Uczelnia powiązana z armią Chin i objęta sankcjami USA nabyła zaawansowane układy AI H200 firmy Nvidia — ujawnił Reuters, który dotarł do dokumentacji przetargowej. Sprawa obnaża luki w restrykcjach USA mających ograniczyć dostęp Pekinu do technologii kluczowych dla obronności - zauważyła agencja.
Elitarny Północno-Zachodni Uniwersytet Politechniczny (NPU) w Xi’an nabył w październiku dwa zaawansowane układy H200 za 874,7 tys. juanów (ok. 125 tys. dol.) od lokalnej firmy Shaanxi Bosuan Network Technology. Uczelnia, prowadząca badania na potrzeby wojskowego lotnictwa, technologii rakietowych i satelitarnych, zawarła także umowy na korzystanie z serwerów wykorzystujących te procesory - wyjaśnił w środę Reuters.
Od 2001 r. NPU znajduje się na amerykańskiej czarnej liście handlowej, co uniemożliwia mu uzyskanie licencji na zakup amerykańskich technologii.
Transakcja zrealizowana za pośrednictwem krajowego dostawcy, a nie bezpośrednio z producentem, pokazuje, jak chińskie podmioty wojskowe i badawcze omijają amerykańskie restrykcje, korzystając z wewnętrznego rynku pośredników oraz usług dzierżawienia mocy obliczeniowej - zauważył Reuters.
Iluzja amerykańskich taryf. Chińskie uczelnie wojskowe swobodnie dzierżawią moc procesorów H200
Według analizy agencji nie jest to odosobniony przypadek. Przegląd 26 chińskich dokumentów przetargowych z tego roku wykazał, że liczne instytucje naukowe i podmioty związane z przemysłem zbrojeniowym mają dostęp do amerykańskich układów scalonych – w tym do objętych bezwzględnym zakazem eksportu modeli A100 i A800 oraz podlegających rygorystycznym licencjom układów H200.
Przedstawiciele uczelni, koncernu Nvidia oraz Biura Przemysłu i Bezpieczeństwa (BIS) przy ministerstwie handlu USA nie odpowiedzieli na prośby Reutersa o komentarz.
Dziennik „New York Times” ujawnił przed kilkoma dniami, że szef Nvidii Jensen Huang znalazł się w kręgu zainteresowania chińskiego wywiadu. Amerykańskie służby zidentyfikowały chińską menedżerkę Alice Huang, z którą szef Nvidii wdał się w zażyłą relację, jako osobę podejrzaną o szpiegostwo na rzecz Chin. Według dziennika chiński wywiad zwerbował Huang, by zdobywać informacje i potencjalnie wywierać nacisk na Nvidię, aby najbardziej zaawansowane układy scalone firmy były dostępne na chińskim rynku, z pominięciem obowiązujących ograniczeń eksportowych.
Jak podała w środę agencja AFP, władze Tajwanu poinformowały, że Alice Huang wjechała do tego kraju. Posłużyła się przy tym paszportem Hongkongu, który ułatwia wjazd w porównaniu z dokumentem z Chin kontynentalnych.
— Gdybyśmy wiedzieli, że jest szpiegiem, z pewnością nie wpuścilibyśmy jej na Tajwan — oświadczyła ministra spraw wewnętrznych Liu Shyh-fang, dodając, że wydanie Huang zezwolenie na wjazd cofnięto.
W niedzielę szef Nvidii przyznał się do romansu, a zarząd firmy zapowiedział wszczęcie niezależnego dochodzenia w tej sprawie.
Ekspert: Szef Nvidii w pułapce starej jak świat
Chińskie służby nadal stosują sprawdzone pułapki miłosne, a w czasach rywalizacji technologicznej Chin z USA mógł wpaść w taką także Jensen Huang, szef firmy produkującej najbardziej zaawansowane układy scalone – przyznaje znawca działalności wywiadów dr Przemysław Gasztold.
Amerykański miliarder Jensen Huang, dyrektor generalny produkującej procesory wykorzystywane w sztucznej inteligencji firmy Nvidia, przyznał się do romansu z kobietą podejrzewaną o szpiegostwo na rzecz Pekinu.
W liście opublikowanym na stronie internetowej Nvidii Huang przeprosił swoją żonę, z którą jest w związku od 41 lat.
Prezydent Donald Trump poinformował w poniedziałek, że FBI prowadzi dochodzenie w sprawie podejrzanej relacji Huanga. Jednocześnie dodał, że jego zdaniem Huang nie ma powodów do niepokoju i „wszystko skończy się dla niego dobrze”.
W niedzielę zarząd Nvidii, której procesory umożliwiają osiąganie wielkiej mocy obliczeniowej i są wykorzystywane m.in. przez zachodnie siły zbrojne ogłosił, że wszczął własne dochodzenie i bada, czy doszło do naruszenia bezpieczeństwa narodowego.
– Znając działalność chińskich służb, mamy prawdopodobnie do czynienia z długofalową operacją, mającą na celu zbudowanie więzi i wykorzystanie jej do zdobycia informacji – ocenił w rozmowie z PAP dr Przemysław Gasztold z Wydziału Bezpieczeństwa Narodowego Akademii Sztuki Wojennej i pracownik IPN.
Zastrzegł, że z ostatecznymi wnioskami trzeba poczekać na ustalenia Amerykanów, ale relacja szefa Nvidii wygląda na klasyczną miłosną pułapkę (ang. honey trap) zastawioną przez chińskie służby, w której źródło mogło przekazywać informacje nawet nieświadomie.
