REKLAMA

Dzieło, zlecenie czy umowa o pracę? Od formy zatrudnienia zależy wysokość pensji

Iwona Maczalska2021-06-27 06:00redaktor Bankier.pl
publikacja
2021-06-27 06:00
Dzieło, zlecenie czy umowa o pracę? Od formy zatrudnienia zależy wysokość pensji
Dzieło, zlecenie czy umowa o pracę? Od formy zatrudnienia zależy wysokość pensji
fot. ZoFot / / Shutterstock

Zmieniając pracę, należy przyjrzeć się aktualnie dostępnym formom zatrudnienia. Warto to zrobić szczególnie w sytuacji, gdy pracodawca pozostawia pracownikowi wybór. Od formy zatrudnienia zależeć będzie bowiem nie tylko wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia na rękę, lecz również dostępność różnego rodzaju przywilejów pracowniczych.

W polskim prawie wśród dostępnych aktualnie form zatrudnienia wyróżnić można pracownicze oraz niepracownicze formy zatrudnienia. Pracownicze formy uregulowane są przepisami Kodeksu pracy, natomiast niepracownicze formy opierają się o przepisy Kodeku cywilnego bądź prawa handlowego. Każda z tych form ma swoje wady i zalety, dlatego kluczowe jest wybranie odpowiedniej dla siebie formy zarobkowania.

Umowa o pracę – podstawowa forma zatrudnienia

Podstawową formą zatrudnienia jest umowa o pracę. Umowa ta jest obecnie jedną z najkorzystniejszych form zatrudniania pracowników, lecz jednocześnie najbardziej kosztowną z punktu widzenia pracodawców. Stosunek pracy nawiązany na jej podstawie regulowany jest wyłącznie przepisami Kodeksu pracy. Jedną z jej największych zalet jest duża ochrona przed zwolnieniem (m.in. kobiet w ciąży, ochrona przedemerytalna) oraz szereg praw pracowniczych tj. prawo do urlopu, czy ustalonego wcześniej wynagrodzenia.

Co różni umowę o pracę od innych umów cywilnoprawnych? Przede wszystkim obowiązkową, regulowaną przepisami KP pisemną formą co w przypadku umów cywilnoprawnych nie jest obligatoryjne. To jednak nie wszystko. Charakterystyczną ceną umów o pracę jest opłacanie części składek z kieszeni pracodawcy (częściowo składki emerytalne, rentowe) oraz w całości składka wypadkowa, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Niewątpliwą zaletą świadczenia pracy na podstawie umowy o pracę jest fakt, że okres ten liczy się do stażu pracy.

Pracownik w ramach zawartej umowy o pracę może liczyć również na szereg praw i przywilejów pracowniczych, co nie ma miejsca w przypadku pozostałych form zatrudniania. Mowa m.in. o prawie do płatnego urlopu wypoczynkowego, minimalnego wynagrodzenia, czy okresu wypowiedzenia w przypadku zwolnienia. Szczegóły przedstawia poniższa tabela:

Umowa o pracę (przepisy Kodeksu pracy)

Zalety

Wady

Prawo do wynagrodzenia minimalnego

Obowiązek osobistego świadczenia pracy (pracy nie można zlecić innej osobie)

Prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego

Praca pod nadzorem pracodawcy

Prawo do płatnego urlopu macierzyńskiego i wychowawczego

Praca w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę

Prawo do uregulowanego czasu pracy (np. 8 godzin na dobę i 40 godzin w tygodniu)

Możliwość świadczenia pracy poza zakładem pracy wyłącznie za zgodą pracodawcy

Prawo do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w nadgodzinach

Prawo do skorzystania z dodatkowych urlopów okolicznościowych (narodziny dziecka pracownika, śmierć członka rodzinny, ślub pracownika)

Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (przepisy BHP, szkolenia BHP)

Prawo do okresu wypowiedzenia w przypadku rozwiązania umowy o pracę

Opłacanie części składek ZUS przez pracodawcę

Prawo do zwolnienia lekarskiego

Źródło: Bankier.pl / Opracowanie własne

Umowy cywilnoprawne – umowa zlecenie i umowa o dzieło

Inną formą zatrudniania pracowników, która ze względu na zmieniające się przepisy prawa z roku na rok staje się coraz mniej korzystna, jest zatrudnianie na podstawie umowy-zlecenia bądź umowy o dzieło (potocznie nazywane umowami śmieciowymi). Umowy te regulowane są bezpośrednio przepisami Kodeksu cywilnego. Podobnie jak w przypadku umowy o pracę posiadają one liczne wady i zalety.

