Thinkstock
Jeśli jesteś emerytem, który poważnie zastanawia się nad skorzystaniem z „odwróconej hipoteki”, albo ktoś z twojej rodziny o niej myśli, to przeczytaj ten tekst uważnie.
Oferta odwróconej hipoteki jest skierowana do emerytów, czyli ludzi po 65. roku życia. Jednak nie do każdego – tylko do osób z własną nieruchomością. Jeżeli spełniasz te warunki, to możesz otrzymać ofertę ze specjalnego „funduszu”. Ale uważaj – jest to fundusz tylko z nazwy. W rzeczywistości jest to normalna firma, być może notowana na giełdzie, co i tak o niczym nie świadczy.
Przeciętna polska emerytura wynosi nieco ponad 1,6 tys. zł miesięcznie na rękę. Jednak prawie 70% emerytów pobiera niższe świadczenie. Najwięcej, bo prawie 40% emerytów pobiera świadczenia w wysokości od 1 tys. zł do 1,5 tys. zł na rękę. Samotni seniorzy bez pomocy rodziny w zasadzie są skazani na biedę. Zatem nikogo nie powinno dziwić, że szukają jakiegokolwiek rozwiązania, które w dowolny, choćby nawet cudowny sposób przyczyni się do poprawy ich sytuacji finansowej.
Jednak „odwrócona hipoteka” to nie jest żaden produkt finansowy, tylko zwyczajna umowa dożywocia. Regulują ją artykuły 908-916 kodeksu cywilnego. Emeryt, który zdecyduje się na „odwróconą hipotekę”, powinien pamiętać o jednym fakcie. Podpisując cywilną umowę dożywocia, od razu zrzeka się praw do nieruchomości na rzecz firmy, która w zamian oferuje mu wypłatę świadczenia w określonej wysokości do końca życia.
Ile można dostać?
Wszystko zależy od kilku czynników. Ekspert firmy ocenia wartość nieruchomości oraz oczekiwaną długość życia zainteresowanego. Przykładowo: 73-letni samotny pan Adam, który posiada dwupokojowe mieszkanie o wartości 130 tysięcy złotych w niewielkim mieście niedaleko Wrocławia, może liczyć na comiesięczne wypłaty w wysokości 430 zł. Teoretycznie powinny być one waloryzowane o inflację.
Ile można stracić?
Niestety, bardzo dużo. Pieniądze będą wypłacane do końca życia. Ze statystyki wynika, że przewidywana długość życia człowieka, który dożył 73. roku życia, wynosi ok. 10-15 lat. Innymi słowy, pan Adam teoretycznie przez 15 lat otrzyma łącznie niespełna 80 tysięcy złotych. Trudno powiedzieć, czy to dużo. W istocie różnica pomiędzy wszystkimi otrzymanymi wypłatami a wartością rynkową nieruchomości to zysk firmy, z którą podpisano umowę dożywocia. W tym określonym wypadku żeby emeryt „rozbił bank”, musiałby dożyć setki.
Co jednak, jeżeli emeryt umrze rok po podpisaniu umowy? W sumie otrzyma około 5 tys. zł, a firma zyska mieszkanie za bezcen. „Stan zdrowia nie jest brany pod uwagę przy podpisywaniu umowy”. W zasadzie firmie najbardziej opłaca się podpisać ją z człowiekiem schorowanym, który nie ma pieniędzy na lekarstwa, a i tak szybko umrze.
 | »Bank wypłaca Ci premię? Uważaj na podatek |
W czym tkwi problem?
W dużej mierze w marketingu. Odwrócona hipoteka nie jest produktem bankowym, ale nazwa może sugerować, że jest to produkt finansowy oferowany przez bank. Do tego dochodzą reklamy telewizyjne, które mają prosty wydźwięk – jesteśmy tu po to, aby pomóc. Niestety, prawda jest zupełnie inna – oni są po to, aby jak najwięcej zarobić na twojej biedzie.
W Polsce nie ma prawdziwego odwróconego kredytu hipotecznego. Jeszcze wiosną rząd twierdził, że ustawa jest już prawie gotowa i niedługo będziemy mogli się cieszyć rozwiązaniem podobnym do tego, który znamy na zachodzie. Założenia były proste: bank podpisuje umowę z emerytem i wypłaca mu świadczenie w określonej wysokości do końca życia. Jeżeli emeryt umrze, to rodzina będzie mogła spłacić kredyt zaciągnięty przez zmarłego lub zrezygnować ze spłaty i oddać bankowi nieruchomość. Ten ją sprzeda i po potrąceniach odda spadkobiercom różnicę pomiędzy tym, co wykorzystał emeryt, a wartością nieruchomości.
| Komentuje dr Bogusław Półtorak, główny ekonomista Bankier.pl | |
 Kluczowa jest własność nieruchomości Odwrócony kredyt hipoteczny bardzo dobrze sprawdza się np. w Stanach Zjednoczonych. Forma tego produktu jest jednak odmienna od tego, co mają w ofercie firmy skupujące od polskich emerytów mieszkania za ułamek wartości w zamian za prawo dożywocia. W przypadku nieruchomości kluczowa jest bowiem własność nieruchomości, która jest nieograniczonym prawem do nieruchomości. W Polsce oferuje się zamianę pełnego prawa własności na ograniczone prawo rzeczowe, co w przypadku np. upadłości firmy skupującej mieszkania może oznaczać w pewnych warunkach utratę prawa do mieszkania i brak możliwości wyegzekwowania ekwiwalentu z prawa dożywocia. Należałoby oczekiwać jak najszybszego uregulowania rynku tzw. odwróconych hipotek i takiej zmiany prawa, aby prawo własności do mieszkania było zachowane do momentu rozliczenia odwróconego kredytu hipotecznego. Zaangażowanie banków lub instytucji kredytowych podlegających nadzorowi finansowemu pozwoliłoby uniknąć rozczarowań osób chcących skorzystać z takiej formy renty hipotecznej. Sama idea zwrotu środków, które wydaliśmy wcześniej na zakup mieszkania, staje się ciekawą alternatywą uzupełniania domowego budżetu. | |
Niestety, prace nad ustawą przedłużają się. Wszystko wskazuje na to, że prawdziwy odwrócony kredyt hipoteczny nie będzie dostępny w Polsce jeszcze przez kilka lat. Do tego czasu lepiej unikać "produktów", wobec których pojawia się zbyt wiele wątpliwości. Zyskać można niewiele, a stracić bardzo dużo.
Łukasz Piechowiak
Bankier.pl
Źródło:
