normalne w prowadzeniu firmy i czym nie ma się chwalić.
Dlatego ważne jest wpieranie kobiet przedsiębiorczych, opowiadanie o ich sukcesach, ale także o wysiłku, jaki ponoszą na podniesienie się porażek. Polki są bowiem bardzo kreatywnymi, odpowiedzialnymi i pełnymi energii osobami – tylko w niektórych te cechy trzeba jeszcze obudzić.
Barbara Sielicka
Bankier.pl
b.sielicka@bankier.pl