Największą zaletą świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych jest brak obowiązku pozostawania do dyspozycji pracodawcy i świadczenia pracy w określonym miejscu i czasie. Te formy zatrudnienia są zatem szczególnie cenione przez osoby szanujące sobie poczucie braku kierownictwa oraz swobodę.

To jednak nie jedyna zaleta umów cywilnoprawnych. Od 1 stycznia 2017 roku osoby zarobkujące na podstawie umowy-zlecenia mogą liczyć na uzyskanie minimalnego wynagrodzenia za pracę, które w ich przypadku przyjmuje formę minimalnej stawki godzinowej. Przepisy płacy minimalnej nie mają jednak zastosowania do umów o dzieło.

Niewątpliwą zaletą pracy na podstawie umów cywilnoprawnych jest również możliwość opłacania niższych składek ZUS. W przypadku umów zlecenie zleceniobiorcy dokonują samodzielnego wyboru tytułu ubezpieczenia, wybierają najniższą podstawę podlegającą składkom i dzięki temu płacą możliwie najniższe składki ZUS. Jeżeli pracownik jest zatrudniony na podstawie kilku umów-zleceń, obowiązek oskładkowania dotyczy wyłącznie pierwszej z nich, z której otrzymuje co najmniej pensję minimalną. Całkowite zwolnienie z ZUS ma miejsce w przypadku osób poniżej 26 roku życia oraz uczniów zatrudnionych na podstawie tej umowy.

Wynagrodzenie w zależności od rodzaju umowy

Kwota brutto wynagrodzenia

Umowa o pracę

Umowa-zlecenie

Umowa o dzieło

2800 zł

2069,67 zł

2116,10 zł

2419 zł

4000 zł

2915,96 zł

3230,14 zl

3456 zł

6000 zł

4327,43 zł

4534,20 zł

5184 zł

  • Bez PPK
  • Osoba powyżej 26 lat
  • Miejsce pracy poza miejscem zamieszkania

Niższe składki ZUS opłaca również osoba świadcząca pracę na podstawie umowy o dzieło. Jeżeli osoba ta wykonuje pracę wyłącznie na podstawie umowy o dzieło, nie podlega ona wówczas z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS (co można ująć zarówno w kategorii zalet tej umowy, jak i jej wad). Obowiązek oskładkowania umowy o dzieło pojawia się dopiero w sytuacji, gdy umowa taka została zawarta z własnym pracodawcą lub jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. Wówczas w zakresie ubezpieczeń społecznych jest ona traktowana jak zwykła umowa o pracę. Wiele osób skutecznie zniechęciły do zawarcia umowy o dzieło ostatnie zmiany w przepisach prawa. Od stycznia 2021 roku wszystkie umowy o dzieło muszą być zgłaszane w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w terminie 7 dni od dnia jej zawarcia. Za niedotrzymanie terminu grozi kara karno-skarbowa.

Umowy cywilnoprawne nie są jednak pozbawione wad. Praca na podstawie tych form zatrudniania pozbawia pracownika prawa do skorzystania z licznych praw regulowanych bezpośrednio przepisami Kodeksu pracy. Mowa m.in. o prawie do skorzystania z płatnego urlopu, prawie do odpoczynku, czy ochronie przed zwolnieniem.

To jednak nie wszystko. Dużą wadą świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych jest również to, że czas pracy nie liczy się do stażu pracy, jak ma to miejsce w przypadku umowy o pracę.

Wady i zalety umów cywilnoprawnych (umowa- zlecenie, umowa o dzieło)

Wady

Zalety

Brak prawa do płatnego urlopu wypoczynkowego

Niższe składki ZUS

Brak prawa do zwolnienia lekarskiego

Brak kierownictwa, podlegania innym osobom

Brak prawa do minimalnej stawki godzinowej (w przypadku umowy o dzieło)

Brak ściśle określonego czasu pracy

Brak prawa do wypowiedzenia i odprawy

Możliwość pracy w miejscu wyznaczonym przez pracownika

Okres pracy nie wlicza się do stażu pracy

Brak prawa do wynagrodzenia za nadgodziny

Źródło: Bankier.pl / Opracowanie własne

Umowa-zlecenie czy dzieło

Nie da się zastąpić umowy-zlecenia umową o dzieło i na odwrót. Poniższa tabela pokazuje najważniejsze różnice pomiędzy tymi formami zatrudnienia. Warto zwrócić na nie uwagę, bowiem zastosowanie niewłaściwej umowy cywilnoprawnej jest ścigane przez ZUS.

