Import broni do państw Europy był w latach 2021-2025 ponad trzykrotnie większy niż w w poprzednich pięciu latach; USA ugruntowały pozycję dominującego dostawcy, zaś eksport z Rosji spadł – wynika z opublikowanego raportu Sztokholmskiego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI).
Największym odbiorcą dużych systemów broni na świecie była Ukraina, gdzie trafiło 9,7 proc. globalnych dostaw. W latach 2021-2025 najwięcej broni transferowanej na Ukrainę pochodziło z USA (41 proc.), Niemiec (14 proc.) i Polski (9,4 proc.) – napisano w raporcie.
W 2025 roku na Ukrainę trafiło znacznie mniej broni niż w latach 2023 i 2024, co można w dużej mierze wyjaśnić zmniejszeniem pomocy wojskowej od USA – oceniono.
Według obliczeń SIPRI największymi importerami broni w Europie wśród krajów NATO w ostatnich pięciu latach były Polska i Wielka Brytania. Import do Polski wzrósł w porównaniu z latami 2016-2020 o 852 proc.
W ujęciu globalnym transfery dużych systemów uzbrojenia pomiędzy państwami wzrosły w tym okresie o 9,2 proc. Eksport ze Stanów Zjednoczonych, największego dostawcy broni na świecie, powiększył się o 27 proc., przy czym eksport z USA do Europy wzrósł o 217 proc.
„Dostawy na Ukrainę od 2022 roku są najbardziej oczywistym czynnikiem, ale większość innych europejskich państw również zaczęło importować znacznie więcej broni, by wzmocnić swój potencjał wojskowy przeciwko postrzeganemu rosnącemu zagrożeniu ze strony Rosji” – ocenił cytowany w komunikacie dyrektor programu ds. transferów broni SIPRI Mathew George.
W raporcie podkreślono, że USA umocniły się na pozycji największego eksportera broni. W latach 2021-2025 odpowiadały za 42 proc. wszystkich międzynarodowych transferów broni, o 6 punktów procentowych więcej niż w latach 2016-2020. Eksportowały broń do 99 krajów, w tym 35 państw w Europie.
„USA dodatkowo ugruntowały swoją dominację jako dostawca broni, nawet w coraz bardziej wielobiegunowym świecie. Amerykańska broń oferuje importerom zaawansowane możliwości oraz sposób na pielęgnowanie dobrych relacji z USA, podczas gdy dla USA eksport broni jest narzędziem polityki zagranicznej i metodą wzmacniania ich przemysłu zbrojeniowego” – ocenił ekspert SIPRI Pieter Wezeman.
Historyczny moment dla Europy
Po raz pierwszy od 20 lat Europa miała największy udział w imporcie broni z USA. Trafiło tam 38 proc. amerykańskiego eksportu, więcej niż na Bliski Wschód (33 proc.). Największym odbiorcą pośród państw była jednak Arabia Saudyjska (12 proc.).
„Choć europejskie firmy zwiększyły produkcję broni, a nowe wsparcie inwestycyjne Unii Europejskiej dla przemysłów zbrojeniowych państw członkowskich doprowadziło do pewnej liczby zamówień wewnątrz UE, kraje europejskie w dalszym ciągu importowały w latach 2021-2025 broń amerykańską, szczególnie samoloty bojowe i systemy obrony przeciwlotniczej dalekiego zasięgu. Jednocześnie najwięksi europejscy dostawcy wciąż wysyłali większość swojego eksportu broni poza Europę” – zwróciła uwagę badaczka SIPRI Katarina Djokic.
Na drugim miejscu wśród eksporterów broni była Francja, która odpowiadała za 9,8 proc. światowych dostaw. W latach 2021-2025 wyeksportowała o 21 proc. więcej niż w poprzednim okresie. Choć eksport do innych krajów Europy wzrósł ponad pięciokrotnie, prawie 80 proc. dostaw skierowanych było poza region, głównie do Indii i Egiptu.
O 64 proc. zmniejszył się natomiast eksport broni z Rosji. Jej udział w globalnych dostawach spadł z 21 proc. w latach 2016-2020 do 6,8 proc w latach 2021-2025. Prawie dwie trzecie broni z Rosji trafiło do Indii (48 proc.), Chin (13 proc.) i na Białoruś (13 proc.).
Niemcy wyprzedziły Chiny i uplasowały się na czwartej pozycji, odpowiadając za 5,7 proc, globalnych dostaw, przy czym prawie jedna czwarta niemieckiego eksportu trafiła na Ukrainę w ramach pomocy. Eksport z Włoch wzrósł o 157 proc., a ponad połowa trafiła na Bliski Wschód.(PAP)
wia/ sp/
