W Izbie Poselskiej czeskiego parlamentu Polacy z Zaolzia po raz pierwszy przedstawili w czwartek swoją działalność i wyzwania, z jakimi się mierzą. Od innych mniejszości polskich na świecie różni nas to, że jesteśmy tutaj z dziada pradziada - mówili przedstawiciele Polaków w Republice Czeskiej.
Dzień Zaolzia dla czeskich posłów zorganizował Kongres Polaków w Republice Czeskiej, który zrzesza kilkadziesiąt organizacji oraz niedawno powstałe Stowarzyszenie Olza PRO. Według ostatniego spisu powszechnego w Czechach żyje około 35 tys. osób określających się jako Polacy. Zdecydowana większość z nich mieszka lub wywodzi się z Zaolzia. „Myśleliśmy, żeby coś takiego zorganizować, spotykaliśmy się w tej sprawie z czeskimi posłami i wyszło”, powiedział PAP jeden z organizatorów Marek Konieczny ze Stowarzyszenia Olza PRO.
„Tym wydarzeniem podsumowujemy to wszystko, z czym musimy się uporać. To także okazja do pokazania nie tylko trudów, ale i sukcesów”, powiedział Konieczny. Podkreślił, że bardzo dużo młodych ludzi angażuje się w działalność polskiej mniejszości. „Kiedyś tak nie było, raczej były pustki. Od kilku jednak lat młodzi, którzy pokończyli studia, wracają i chcą działać”, powiedział PAP Konieczny.
Chargé d’affaires ambasady Polskiej w Pradze Barbara Tuge-Erecińska powiedziała, że obecnie zaolziańscy Polacy udanie łączą polską narodowość z czeskim obywatelstwem. „Myślę, że w odróżnieniu od innych krajów także sąsiadujących z Polską, gdzie nasza mniejszość boryka się z różnego rodzaju problemami, tutaj jest rzeczywiście dobry grunt dla naszych rodaków, autochtonów”, stwierdziła szefowa polskiej placówki dyplomatycznej w Czechach.
Jedna z obecnych na spotkaniu czeskich posłanek Renata Oulehlova podkreślała, w rozmowie z PAP, że nie spotkała się z napięciami między Polakami a Czechami. Pytana o np. Turów stwierdziła, że sama pochodzi z regiony, gdzie są kopalnie. „Zawsze wydobywano tam węgiel, który potrzebujemy, zanim będziemy mogli go czymś zastąpić”, powiedziała. Jej zdaniem poprawiona mogłaby być ponad graniczna współpraca między służbami zdrowia obu państw, co dotyczy głównie pogotowia ratunkowego. „Z uwagi na górski teren karetki czasem nie mogą dojechać do chorych”, podkreśliła.
Oulechova zwróciła także uwagę na historię swojej rodziny, która po wojnach religijnych 17 wieku zamieszkała w Polsce. „Po II wojnie światowej babcia z dziadkiem wrócili, ale większość rodziny nadal jest w Zelowie, gdzie żyje dziś największa czeska diaspora w Polsce”, powiedziała posłanka. W debacie mówiono m.in. o szkolnictwie polskim na Zaolziu. Działają tam 24 szkoły z polskim językiem nauczania. Jedna z nich, w Czeskim Cieszynie to Gimnazjum Polskie. Uczeszcza do nich prawie 3 i pół tysiąca uczniów. W sześćdziesięciu procentach to dzieci z małżeństw mieszanych.
O tym, że dwujęzyczność jest w cenie, przekonuje częsty wybór języka polskiego, jako drugiego obowiązkowego w szkołach czeskich. Narzekano jednak szczupłą kadrę, która np. nie jest w stanie odpowiedzieć na zapotrzebowanie ze strony uczniów czeskich, sprofilowanych szkół średnich. Jak zauważono trend do poznania języka sąsiadów, widoczny jest także w Polsce, gdzie szkoły w pasie nadgranicznym wprowadzają naukę czeskiego.
Innym poruszanym w debacie tematem były media. Na Zaolziu od 1945 roku wydawana jest gazeta Głos oraz od 1949 miesięcznik Zwrot. Do czeskich posłów apelowano, aby redakcje i wydawcy z pewnym wyprzedzeniem mogli dowiadywać się o wysokości dotacji ze strony ministerstwa kultury Czech. W praktyce poznają po upływie sześciu miesięcy roku kalendarzowego.
Zwracano także uwagę na czeskie przepisy, które zmuszają redakcje do wykorzystywania czeskich dotacji jedynie na czasopisma drukowane. Nie można z nich finansować edycji cyfrowych lub obecności w portalach społecznościowych. Uzupełnieniem debaty o Zaolziu była wystawa poświęcona różnym aspektom życia Polaków, z ktorej mozna się dowiedzieć o historii i współczesności społeczności polskiej w Czechach - szkolnictwie, działalności politycznej i społecznej, folklorze i sporcie.
Z Pragi Piotr Górecki (PAP)
ptg/ san/
