Norweski kontrwywiad PST obserwuje coraz więcej nieletnich radykałów, dla których ideologia ma niewielkie znaczenie albo nie ma go wcale. Szefowa PST Beate Gangaas powiedziała PAP, że istotą radykalizacji staje się sama przemoc.
PST od kilku lat obserwuje nieletnich radykalizujących się poprzez treści w internecie. Według służb coraz częściej nie da się młodych radykałów łatwo przypisać ani do skrajnej prawicy, ani do ekstremizmu islamistycznego.
– Dla radykalizującej się młodzieży ideologia traci znaczenie. Istotą ich radykalizacji staje się przemoc jako taka. Wielu z nich zafascynowanych jest brutalnością, a nie programem politycznym czy religijnym. Gloryfikują przemoc, która jest dla nich celem samym w sobie – uważa Gangaas.
Według szefowej PST młodzi ludzie trafiają w internecie na brutalne treści i na osoby o podobnych zainteresowaniach. Nie potrzebują do tego żadnej organizacji ani dorosłego, który nimi kieruje. Coraz częściej internetowe algorytmy podsuwają im coraz bardziej brutalne materiały.
– Może powinniśmy po prostu pokazać politykom trochę tego, co oglądają 14-latkowie. Jeśli ogląda się to cały czas, czy nie obniża to bariery przed przemocą i jej akceptacją? – zapytała retorycznie Gangaas.
Wydział norweskiej policji Kripos twierdzi, że radykalizują się najczęściej osoby w wieku 15–17 lat, głównie chłopcy. Służby prowadzą obecnie około 80 takich spraw, a w części z nich bierze udział kontrwywiad.
– Podobne zjawiska obserwowane są w innych krajach. Internetowa społeczność młodych ludzi skłonnych do brutalnych działań nie zna granic – przyznała szefowa PST.
Zjawisko kierującej się w swoich czynach głównie lub wyłącznie przemocą młodzieży jest na tyle nowe, że Norwegia nie ma jeszcze terminu na określenie tego zjawiska.
– Kanadyjczycy mówią o „nihilizmie”. Nasi szwedzcy koledzy stworzyli kategorię „skrajnych sieci” – powiedziała Gangaas.
W Polsce ostatnie przypadki śmiertelnej przemocy w szkołach ponownie zwróciły uwagę na problem agresji wśród młodzieży. Podobny do opisywanego przez norweskie służby mechanizm Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego wskazywała w raporcie opublikowanym na początku maja.
Skrajne zachowania młodzieży rzadko są uwarunkowane konkretną ideologią. Coraz częściej wynikają z fascynacji przemocą, w tym masowymi morderstwami oraz brutalną aktywnością struktur terrorystycznych – ocenili autorzy opracowania „Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego 2024–2025. Wybrane aktywności”.
ABW również wskazuje internet jako katalizator radykalizacji, szczególnie komunikatory, media społecznościowe i fora dla graczy komputerowych. Proces brutalizacji coraz częściej zaczyna się „nie od ideologii, ale od samotności, frustracji, poczucia odrzucenia i kontaktu z treściami, które oswajają przemoc”.
W powstałej na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej „Diagnozie Młodzieży 2026” 47 proc. nastolatków w wieku 13–16 lat styka się ze szkodliwymi treściami online, a 35 proc. uczniów w wieku 15–19 lat stosuje przemoc wobec rówieśników.
Beate Gangaas uczestniczyła w konferencji Warsaw Security Forum, która odbyła się w poniedziałek i wtorek w Warszawie. Wraz z premierem, ministrami spraw zagranicznych i obrony oraz szefem wojskowego wywiadu NSM wchodziła w skład norweskiej delegacji.
Z Oslo Mieszko Czarnecki (PAP)
cmm/ ap/
