MSZ Francji zaapelowało w środę do mocarstw nuklearnych: USA i Rosji, ale także Chin, by podjęły pracę nad nowym międzynarodowym systemem kontroli zbrojeń. Apel ten Francja, jedyny w UE kraj z bronią nuklearną, skierowała w związku z wygaśnięciem 5 lutego amerykańsko-rosyjskiego układu nowy START.
- Francja potwierdza swoje poparcie dla kontroli uzbrojenia strategicznego między krajami, posiadającymi broń nuklarną i jej największe arsenały - oświadczył rzecznik MSZ Pascal Confavreux. Wyjaśnił, że apel Paryża odnosi się nie tylko do Rosji i Stanów Zjednoczonych, ale również do Chin, które powiększają swój arsenał.
Wygaśnięcie układu Nowy START oznaczać będzie, że „od jutra po raz pierwszy od czasu zimnej wojny zniknie wszelki limit, dotyczący największych arsenałów nuklearnych na świecie” - podkreślił rzecznik. Dodał, że proces ten poprzedziły kolejne kroki wstecz w przestrzeganiu norm międzynarodowych, mających służyć utrzymaniu stabilności strategicznej. Rosja jest „odpowiedzialna za te regresy” - powiedział przedstawiciel MSZ.
O wygaśnięciu układu New START: To poważny moment
Sekretarz generalny ONZ Antonio Guterres wezwał w środę Stany Zjednoczone i Rosję do szybkiego „porozumienia się” w sprawie nowego traktatu o rozbrojeniu jądrowym, ponieważ wygaśnięcie dotychczasowego układu New START, oznacza „poważny moment dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”.
Zaprzepaszczenie osiągnięć w zakresie kontroli zbrojeń „nie mogło nastąpić w gorszym momencie – ryzyko użycia broni jądrowej jest najwyższe od dziesięcioleci” – zauważył Guterres i wezwał „oba państwa do niezwłocznego powrotu do stołu negocjacyjnego i uzgodnienia nowych ram”.
„Po raz pierwszy od ponad pół wieku mamy do czynienia ze światem bez żadnych wiążących ograniczeń dotyczących strategicznych arsenałów jądrowych Federacji Rosyjskiej i Stanów Zjednoczonych Ameryki – dwóch państw, które posiadają zdecydowaną większość światowego arsenału broni jądrowej” – oświadczył Guterres.
Wygasający w czwartek, 5 lutego, układ New START (New Strategic Arms Reduction Treaty) dotyczy redukcji arsenałów broni atomowej, a USA i Rosja zawarły go na 15 lat. Jak dotąd nie pojawiły się informacje o wznowieniu rozmów na temat przedłużenia porozumienia, co – w opiniach wielu komentatorów – może spowodować nowy wyścig zbrojeń nuklearnych.
(PAP)
Wezwał także Rosję, by stosowała się do zobowiązań, wynikających z deklaracji przyjętej 3 stycznia 2022 roku przez pięć państw: USA, Rosję, Chiny, Francję i Wielką Brytanię. Deklaracja dotyczyła zapobiegania wojnie nuklearnej i wyścigowi zbrojeń.
W czwartek, 5 lutego, wygasł zawarty na 15 lat układ New START (New Strategic Arms Reduction Treaty) między USA i Rosją, dotyczący redukcji broni atomowej. Jak dotąd nie pojawiły się informacje o wznowieniu rozmów na temat kontynuacji porozumienia, którego brak może spowodować nowy wyścig zbrojeń nuklearnych.
Odpowiedzialność spoczywa na Rosji
Odpowiedzialność za to, że po raz pierwszy od lat 60. XX wieku tego rodzaju porozumienie nie zostało przedłużone, spoczywa na Rosji - pisze „Le Monde” w artykule redakcyjnym. Przypomina zarazem, że obecny prezydent USA Donald Trump podczas poprzedniej kadencji wycofał Stany Zjednoczone z dwóch porozumień z Moskwą: w 2019 roku z układu INF (o likwidacji całej klasy pocisków pośredniego zasięgu) i w 2020 roku z traktatu o otwartych przestworzach (umożliwiał weryfikowanie ruchów wojsk i przestrzegania układów o ograniczeniu zbrojeń przez sygnatariuszy; USA uzasadniały tę decyzję łamaniem tych porozumień przez Rosję - PAP).
„Można byłoby pocieszać się, zauważając, że te traktaty były przestarzałe, i przypominając, że ze względu na koszt tego rodzaju broni nie należy oczekiwać w krótkiej perspektywie natychmiastowego wyścigu zbrojeń. Liczba głowic nuklearnych posiadanych obecnie przez USA i Rosję pozostaje pięciokrotnie niższa niż w najgorszym momencie zimnej wojny” - zauważa francuski dziennik.
