Brexit to temat, który zdominował media. Nie chcąc pogubić się w gąszczu informacji, warto zapoznać się z krótkimi odpowiedziami na najważniejsze pytania.
Dlaczego teraz?
Zorganizowanie referendum dotyczącego przyszłości Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej zostało zapowiedziane przez premiera Davida Camerona jako jedna z obietnic przed wyborami w 2015 r. Partia Konserwatywna wybory wygrała, więc premier przystąpił do realizacji zapowiedzi. Data 23 czerwca oficjalnie potwierdzona została w lutym tego roku.
Jak brzmi pytanie?
"Czy Wielka Brytania powinna pozostać członkiem Unii Europejskiej, czy opuścić Unię Europejską?" – na to pytanie odpowiadać będą osoby biorące udział w referendum.
Jego brzmienie tylko na pozór jest oczywiste. W pierwotnej wersji pytanie brzmiało „Czy Wielka Brytania powinna pozostać członkiem Unii Europejskiej”, jednak zostało zmodyfikowane tak, aby nie naprowadzać na jedną z odpowiedzi.
Głosujący będą musieli postawić krzyżyk w kratce umieszczonej obok jednej z odpowiedzi: „Pozostać członkiem Unii Europejskiej” lub „Opuścić Unię Europejską”.
Na kartach do głosowania przeznaczonych dla lokali znajdujących się na terenie Walii znajdzie się także pytanie sformułowane w języku walijskim.
Kto może głosować?
Głosować mogą tylko pełnoletni obywatele Wielkiej Brytanii, Irlandii oraz Wspólnoty Narodów (ang. Commonwealth), którzy są rezydentami Wielkiej Brytanii. Członkami WN są 53 kraje, wśród nich m.in. Cypr, Malta, Bangladesz, Indie, Kanada, Australia, Kenia, RPA i inne byłe kolonie i terytoria brytyjskie. Głosować mogą też obywatele brytyjscy, którzy za granicą przebywają mniej niż 15 lat. Przybysze z innych krajów, którzy mieszkają w Wielkiej Brytanii – w tym rzesza Polaków – nie będą mogli głosować.
Ilu głosujących można się spodziewać?
Liczbę uprawnionych szacuje się na 46 mln. Nie ma jednak jednoznacznych prognoz dotyczących frekwencji. W ostatnich wyborach parlamentarnych głosowało 66% uprawnionych. W referendum dotyczącym systemu wyborczego w 2011 r. udział wzięło 42% uprawnionych, zaś w bardzo mocno nagłośnionym medialnie referendum dotyczącym niepodległości Szkocji aż 82%.
Jak długo trwa głosowanie?
Lokale wyborcze otwarte zostaną o 07.00 czasu lokalnego i pozostaną czynne do 22.00 czasu lokalnego. Do każdego z tych terminów należy dodać jedną godzinę, aby otrzymać czas obowiązujący w Polsce.
Kiedy poznamy wynik?
Głosy liczone będą w 382 punktach rozmieszczonych w całym kraju. Według ustaleń agencji AP bazujących na poprzednich głosowaniach, tuż po północy czasu lokalnego spłyną głosy z Gibraltaru i Wysp Scilly, natomiast wyniki Londynu poznamy przed 01.00. Zdaniem Credit Suisse, 25% głosów policzonych zostanie do 03.00, a połowa do 04.00. Ostatecznych wyników możemy spodziewać się o 7.00.
O wyniku referendum decydować będzie łączna liczba głosów na poszczególne odpowiedzi. Bez znaczenia pozostanie to ile lokali wyborczych zbierze dana opcja.
Czy jakiś kraj wyszedł kiedyś z UE?
Do tej pory żaden kraj nie wyszedł z Unii Europejskiej. Jedyny korespondujący z obecną sytuacją przypadek miał miejsce w latach 80., kiedy na Grenlandii – jednym z zamorskich terytoriów Danii – odbyło się referendum, w wyniku którego wyspa uzyskała większą autonomię. Jednakże jako część członka UE, Grenlandia wciąż posiada związki ze wspólnotą.
Ile czasu zajmie Brexit?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Najczęściej przywołany minimalny czas na przeprowadzenie procedury wychodzenia z UE to dwa lata. W tym czasie Wielka Brytania nie uczestniczyłaby w podejmowaniu decyzji, lecz podpisane wcześniej traktaty nadal obowiązywałyby. W praktyce Londyn musiałby z Brukselą i innymi stolicami ułożyć stosunki na wielu polach, co mogłoby odwlekać faktyczny Brexit w czasie.
Czy jest minimalna frekwencja?
Nie, nie przewidziano minimalnej frekwencji.
Czy referendum jest wiążące?
Z formalnego punktu widzenia – nie. Parlamentarzyści mogą zagłosować przeciw wyjściu z UE. W praktyce jednak sprzeciw woli większości społeczeństwa w tak istotnej sprawie mógłby usunąć ich z foteli w wyniku następnych wyborów. Nie bez znaczenia pozostaje to, że w Wielkiej Brytanii obowiązują jednomandatowe okręgi wyborcze.
Kto chce zostać w UE?
Chociaż Partia Konserwatywna ogłosiła neutralność, to Premier David Cameron wraz z szesnastoma ministrami opowiada się za pozostaniem w UE. Podobnego głosu są Partia Pracy, Szkocja Partia Narodowa, Liberalni Demokraci oraz Partia Walii.
Za pozostaniem Wielkiej Brytanii w UE opowiadają się też głowy innych państw (USA, Niemiec, Francji) oraz instytucje międzynarodowe takie jak MFW czy OECD.
Kto chce wyjść z UE?
Wśród przeciwników pozostania w UE wymienić należy Borisa Johnsona – byłego burmistrza Londynu, który zamierza rzucić Davidowi Cameronowi rękawicę w pojedynku o przywództwo Partii Konserwatywnej – oraz euro deputowanego Nigela Farage’a z partii UKIP.
Michał Żuławiński
