Nawet po wyłączeniu szybko rosnących cen paliw, energii i żywności inflacja cenowa w Polsce osiągnęła najwyższy poziom po 2000 roku i już przeszło dwukrotnie przewyższa cel inflacyjny Narodowego Banku Polskiego.
W lutym na skutek obowiązywania obniżonych stawek VAT na paliwa, energię i żywność inflacja CPI chwilowo obniżyła się do 8,5% wobec 9,4% odnotowanych w styczniu, co było najwyższym poziomem od listopada 2020 roku. Ale to już historia. Zdaniem ekonomistów w marcu inflacja CPI w Polsce niemal z pewnością przekroczy 10% w skali roku i utrzyma się na dwucyfrowych poziomach przez kolejne miesiące.
Warto przy tym mieć świadomość, że tylko część tej inflacji jest „importowana” do Polski poprzez skokowy wzrost cen ropy naftowej czy gazu ziemnego. Za ponad połowę najwyższej od 20 lat inflacji CPI odpowiadają czynniki krajowe, widoczne w tzw. inflacji bazowej.
Według opublikowanych w poniedziałek danych Narodowego Banku Polskiego w lutym 2022 r. inflacja w relacji rok do roku:
- po wyłączeniu cen żywności i energii wyniosła 6,7 proc. wobec 6,1 proc. miesiąc wcześniej; odczyt ten okazał się wyższy od oczekiwanych przez ekonomistów 6,5 proc. To najwyższy odczyt po 2000 roku;
- po wyłączeniu cen administrowanych (podlegających kontroli państwa) wyniosła 8,0 proc. wobec 8,9 proc. miesiąc wcześniej;
- po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych wyniosła 7,5 proc. wobec 7,6 proc. miesiąc wcześniej;
- tzw. 15-proc. średnia obcięta, która eliminuje wpływ 15 proc. koszyka cen o najmniejszej i największej dynamice, wyniosła 7,0 proc. wobec 7,0 proc. miesiąc wcześniej.
Spośród czterech wskaźników inflacji bazowej najczęściej używanym przez ekonomistów oraz bankierów centralnych jest wskaźnik pomijający ceny żywności i energii (pierwszy na powyższej liście). Waga obu kategorii w koszyku inflacyjnym wynosi bowiem łącznie ponad 40 proc. W ostatnich miesiącach to ten wskaźnik był najwyższy, teraz najwyższą miarą inflacji bazowej jest ta pomijająca ceny administrowane.
NBP definiuje „stabilność cen” jako wzrost koszyka CPI o 2,5 proc. rocznie z dopuszczalnym odchyleniem o jeden punkt procentowy w obie strony. Powyżej 2,5-procentowego celu utrzymują się wszystkie rodzaje inflacji bazowej obliczanej przez NBP i wszystkie bardzo znacząco wykraczają poza dopuszczalne pasmo odchyleń.
Dopiero od października Rada Polityki Pieniężnej zaczęła reagować na inflację znacząco przekraczającą cel. Za nami sześć podwyżek stóp procentowych w Polsce, w wyniku których stopa referencyjna NBP wzrosła z 0,1% do 3,50%. Jednakże w dalszym ciągu nominalne stopy procentowe w Polsce są znacznie niższe zarówno od bieżącej, jak i oczekiwanej inflacji CPI. Co więcej, inflacja CPI w ostatnich miesiącach rośnie nawet szybciej niż stopy procentowe w NBP, przez co pogłębia się stan realnie ujemnej stopy procentowej w Polsce, co jest czynnikiem sprzyjającym dalszemu spadkowi siły nabywczej pieniądza.
Wszystkie istotne informacje o inflacji w Polsce i na świecie znajdziesz tutaj.
Krzysztof Kolany