Jak jednak przekonuje, nie można zapominać, że wraz z wygaśnięciem traktatów może zniknąć sama kultura wspólnego ograniczania tego rodzaju broni. Koniec układu Nowy START może zachęcać zarówno do wzrostu liczby krajów posiadających broń jądrową, jak i do ekspansji już istniejących arsenałów - ostrzega dziennik. Zauważa, że celem Chin jest doścignięcie Rosji i USA.
„Tej nowej erze towarzyszy relatywizowanie czegoś, co przez długi stanowiło czas tabu. Świadczą o tym nieodpowiedzialne groźby (przywódcy Rosji Władimira) Putina o użyciu taktycznej broni nuklearnej przeciwko krajom NATO w kontekście wojny w Ukrainie. W czasach, gdy dominuje siła i lekceważenie najbardziej podstawowych norm prawa międzynarodowego, podejście »każdy sam sobie« w sferze nuklearnej może prowadzić do chaosu” - ostrzega „Le Monde”.
Chiny ubolewają nad wygaśnięciem układu Nowy START
Chińskie MSZ wyraziło w czwartek ubolewanie z powodu wygaśnięcia amerykańsko-rosyjskiego traktatu rozbrojeniowego Nowy START. Rzecznik resortu Lin Jian wezwał Waszyngton do pozytywnej reakcji na rosyjskie propozycje zachowania limitów głowic i powrotu do dialogu o stabilności strategicznej.
Lin podczas regularnego briefingu ocenił, że „społeczność międzynarodowa powszechnie obawia się, że będzie to (wygaśnięcie traktatu - PAP) miało negatywny wpływ na międzynarodowy system kontroli zbrojeń i globalny porządek nuklearny”.
Przedstawiciel Pekinu przypomniał, że Moskwa sugerowała dalsze przestrzeganie głównych ograniczeń traktatowych mimo jego wygaśnięcia.– Wzywamy stronę amerykańską do pozytywnej odpowiedzi, zajęcia się dalszymi ustaleniami w sposób odpowiedzialny i jak najszybszego wznowienia dialogu z Rosją – podkreślił rzecznik.
Lin odniósł się także do postulatów, by włączyć Chiny w nowe ramy kontroli zbrojeń. Zaznaczył, że chiński potencjał nuklearny „nie jest tego samego rzędu wielkości” co arsenały mocarstw, dlatego Pekin „na obecnym etapie nie weźmie udziału w rozmowach o redukcji zbrojeń”. Rzecznik argumentował także, że Pekin niezmiennie prowadzi „defensywną strategię nuklearną”, której filarem jest ścisłe przestrzeganie zasady bezwarunkowego zobowiązania do nieużywania broni jądrowej jako pierwsi, w żadnym momencie ani w żadnych okolicznościach.
Nie wiążą nas już zapisy Traktatu Nowy START, ale możemy rozmawiać z USA
MSZ Rosji oświadczyło w środę, że w związku z wygasającym układem z USA o redukcji broni atomowej (Nowy START) Moskwa nie czuje się już związana żadnymi wynikającymi z niego zobowiązaniami. W komunikacie, który cytuje Reuters, resort zapewnił zarazem, że władze Rosji są „otwarte na działania dyplomatyczne”.
„W obecnych okolicznościach wychodzimy z założenia, że strony Traktatu Nowy START nie są już związane żadnymi zobowiązaniami (…) i mają (…) swobodę wyboru dalszych działań” – napisało MSZ Rosji w komunikacie, którego treść za miejscowymi mediami przytacza Reuters.
W dokumencie podkreślono też, że „Federacja Rosyjska zamierza działać odpowiedzialnie i rozważnie (…) w zakresie zbrojeń strategicznych”. Zgodnie z komunikatem, podstawą tych działań będzie „dogłębna analiza polityki militarnej USA i ogólnej sytuacji strategicznej”.
Rosyjskie MSZ nazwało zarazem „błędną i godną ubolewania” decyzję władz USA o tym, że nie będą już przestrzegać limitów, jeśli chodzi o liczbę pocisków i głowic nuklearnych, o których mowa w wygasającym w czwartek, 5 lutego, traktacie.
Moskwa zaznaczyła, że nie otrzymała jeszcze z Waszyngtonu formalnej odpowiedzi na swoją propozycję w sprawie dalszego przestrzegania Nowego START-u. Rosyjskie MSZ stwierdziło, że Rosja jest gotowa podjąć „zdecydowane, wojskowo-techniczne środki zaradcze w celu złagodzenia potencjalnych zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego”.
(PAP)
Z Paryża Anna Wróbel (PAP)
awl/ mal/
