12 państw UE, w tym Polska, we wspólnym liście zaapelowało o przedłużenie działania Funduszu Modernizacyjnego po 2030 roku. Sygnatariusze opowiedzieli się też za zwiększeniem finansowania z tego instrumentu, który służy inwestycjom w unowocześnianie sektora energetycznego.
Fundusz Modernizacyjny jest zasilany dochodami ze sprzedaży uprawnień do emisji w ramach systemu ETS. Szacuje się, że w latach 2021–2030 do Polski trafi z niego około 14 mld euro (60 mld zł).
Pod wspólnym apelem podpisały się też: Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Grecja, Litwa, Łotwa, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Węgry.
Sygnatariusze przekonują o „konieczności utrzymania i wzmocnienia Funduszu Modernizacyjnego jako kluczowego instrumentu wspierającego państwa członkowskie o niższym i średnim dochodzie, w których wyzwania związane z transformacją pozostają znaczące, a luka inwestycyjna stanowi największe wyzwanie”.
12 państw wezwało również do większej elastyczności w sposobie korzystania ze środków, która odpowiadałaby na „specyficzne potrzeby państw będących jego beneficjentami”. Chodzi o to, by możliwe były inwestycje we wszystkie technologie zeroemisyjne.
Obecnie w ramach funduszu przewidziane są dwie kategorie technologii: priorytetowe i niepriorytetowe; do tej drugiej należy np. energia nuklearna. Inwestycje uznane za niepriorytetowe muszą spełniać dodatkowe warunki, by otrzymać finansowanie.
W liście znalazł się również apel o zachowanie kluczowych zasad Funduszu Modernizacyjnego takich jak elastyczność w zarządzaniu zasobami i wsparcia ukierunkowanego na inwestycje strategiczne.
Sygnatariusze podkreślili, że Fundusz Modernizacyjny sprawdził się jako przewidywalny mechanizm inwestycyjny. „W czasach, gdy wiele unijnych instrumentów finansowych boryka się z rosnącą złożonością i obciążeniami administracyjnymi, stanowi on sprawdzony model realizacji celów klimatycznych i energetycznych przy jednoczesnym zapewnieniu sprawnego zarządzania” - napisali.
Komisja Europejska ogłosi 15 lipca reformę systemu ETS.
Kwestia przyszłości systemu ETS pojawi się podczas obrad w tym tygodniu w Luksemburgu: w czwartek rozmawiać tam będą ministrowie do spraw środowiska, a w piątek - do spraw energii. Polskę reprezentować będą: w czwartek - wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta, a w piątek - wiceminister energii Wojciech Wrochna.
Bolesta wcześniej powiedział dziennikarzom w Brukseli, że Polsce zależy na tym, by Fundusz Modernizacyjny działał kolejną dekadę do 2040 r.
Ministerstwo klimatu poinformowało, że od 2020 r. Polska uzyskała z Funduszu Modernizacyjnego środki o wartości 53,5 mld zł. Dodało, że pieniądze te trafiają m.in. na termomodernizację szkół i szpitali, wymianę źródeł ciepła, przydomowe magazyny energii, modernizację sieci elektroenergetycznych oraz rozwój OZE i biogazu. „Fundusz Modernizacyjny działa w obecnej formule w latach 2021-2030, a o jego przyszłości zdecyduje nadchodząca rewizja systemu ETS” - podkreśliło ministerstwo.
Fundusz Modernizacyjny działa w obecnej formule w latach 2021- 2030, a o jego przyszłości zdecyduje nadchodząca rewizja systemu ETS. Zbudowana właśnie koalicja 12 państw daje Polsce silną pozycję wyjściową w nadchodzącej, szerszej debacie o całościowej rewizji ETS, której projekt Komisja Europejska ma przedstawić w lipcu 2026 r. Polska opowiada się tam za głęboką reformą systemu, która pozwoli na sprzężenie ETS z potrzebami polityki przemysłowej i konkurencyjności europejskiej gospodarki, dostosowanie tempa redukcji emisji do bieżącej sytuacji geopolitycznej oraz faktycznego tempa rozwoju technologicznego.
Fundusz Modernizacyjny został powołany, by wspierać inwestycje w państwach o niższych dochodach. Środki mogą być przeznaczane na finansowanie odnawialnych źródeł energii (OZE), podnoszenie efektywności energetycznej oraz modernizację sieci. Z Funduszu Modernizacyjnego poza 12 państwami, które podpisały się pod apelem, obecnie korzysta także Portugalia.
Szacuje się, że w ciągu pierwszych czterech lat funkcjonowania fundusz przyniósł oszczędności energii rzędu 1,15 mld MWh, redukcję emisji dwutlenku węgla o 837 mln ton oraz dodatkowe 25 GW mocy wytwórczych z OZE. W ramach Funduszu Modernizacyjnego zrealizowano do tej pory ok. 300 projektów.
Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)
mce/ jls/ mal/