Ta metoda pozyskiwania informacji jest według Gasztolda stara jak świat, bo w romantyczną pułapkę wpadł już biblijny Samson. Dodał, że obecnie, zachodnie służby wykorzystują tę metodę rzadziej, jednak wywodzący się ze służb budowanych na wzór sowiecki chiński wywiad cały czas ją stosuje.
Ekspert przypomniał m.in. sprawę Chinki Christine Fang, znanej w USA także jako Fang Fang, podejrzewanej w 2020 roku o współpracę z chińskim Ministerstwem Bezpieczeństwa Państwowego.
Jako studentka California State University Fang zdołała dotrzeć do amerykańskich polityków. Według źródeł amerykańskiego portalu Axios miała romans z co najmniej dwoma burmistrzami.
W ocenie Gasztolda w przypadku szefa Nvidii Chińczykom mogło chodzić nie tylko o dostęp do informacji gospodarczych, ale także politycznych i wojskowych. Jensen Huang jest jednym z niewielu przedsiębiorców, którzy mogą się w każdej chwili spotkać z prezydentem Trumpem.
Huang nie ujawnił w swoim liście otwartym tożsamości kochanki. Według dziennika „New York Times” jest nią Chinka Alice Huang (kochankowie nie są spokrewnieni), która w przeszłości pracowała dla chińskiego państwowego nadawcy CCTV.
Huang jest także założycielką Megaspeed, firmy z Singapuru, zajmującej się centrami danych.
Według „NYT” w 2024 roku, kiedy znajomość z szefem Nvidii już miała trwać, niewielka i niemal nieznana Megaspeed stała się największym klientem amerykańskiego giganta w Azji Południowo-Wschodniej. A jak zauważyły amerykańskie media, znaczna część mocy obliczeniowej centrów danych Megaspeed była wynajmowana innym podmiotom, w tym chińskiemu gigantowi technologicznemu – firmie Alibaba.
Pojawiły się w związku z tym pytania czy Megaspeed nie wysyłała części zakupionych procesorów do Chin, co stanowiłoby naruszenie amerykańskich przepisów eksportowych.
Gasztold zapytany o to, czy szefowie strategicznych firm, podobnie jak np. dyplomaci, są szkoleni, jak unikać wywiadowczych zagrożeń, ocenił, że natura ludzka jest tak skonstruowana, że ludzie i tak wpadają w zastawiane przez służby pułapki.
– Z badań na temat zachowania zachodnich dyplomatów w okresie PRL-u wynika, że pomimo szkoleń sami wchodzili w niebezpieczne relacje – zaznaczył ekspert.
PAP zapytała także o ewentualne skutki skandalu wokół szefa Nvidii dla rynku AI.
Dyrektor biura analiz w Polskim Funduszu Rozwoju Paweł Dobrowolski jest zdania, że na razie sprawa kochanki prezesa Nvidii wciąż jest tylko skandalem rodem z kronik towarzyskich.
– Gdyby naprawdę wiązała się z zagrożeniem bezpieczeństwa USA, prezes w kajdankach czekałby już na sprawę sądową – podkreślił w rozmowie z PAP Dobrowolski.
W jego ocenie także rynki finansowe, które zazwyczaj szybko reagują na informacje wpływające na wycenę spółek, nie dostrzegają zagrożenia zwiastującego jakieś poważne tąpnięcia na rynku firm AI.
Amerykanie mają jego zdaniem inny problem, który w Polsce dobrze oddaje powiedzenie „złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma”. Przypomniał, że Stany Zjednoczone chciały nałożyć na Chińczyków ograniczenia w dostępie do najnowszych technologii, ale musiały ustąpić, ponieważ Pekin zagroził wstrzymaniem eksportu metali ziem rzadkich do USA, co sparaliżowałoby amerykańską zbrojeniówkę.
Do najbardziej głośnych i nieszablonowych miłosnych pułapek zastawionych przez chińskie służby należała m.in. historia Bernarda Boursicota i chińskiego śpiewaka Shi Pei Pu, która zdarzyła się w okresie zimnej wojny.
Boursicot, 20-letni pracownik francuskiej ambasady w Pekinie, zakochał się w Shi Pei Pu wierząc, że jest kobietą.
Według ustaleń francuskich śledczych Shi pracował dla chińskich służb i dostarczał im przekazywane przez kochanka materiały z francuskich placówek dyplomatycznych w Pekinie i Ułan Bator.
W pułapki miłosne wpadały także kobiety. Szef NRD-owskiej STASI Markus Wolf wymyślił koncepcję szpiegów Romeo, czyli przystojnych i znających języki obce mężczyzn, którzy wyjeżdżali na Zachód. Mieli rozkochiwać i werbować kobiety, najczęściej sekretarki w instytucjach kluczowych z punktu widzenia bezpieczeństwa.
Tak było w przypadku Ursel Lorenzen, asystentki brytyjskiego dyrektora ds. operacyjnych w Sekretariacie Generalnym NATO, która miała dostęp do dokumentów dotyczących planowania obronnego.
Została zwerbowana w 1962 r. w Niemczech Zachodnich przez agenta NRD o kryptonimie „Bordeaux”. Nawiązał on z nią romans i wykorzystał ten związek do pozyskiwania informacji dla wschodnioniemieckich służb.
Anna Gwozdowska
krp/ akl/
