Co mówi ustawa o wspólnym opodatkowaniu?
Małżonkowie, między którymi istnieje wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, mogą być jednak na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot określonych w art. 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c (są to zwolnienia o charakterze przedmiotowym, a także inne zwolnienia wynikające z przepisów przejściowych ustawy o pdof) oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest co do zasady suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów. Przepis ten stosuje się z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3, art. 28-30, art. 30a-30c oraz art. 44 ust. 7e i 7f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Powyższa zasada dotycząca łącznego opodatkowania małżonków ma zastosowanie również, jeżeli jeden z małżonków w roku nie uzyskał przychodów ze źródeł, z których dochód jest opodatkowany na zasadach ogólnych (art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), lub osiągnął dochody w wysokości nie powodującej obowiązku uiszczenia podatku.
Wspólne rozliczenie nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków mają zastosowanie przepisy art. 30c (umożliwiające rozliczanie podatku dochodowego z dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej według stawki 19%, tzw. podatek liniowy) lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Zapis ten nie dotyczy osób fizycznych osiągających przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym), nie korzystających jednocześnie z opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c, albo w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Sposób łącznego opodatkowania małżonków nie ma zastosowania również do podatników, którzy wniosek, wyrażony w zeznaniu podatkowym, złożą po 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym podlegającym rozliczeniu.
Kiedy małżonkowie nie mogą się opodatkować wspólnie?
Pytanie 1Czy ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłącza wspólne rozliczenie małżonków, w przypadku gdy jeden małżonek ma zaewidencjonowaną działalność gospodarczą, wybrał opodatkowanie w formie karty podatkowej i międzyczasie zgłosił przerwę w wykonywaniu działalności, a drugi prowadzi inną działalność gospodarczą na ogólnych warunkach i osiąga znaczne dochody?
Przepis art. 6 ust. 8 wyklucza wspólne opodatkowanie małżonków, jeśli chociażby do jednego z małżonków mają zastosowanie przepisy art. 30c lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Należy podkreślić, że zawieszenie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z jej likwidacją. Z pytania wynika, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej zgłosił przerwę w jej wykonywaniu. Działalność nie została podjęta do chwili obecnej. W tym stanie faktycznym należy stwierdzić, że w 2005 r. w stosunku do podatnika miały zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, gdyż korzystał on z przerwy, która jest instytucją uregulowaną w art. 34 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Artykuł 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłącza bowiem ze wspólnego opodatkowania sytuację, w której do jednego z małżonków zastosowanie mają przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, a nie sytuację, gdy jeden z małżonków uiszcza zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej.
Zgodnie z zasadą traktowania ustawodawcy jako racjonalnego, gdyby taka była jego wola, to zapis art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych miałby inne brzmienie. Mając powyższe na uwadze małżonkowie nie mogą rozliczać się wspólnie jeżeli jeden z nich prowadzi działalność gospodarczą w formie karty podatkowej , a drugi na zadach ogólnych.
Komentarz Eksperta
W sytuacji zawieszenia działalności gospodarczej do podatnika mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 425/04). Fiskus zatem ma prawo zakwestionować wspólne opodatkowanie dochodów w myśl obowiązujących przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym.Organy nie mogą samodzielnie dokonać skreślenia co podlega wspólnemu opodatkowaniu a co nie. Może to nastąpić wyłącznie na wniosek podatnika. Zatem samo zawieszenie działalności nie wystarcza, nigdy do tego aby wspólnie dokonywać rozliczeń podatkowych z małżonkiem. Nawet jeśli jeden z małżonków zawiesi działalność opodatkowaną ryczałtem ewidencjonowanym, nie można rozliczyć się wspólnie. Prawa do wspólnego rozliczenia pozbawieni są podatnicy, do których mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku - wyrok WSA w Warszawie (sygn. akt IIISA/Wa 911-912/05).
Pytanie 2
Czy można uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko podatniczkę, która rozwiodła się w trakcie roku podatkowego?
Tak, rozliczenie na preferencyjnych zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci jest możliwe. Przepisy nie wymagają bowiem, aby samotne wychowywanie dziecka trwało przez cały rok podatkowy.Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. W odniesieniu do osób samotnie wychowujących dzieci ustawodawca nie postawił wymogu, aby samotne wychowywanie dziecka trwało przez cały rok podatkowy (jak to ma miejsce w przypadku małżonków pragnących rozliczyć się wspólnie). Dlatego też do skorzystania z preferencyjnych zasad rozliczenia podatku, przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, ma prawo osoba, która taki status zyskała w trakcie roku podatkowego (np. wskutek rozwodu). Taką interpretację przepisów obowiązujących w tym zakresie potwierdził Pierwszy Urząd Skarbowy w Poznaniu w piśmie z 17 lutego 2005 r. nr PF-2/415/7/05.
Czy można wspólnie rozliczyć się z małżonkiem, będąc równocześnie opodatkowanym kartą podatkową?
Pytanie 3Prowadzę działalność gospodarczą opodatkowaną kartą podatkową oraz jestem zatrudniona na umowę o pracę (pełny etat). Mój mąż nie pracuje. Czy możemy złożyć wspólne zeznanie podatkowe za rok 2005, wykazując moje dochody z umowy o pracę w PIT rozliczającym wspólnie małżonków?
Nie. Wspólne rozliczenie z małżonkiem nie będzie możliwe. Jest ono wykluczone, gdyż opodatkowanie w formie karty podatkowej oznacza podleganie przepisom ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Nie ma przy tym znaczenia osiągnięcie dochodów dodatkowo z innego źródła. Wyłączenie to dotyczy wszystkich dochodów osiągniętych przez podatnika, niezależnie od ich źródła.
Niestety, wspólne rozliczenie z mężem nie będzie możliwe. Wyklucza to wprost art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ze wspólnego rozliczenia z małżonkiem nie mogą skorzystać nie tylko osoby korzystające z liniowej formy opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, ale także te prowadzące działalność gospodarczą, do których mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Karta podatkowa jest jedną ze zryczałtowanych form opodatkowania regulowaną przepisami tej ustawy. Dlatego też mają do Pani zastosowanie jej przepisy, a to uniemożliwia skorzystanie ze wspólnego opodatkowania z małżonkiem. Nie ma tutaj znaczenia osiągnięcie dodatkowo dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych. Wyłączenie to, w omawianej sytuacji, dotyczy wszystkich dochodów osiąganych przez podatnika
Od kiedy podatnik może dokonać wspólnego rozliczenia dochodu ze zmarłym małżonkiem?
Pytanie 4W kwietniu 2005 r. zmarł mój mąż. W czasie trwania małżeństwa zawsze rozliczaliśmy się wspólnie. Czy pomimo śmierci męża mogę wspólnie rozliczyć dochody za 2005 r.?
Może Pani rozliczyć podatek, uwzględniając dochody wypracowane przez małżonka w 2005 r. W poprzednich latach niemożliwe było wspólne rozliczenie podatku dochodowego w zeznaniu rocznym, w przypadku gdy w trakcie roku podatkowego jeden z małżonków zmarł.
W 2004 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że jest to niezgodne z Konstytucją RP. Przy okazji zmian ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dostosowano przepisy do orzeczenia Trybunału. Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, może być złożony przez podatnika, który:
- zawarł związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego,
- pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego.
Kiedy małżonkowie mogą rozliczać się wspólnie?
Warunki wspólnego rozliczenia przez małżonków:- pozostawanie w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,
- istnienie między małżonkami ustroju wspólności majątkowej.
Od dochodów małżonków należy odliczyć kwoty ulg, jakie przysługują im odrębnie, np. odliczenie zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, wydatki poniesione na korzystanie z sieci Internet. Następnie tak ustalone dochody łączy się i dzieli na połowę. Podatek według skali podatkowej oblicza się od połowy połączonych dochodów małżonków (także wtedy, gdy dochód jednego z nich wynosi "0".
Pytanie 5
Mamy mieszkanie w Warszawie. Ja pracuje i mieszkam w Warszawie, a moja żona nie pracuje i mieszka w Katowicach. Czy możemy rozliczać się wspólnie i gdzie mamy tego rozliczenia dokonać? Moje dochody to 80 000 rocznie.
Fakt osobnego zamieszkiwania małżonków nie stanowi przeszkody do wspólnego rozliczenia podatku. Małżonkowie muszą tylko wybrać urząd skarbowy właściwy dla jednego z nich. Biorąc pod uwagę to, że dochody Pana wyniosą 80 000 zł (po odliczeniu pobranych przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne), podatek w imieniu obojga małżonków zostanie obliczony w następujący sposób:
80 000 zł : 2 = 40 000 zł
40 000 zł - 37 024 zł = 2976 zł
6504,48 zł + (2976 zł x 30%) = 7397,28 zł
7397,28 zł x 2 = 14 794,56 zł
Co na to Urząd Skarbowy?
Przesłankami wspólnego opodatkowania małżonków są: istnienie wspólności majątkowej, pozostawanie w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy i złożenie wniosku o wspólne opodatkowanie w zeznaniu rocznym, przy czym zauważa się, iż przesłanki te muszą wystąpić łącznie. To zaś oznacza, iż warunek istnienia wspólności ustawowej dotyczy całego roku podatkowego. W świetle powyższego przywilej wspólnego opodatkowania dochodów małżonków będzie wyłączony w razie istnienia między małżonkami, w jakimkolwiek okresie roku podatkowego, rozdzielności majątkowej. Małżonkowie, którzy chcą korzystać ze wspólnego rozliczenia swoich dochodów za dany rok podatkowy, muszą być zatem małżeństwem ze wspólnością majątkową przez cały okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia tego roku (informacja o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego wydana przez Izbę Skarbową w Olsztynie Ośrodek Zamiejscowy w Elblągu 11.05.2005 r., sygn. PDF/E/005-1-215/04).| Czy wiesz, że... Do tego by móc skorzystać z możliwości wspólnego rozliczenia potrzebne jest złożenie wniosku. Wniosek taki, składa się wraz z rocznym zeznaniem podatkowym, nie później niż w terminie składania zeznania podatkowego (czyli do 30 kwietnia 2006 r.). |
Wniosek o wspólne opodatkowanie musi być sporządzony i podpisany przez oboje małżonków. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, w której następuje śmierć jednego z małżonków w trakcie roku podatkowego. Wówczas drugi z małżonków zachowuje prawo do wspólnego opodatkowania. Ta zasada odnosi się także do sytuacji, w której małżonkowie pozostają w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jeden z nich zmarł po upływie roku podatkowego, ale przed złożeniem zeznania podatkowego.
Podstawa prawna: Art. 6a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2004 r. nr 281, poz. 2781)
Źródło:
