Komisja Europejska zaproponowała w piątek pakiet wsparcia finansowego o wartości 540 mln euro dla rolników w Unii Europejskiej, którzy zmagają się z rosnącymi cenami nawozów. Jedną z przyczyn wzrostu cen jest kryzys na Bliskim Wschodzie.
„Dziś realizujemy nasze zobowiązanie do wsparcia rolników mierzących się z gwałtownie rosnącymi kosztami nawozów. Mogę potwierdzić, że zaproponowaliśmy pakiet wsparcia finansowego UE o wartości 540 mln euro, który państwa członkowskie będą mogły uzupełniać środkami krajowymi, aby zmobilizować łącznie do 1,5 mld euro pomocy dla rolników” – poinformował komisarz UE ds. rolnictwa i żywności Christophe Hansen.
Według KE, w ostatnich miesiącach napięcia geopolityczne i zakłócenia w łańcuchach dostaw doprowadziły do wzrostu cen nawozów w całej Europie. W efekcie rosnące koszty mogą ograniczać ich stosowanie przez rolników, co z kolei może przełożyć się na niższe plony, spadek dochodów gospodarstw oraz wzrost cen żywności. Komisja zaproponowała dwa krótkoterminowe instrumenty wsparcia.
Po pierwsze, przewidziano pomoc finansową dla rolników, którzy muszą kupować nawozy. W najbliższych tygodniach KE chce uruchomić łącznie 540 mln euro, przy czym państwa członkowskie będą mogły zwiększyć tę pulę poprzez środki krajowe łącznie do poziomu 1,5 mld euro.
Wcześniej w tym tygodniu, Komisja zaproponowała także zwiększenie tzw. rezerwy rolnej o dodatkowe 300 mln euro z budżetu UE na 2026 r., ponad pozostałe dostępne środki.
Drugim elementem pakietu są zmiany w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), które mają umożliwić państwom członkowskim szybsze i bardziej elastyczne wsparcie rolników w dostępie do nawozów. Obejmują one m.in. możliwość wcześniejszej wypłaty płatności bezpośrednich oraz elastyczność w budżetach na płatności bezpośrednie na rok 2027.
KE zaproponowała też tzw. nowy instrument płynnościowy w ramach rozwoju obszarów wiejskich na wsparcie kryzysowe. Ma on być współfinansowany do 65 proc. z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Państwa członkowskie będą mogły uzupełnić go finansowaniem krajowym do 200 proc. Wsparcie ma być wypłacane w formie ryczałtu na hektar.
Propozycje zmian legislacyjnych trafią teraz do Parlamentu Europejskiego i Rady UE (państw członkowskich). Z kolei pakiet wsparcia finansowego w wysokości 540 mln euro ma zostać poddany pod głosowanie przez państwa członkowskie, a jego ostateczne zatwierdzenie planowane jest do końca lipca 2026 r.
Około 30 proc. zapotrzebowania UE na nawozy azotowe pochodzi z importu. Ich produkcja to też bardzo energochłonny proces, który w dużej mierze opiera się na imporcie gazu ziemnego, wykorzystywanego zarówno jako surowiec, jak i źródło energii.
Ponadto 70 proc. zapotrzebowania UE na nawozy fosforowe pokrywa import fosforytów. Większość światowych zasobów tych surowców znajduje się w kilku krajach poza UE, zwłaszcza w Maroku. To sprawia, że Unia jest w dużym stopniu uzależniona od dostaw z zagranicy.
UE jest mniej zależna od importu potasu — około 40 proc. zapotrzebowania pokrywane jest z importu. Znaczna część wydobycia prowadzona jest na terenie UE, szczególnie w Niemczech i Hiszpanii.
Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)
luo/ kj/