Różnice pomiędzy umowami cywilnoprawnymi

Umowa-zlecenie

Umowa o dzieło 

Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania czynności zapisanych w umowie, przy dochowaniu należytej staranności (kluczowa jest więc staranność na nie sam wynik)

Osoba podpisująca umowę o dzieło zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła (liczy się w tym przypadku sam wynik końcowy)

Zleceniobiorca powinien brać pod uwagę wszelakie wskazówki zleceniodawcy związane ze sposobem wykonania zlecenia

Osoba wykonująca dzieło ma całkowitą swobodę

Umowa-zlecenie może być podpisana na czas określony bądź nieokreślony

Umowa o dzieło zawierana jest na określony czas, w którym dzieło musi zostać ukończone (jednorazowy charakter)

Zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności bezpośrednio za rezultat swojej pracy

Wykonawca ponosi pełną bezpośrednią odpowiedzialność za rezultat swej pracy (odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne dzieła)

Składki ZUS zależą od tego, czy występuje zbieg tytułów ubezpieczeń

Brak opłacania składek ZUS

Możliwość wypowiedzenia umowy-zlecenia w każdym czasie

Kodeks cywilny nie przewiduje wypowiedzenia umowy o dzieło

Umowa-zlecenie może być odpłatna lub nieodpłatna

Umowa o dzieło jest zawsze umową odpłatną

Minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenia

Brak minimalnej płacy minimalnej dla umowy o dzieło

20% koszty uzyskania przychodów

20% koszty uzyskania przychodów lub 50% koszty w przypadku przekazania praw autorskich

Obowiązek zgłaszania umowy zlecania do ZUS

Obowiązek zgłaszania umowy o dzieło do ZUS (od 1 stycznia 2021 r.)

Źródło: Bankier.pl / Opracowanie własne


Wybór odpowiedniej dla siebie formy zatrudnienia to niejednokrotnie nie lada wyzwanie. Każda bowiem ze wspomnianych form ma zarówno swoje wady, jak i zalety. Przewaga jednej formy zatrudnienia nad drugą jest kwestią całkowicie indywidualną. To, co dla jednego pracownika będzie dużą zaletą np. praca pod przewodnictwem pracodawcy, dla innych będzie kwestią całkowicie niedopuszczalną. Rzeczywistość zazwyczaj jest jednak inna. To osoba zatrudniająca narzuca z góry formę zatrudnienia i nie pozostawia możliwości żadnego wyboru zatrudnianym pracownikom.

Źródło:
Iwona Maczalska
Iwona Maczalska
redaktor Bankier.pl

Zajmuje się prawem pracy oraz ubezpieczeniami społecznymi. Jest autorem licznych poradników o tematyce kadr i płac. Redaktor portali PIT.pl i VAT.pl. Absolwentka Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa.

Tematy
Woda pod Twoją marką i stojąca za nią historia

Woda pod Twoją marką i stojąca za nią historia

Advertisement

Powiązane: Praca

Komentarze (19)

dodaj komentarz
drzaraza
Wrzucił bym sobie mercedesa s , utrzymanie i wyposażenie domu w koszty ale nie mogę bo odkładam w ZUS na emerytury kasty uprzywilejowanej.
bha
Raczej dorobić bo zarobić to coraz częściej niestety jest za duże, duże słowo.
hfjdj
Jak dla kogo. Cejrowski pracuje tylko na umowie o dzieło.
bha odpowiada hfjdj
Są wyjątki jak zawsze i wszędzie.
marxs
w Auschwitz -Birkenau przetrwali tylko ci co na maksa się obijali i unikali pracy obecnie też to jest średnio katabas w stopniu biskupa żyje 90-100 lat bo pracę ma w dudzie
hfjdj
Ludzie chcą obozu pracy tylko nie takiego ciężkiego. Lewaczki mają wizję świata taką że człowiek się rodzi, idzie do szkoły, potem dostaje taką pracę której nie może stracić i wypłate która starcza na mieszkanie, wakacje, dzieci, samochód. I ma to wszystko zapewnione. Że państwo to zapewni. Nie ważne jaki się Ludzie chcą obozu pracy tylko nie takiego ciężkiego. Lewaczki mają wizję świata taką że człowiek się rodzi, idzie do szkoły, potem dostaje taką pracę której nie może stracić i wypłate która starcza na mieszkanie, wakacje, dzieci, samochód. I ma to wszystko zapewnione. Że państwo to zapewni. Nie ważne jaki się urodzić i jakie masz predyspozycje to jak pójdziesz do szkoły, pozdajesz wszysto to masz potem pracę. To ja już wolałbym Aushwitz. Tam przynajmniej mogli cie zastrzelić, mogłeś zginąć, bądź uciec, bądź przeżyć, mogłes walczyć, choćby z własnym głodem, mogłeś zyć, a nie wegetować jak kury w chowie klatkowym.
artureg
Co za bzdury z tymi wadami umowy zlecenia? Nie mam prawa do urlopu? Śmieszne. W umowie mogę sobie zapisać i 50 dni. To jest umowa cywilno-prawna i można się umówić na wszystko co sobie tylko uzgodnimy. Stawka, liczba godzin, miejsce pracy i wiele innych. A emerytura? Dajcie spokój, przy obecnej demografii to będą grosze.Co za bzdury z tymi wadami umowy zlecenia? Nie mam prawa do urlopu? Śmieszne. W umowie mogę sobie zapisać i 50 dni. To jest umowa cywilno-prawna i można się umówić na wszystko co sobie tylko uzgodnimy. Stawka, liczba godzin, miejsce pracy i wiele innych. A emerytura? Dajcie spokój, przy obecnej demografii to będą grosze. Sam wole zadbać o swoją starość np. poprzez zakupy nieruchomości albo oszczędności w złocie czy walutach. Ewentualnie można mieć dużo dzieci i dobrze je wychować, to najlepszy sposób na emeryturę.
blind-oln
Teoretycznie umówić się można na wszystko. W praktyce w 99% przypadków pracodawca umawia się na 0 dni urlopu, pracę na miejscu i minimalną stawkę lub niepełny etat, bo "mam już 3 ukraińców czekających na to miejsce".
demeryt_69
Mini-prezes urodził się 18 czerwca 1949 r. i po ukończeniu 67 lat chciał złożyć wniosek o emeryturę. Doradcy ZUS powiedzieli mu jednak, że może na tym stracić. Opóźnił więc przejście na emeryturę o miesiąc i zyskał kilkaset złotych.

Dziś pobiera co miesiąc - jak wynika z jego oświadczenia majątkowego
Mini-prezes urodził się 18 czerwca 1949 r. i po ukończeniu 67 lat chciał złożyć wniosek o emeryturę. Doradcy ZUS powiedzieli mu jednak, że może na tym stracić. Opóźnił więc przejście na emeryturę o miesiąc i zyskał kilkaset złotych.

Dziś pobiera co miesiąc - jak wynika z jego oświadczenia majątkowego - ok. 7 tys. zł brutto. W tym roku, jak wszyscy inni emeryci, dostał jeszcze dodatkowe 1 tys. zł netto tytułem 13. emerytury.

https://wyborcza.biz/biznes/7,147880,27236329,kaczynski-dostal-wyzsza-emeryture-bo-tak-doradzil-mu-zus-inni.html

demeryt_69
Jako szef ZUS niejaki Derdziuk zarabiał jedynie 20 tys. zł miesięcznie. Po ponad pięciu latach sprawowania tego urzędu złożył dymisję. Mówiło się wówczas, że odchodzi do biznesu. I była to prawda. Teraz, dzięki trzem fuchom w wielkich firmach, Derdziuk ma nawet 100 tys. zł co miesiąc - $zalom, krenczy szę :)

https:
Jako szef ZUS niejaki Derdziuk zarabiał jedynie 20 tys. zł miesięcznie. Po ponad pięciu latach sprawowania tego urzędu złożył dymisję. Mówiło się wówczas, że odchodzi do biznesu. I była to prawda. Teraz, dzięki trzem fuchom w wielkich firmach, Derdziuk ma nawet 100 tys. zł co miesiąc - $zalom, krenczy szę :)

https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/byly-prezes-zus-zbigniew-derdziuk-zarabia-100-tys-zl/eemr4ee

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki