Ile kosztuje zdrowie pracownika?

Nie od dziś wiadomo, że pracownik zdrowy to pracownik efektywny. Zatem dbanie o zdrowie podwładnych leży w interesie pracodawcy. Troska ta sprowadza się głównie do wysłania zatrudnionych na obowiązkowe badania okresowe. Są i też takie firmy, które wykupują swojej kadrze pakiety medyczne, traktując ten gest jako pozapłacowy instrument motywowania. Czy pracownicy doceniają te starania? A może jest wręcz przeciwnie, zatrudnieni są uszczęśliwiani na siłę?

Z badań przeprowadzonych w ramach Ogólnopolskiej Kampanii Społecznej "W trosce o zdrowie" przez Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Kadrami oraz Centrum Medyczne Enel-Med wynika, że opieka medyczna należy do najbardziej cenionych przez pracowników elementów pakietu wynagrodzenia pozafinansowego. Znajduje się ona na drugim miejscu i wyprzedza ją tylko dofinansowanie studiów i szkoleń. Na trzecim miejscy znalazł się samochód służbowy.

Jednak z punktu widzenia firmy wygląda to trochę inaczej. Oferują oni swoim pracownikom w pierwszej kolejności telefony służbowe, laptopy oraz dofinansowanie szkoleń. Pakiet usług medycznych zajmuje dopiero szóstą pozycję.

Z powyższych badań wynika, że pracodawcy nadal zbyt małą wagę przywiązują do zapewnienia swoim pracownikom dodatkowej opieki medycznej. Przeanalizujmy więc dlaczego tak się dzieje i czy jest to wynikiem wysokich kosztów takiej opieki.

Pierwszy wydatek związany ze zdrowiem pracownika szef ponosi już na początku, w chwili jego zatrudnienia. Związany jest on z badaniami medycyny pracy, które mają stwierdzić, czy dana osoba nie ma przeciwwskazań do jej podjęcia. W późniejszym okresie są one powtarzane. Zgodnie z postanowieniami kodeksu pracy to na pracodawcy ciąży obowiązek kierowania pracowników na profilaktyczne badania lekarskie, ponoszenia kosztów tych badań oraz przechowywania orzeczeń wydanych na ich podstawie.

Badania lekarza medycyny pracy (okresowe i wstępne): 120-175 zł

Podstawowymi badaniami, na jakie należy skierować zatrudnionego, są badanie wstępne i okresowe. Wstępne polega na ogólnej ocenie stanu zdrowia, natomiast badania okresowe służą ocenie szybkości i kierunku zmian w stanie zdrowia pracownika. Takim badaniom podlegają wszyscy pracobiorcy, jednak z różną częstotliwością. Zależy ona przede wszystkim od charakteru wykonywanej pracy. Przykładowo pracownik, który jest narażony na wdychanie szkodliwych pyłów i oparów jest zobowiązany do wykonania badań co 2 lata. Z kolei pracobiorca wykonujący swoją prace w biurze, który nie korzysta z komputerów – co 5 lat.

Pakiety dodatkowych, wymaganych badań dla pracowników: 150-350 zł

Szef ponosi też inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej m.in. z uwagi na warunki pracy. Od 2010 roku pracodawcy będą również musieli wszystkie zatrudnione i podejmujące pracę kobiety skierować na obowiązkowe badania cytologiczne i mammograficzne. Nasuwa się więc pytanie, kto pokryje koszty z nimi związane? Początkowo ustawodawca wskazał pracodawców. W najnowszym komunikacie podał, że zostaną one jednak sfinansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.

W niektórych zakładach pracy pracownicy powinni mieć również dostęp do szczepień, a pracodawca ma obowiązek zaoferować i zapłacić za ich wykonanie. Dotyczy to przede wszystkim osób narażonych na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych. Takie uregulowanie nakłada na szefa ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi.

Jednak w wielu przypadkach szczepienia to własna inicjatywa pracodawcy. Wychodzi on bowiem z założenia, że zwiększona odporność pracownika to mniejsza absencja chorobowa, która ma bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie firmy. Dodatkowo może on wydatki z tym związane zaliczyć do kosztów podatkowych. Z takiego przywileju nie są jednak zadowoleni pracownicy, bowiem im fiskus nalicza dodatkowy przychód. Koszty dodatkowych szczepień powinny być, jego zdaniem, doliczane do wynagrodzenia i opodatkowane.

Coraz częściej zakłady pracy decydują się jednak na zaoferowanie swoim podwładnym tzw. dodatkowych pakietów medycznych, czyli dobrowolnych i nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracowników. Jest to forma sprawowania opieki medycznej. Pakiety oparte są na przedpłatach za usługi medyczne, gdzie za z góry uiszczoną opłatę pacjent korzystać może z określonego pakietu świadczeń medycznych. Taki pakiet jest pozapłacową formą gratyfikacji dla pracownika.

Dodatkowe pakiety medyczne dla pracowników: 30-450 zł

Koszt pakietu zależy od ilości zawartych w nim badań. Najtańsze obejmują jedynie opiekę i konsultacje w ramach medycyny pracy. W najdroższych z nich, tzw. pakietach VIP, pracownik, oprócz standardowej opieki medycznej, ma zagwarantowane m.in.: całodobową infolinie medyczną, szczepienia, wizyty u stomatologa, rehabilitację, wizyty domowe, zabiegi chirurgiczne, indywidualny program profilaktyczny.

Pojawia się tu problem podobny jak w kwestii szczepień. Czy doliczać dodatkowy przychód dla pracownika? W tej kwestii organy podatkowe zajmują odmienne stanowisko od sądów. Fiskus twierdzi, że skoro pracodawca opłaca za pracownika pakiet medyczny, u pracownika powstaje przychód, który trzeba opodatkować (art. 12 ust. 1 updof). Dodaje, że przychód  nie powstaje, gdy chodzi o badania obligatoryjne. Natomiast jeżeli pakiet opieki medycznej obejmuje usługi dodatkowe i specjalistyczne, opodatkowaniu podlega część pakietu przypadająca na te usługi. Takie stanowisko zajął m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie (nr IPPB2/415-272/07-02/AS).

Inaczej na sprawę patrzą sądy administracyjne. Wydaja oni wiele orzeczeń, w których uchylają decyzję Ministra Finansów w sprawie indywidualnych interpretacji dla płatników podatku dochodowego od osób fizycznych. MF wskazuje, że opodatkowaniu podlega już samo prawo do skorzystania z pakietu medycznego. Tymczasem w ocenie WSA w Białymstoku (wyrok z 27 maja 2009 r., I SA/Bk 197/09) wymieniony przepis art. 11 ust. 1 updof bezwzględnie warunkuje możliwość uznania za przychód wartości nieodpłatnego świadczenia otrzymaniem tego świadczenia. Czyli opodatkowaniu może podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, realny, a nie możliwy do otrzymania.

Z szacunków firm oferujących pakiety abonamentowe wynika, że z ich usług korzysta już co najmniej 1 mln osób, czyli co dwudziesty Polak. Ich przychód sięga rocznie 1 mld zł. Jeżeli chodzi natomiast o pracowników, to już niemal co czwarty z nich ma dostęp do opieki medycznej oferowanej przez pracodawcę.

W której branży pracodawcy najczęściej oferują dodatkowe pakiety medyczne? Z badań przeprowadzonych przez firmę Sedlak & Sedlak wynika, że pierwsze miejsce zajmuje sektor bankowy. Ponad 57 proc. pracodawców z tego sektora je oferuje. Narzekać nie mogą również pracownicy firm telekomunikacyjnych, ubezpieczeniowych i technologii informatycznych. Od 39 proc. do 47 proc. tych przedsiębiorstw stosuje zdrowotne bonusy.

Przemysł lekki, show businness-biznes, transport, spedycja i komunikacja oraz handel to branże, w których ok. 20 proc. pracowników korzysta z oferty niepublicznych zakładów medycznych. Najrzadziej, bo w 3-8 proc. przypadków, dostęp do usług medycznych mają pracownicy nauki i szkolnictwa, firm państwowych, kultury i sztuki oraz służby zdrowia.

Badania kontrolne: 40-50 zł

Nie ma więc wątpliwości, że pakiety medyczne traktowane są jako ważny, motywujący dodatek do wynagrodzenia, a w pewnych branżach staje się on już standardem. Coraz więcej pracodawców zdaje sobie bowiem sprawę, że sukces firmy w dużej mierze zależy od oferowanych pracownikom pozapłacowych świadczeń. To między innymi za ich pomocą buduje się wizerunek firmy. Warto więc wymienić zalety oferowania pakietów medycznych. 

Szalachetne zdrowie nikt się nie dowie ile kosztujesz... Jedno jest pewne: zdrowi i zadowoleni pracownicy budują wartość firmy. Zapewniając pracownikowi stałą opiekę medyczną pracodawca z jednej strony docenia i motywuje, z drugiej, zmniejsza liczbę i długość zwolnień z powodu choroby. Wykupując pakiety medyczne, firmy niejednokrotnie wynagradzają nie tylko samego pracownika, ale także jego rodzinę. Daje to poczucie zabezpieczenia socjalnego pracownikowi i wiąże jego rodzinę z firmą. Buduje w ich oczach wizerunek profesjonalnego przedsiębiorcy. Wydatek związany ze zdrowiem pracownika, jaki ponosi pracodawca, waha się więc między 340 zł  a 725 zł. Korzyści są jednak obopólne.

Źródło: