Trybunał Sprawiedliwości UE wypowiedział się o kredytach frankowych

analityk Bankier.pl

Jak postępować, jeśli okazuje się, że w umowie kredytowej znalazły się klauzule, które szkodzą konsumentowi i powinny zostać uznane za nieważne? O szczegółowe wskazówki postępowania w takich sprawach zwrócił się w kwietniu 2018 r. jeden z sędziów. Rzecznik Generalny Trybunału Sprawiedliwości UE właśnie przedstawił opinię.

W wielu sądowych sporach dotyczących kredytów hipotecznych opartych na walutach obcych kredytobiorcy kwestionują nie całość kontraktu, ale kilka nieprecyzyjnych klauzul. Zwykle na celowniku znajduje się fragment określający zasady przeliczania kwoty zobowiązania i spłat na walutę polską. Klauzule waloryzacyjne nierzadko są nieprecyzyjne, odnoszą się do wewnętrznych tabel stosowanych przez bank i dają kredytodawcy (przynajmniej teoretycznie) swobodę ustalania kursów.

(fot. Alexandre MARCHI / Reuters)

Na łamach Bankier.pl wielokrotnie opisywaliśmy sprawy, w których sądy rozstrzygały spór po myśli konsumentów. Uznawano klauzule przeliczeniowe za niedozwolone i tym samym niewiążące. Wówczas powstaje jednak pytanie, jak ma postępować sąd w kolejnych krokach – pozostawić umowę w pozostałej części nietkniętą (a kredyt staje się zobowiązaniem w złotych, ale opartym na oprocentowaniu bazującym np. na LIBOR CHF), unieważnić kontrakt w całości czy może uzupełnić „wybrakowaną” klauzulę.

Jak postępować, gdy fragment umowy jest niewiążący?

W kwietniu 2018 r. sędzia Kamil Gołaszewski z Sądu Okręgowego w Warszawie zdecydował się zadanie konkretnych pytań o tego rodzaju sytuacje Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Cztery poruszone przez niego wątpliwości przedstawiały się następująco:

  1. Czy jeśli skutkiem uznania określonych postanowień umownych, określających sposób spełnienia świadczenia przez strony (jego wysokość), za nieuczciwe warunki umowne w rozumieniu dyrektywy 93/13/EWG miałby być niekorzystny dla konsumenta upadek całej umowy, możliwe staje się wypełnienie luk w umowie nie w oparciu o przepis dyspozytywny stanowiący jednoznaczne zastąpienie nieuczciwego warunku, ale w oparciu o przepisy prawa krajowego, które przewidują uzupełnienie skutków czynności prawnej wyrażonych w jej treści również przez skutki wynikające z zasad słuszności (zasad współżycia społecznego) lub ustalonych zwyczajów?
  2. Czy ewentualna ocena skutków upadku całej umowy dla konsumenta powinna następować przy uwzględnieniu okoliczności istniejących w chwili jej zawarcia, czy też w chwili zaistnienia sporu pomiędzy stronami odnośnie skuteczności danej klauzuli (powołania się przez konsumenta na jej abuzywność) i jakie ma znaczenie stanowisko wyrażane w toku takiego sporu przez konsumenta?
  3. Czy możliwe jest utrzymanie w mocy postanowień stanowiących nieuczciwe warunki umowne jeśli przyjęcie takiego rozwiązania byłoby w chwili rozstrzygania sporu obiektywnie korzystne dla konsumenta?
  4. Czy uznanie za nieuczciwe postanowień umownych określających wysokość i sposób spełnienia świadczenia przez strony może prowadzić do sytuacji, w której ustalony na podstawie treści umowy z pominięciem skutków nieuczciwych warunków kształt stosunku prawnego odbiegać będzie od objętego zamiarem stron w zakresie obejmujących główne świadczenie stron, w szczególności - czy uznanie za nieuczciwe postanowienia umownego oznacza, że możliwe jest dalsze stosowanie innych, nieobjętych zarzutem abuzywności postanowień umownych, określających główne świadczenie konsumenta, których uzgodniony przez strony kształt (wprowadzenie ich do umowy) był nierozerwalnie związany z zakwestionowanym przez konsumenta postanowieniem?

14 maja opinię w tej sprawie przedstawił Rzecznik Generalny TSUE Giovanni Pitruzella. Wskazano w niej, że:

  1. Interesy konsumenta, które sąd krajowy musi wziąć pod uwagę, to interesy istniejące w momencie wydawania wyroku, a nie te, które kierowały konsumentem w chwili zawierania umowy.
  2. Wola konsumenta, który uważa, że stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne przeważa nad innymi względami.
  3. Prawo UE stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy uzupełnił luki w umowie, w zakresie nieuczciwych warunków umownych, w drodze odwołania się do przepisów prawa krajowego o charakterze ogólnym.
  4. Nieuczciwy warunek nie będzie wiązał konsumenta, chyba że konsument po tym, jak został należycie poinformowany o niewiążącym charakterze warunku przez sąd krajowy, udzieli dobrowolnej i świadomej zgody oraz wyrazi zamiar niepodnoszenia nieuczciwego i niewiążącego charakteru takiego warunku. Inaczej mówiąc, sąd nie może utrzymać w mocy nieuczciwego warunku, nawet jeśli uważa, że to rozwiązanie jest korzystniejsze dla konsumenta.

Opinię można uznać za korzystną dla konsumentów wchodzących w spory z bankami. Potwierdza ona, że wola wyrażona przez kredytobiorcę musi być brana pod uwagę przez sąd i traktowana priorytetowo – niezależnie od własnej oceny sędziów. Jeśli, przykładowo, pozywający domaga się unieważnienia umowy w całości i są podstawy do wydania takiego orzeczenia, sąd nie powinien powstrzymywać się od rozstrzygnięcia sporu w taki sposób ze względu na ryzyko, jakie rodzi to dla konsumenta-kredytobiorcy.

Trybunał wyda wyrok w tej sprawie w lipcu 2019 r. Na ogół wyroki Trybunału są zbieżne z opiniami rzecznika.

Michał Kisiel

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
0 0 lelo1949

Załatwią leszka i milenium,a my zapłacimy za to

! Odpowiedz
95 26 staryznajomy

Czyli jak frank po 2 zl to bank super jak frank po 4 zl to bank oszust i zlodziej dobre haha.
Przewalutowac po kursie z dnia umowy i kazac zwrocic różnicę gdyby on byl brany w zlotowkach a pozniej przewalutowac na pln i za rok czy dwa podnieś stopy procentowe haha

! Odpowiedz
3 7 zops

Śrubę należy odkręcać w lewa stonę zamiast dokręcać w prawo.

! Odpowiedz
4 44 marekrz

Frank był po 2 złote z powodu kontraktów FX SWAP banków ze spekulantami ubezpieczającymi ryzyko banku. Bank dostał pieniądze od klientów ze spreadu nie po to żeby manipulować kursem CHFPLN ze szkoda dla klienta tylko, żeby kupić franki. Tak wynikało z umowy.

! Odpowiedz
0 26 ja-gna

jest już informacja na stronie Curii http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text&docid=214084&pageIndex=0&doclang=pl&mode=lst&dir&occ=first&part=1&cid=7753391&fbclid=IwAR3UEaAkhhhil4RBusu8sIfSTnC3HeHm5pOhpSW8njVejQsX_mLLDSUzJqo

! Odpowiedz
8 91 lin35

Sporo osób idzie do sądu (np. ja). Ale to droga przez mękę i los jak wicher. Zależy chyba tylko i wyłącznie od humoru sędziego danego dnia. Może jak będzie wyrok TSUE to w końcu będzie chociaż trochę spójności w wyrokach.

! Odpowiedz
83 25 lelo1949

Chłopie ,popełnileś błąd,przyznaj się i nierób z siebie ofiary

! Odpowiedz
4 91 ja-gna odpowiada lelo1949

ofiara nie ofiara, ma prawo domagac się respektowania prawa

! Odpowiedz
8 61 ja-gna odpowiada lelo1949

"nie rób" pisze się osobno, takie miernoty teraz przyjmują na troli?

! Odpowiedz
10 78 marekrz odpowiada lelo1949

Błąd to popełnił bank myśląc, że go ominą konsekwencje nieuczciwych zapisów w umowie i dogadywania się za plecami klientów ze spekulantami walutowymi (chodzi o umowy CIRS/FX SWAP).

! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne
WIBOR 6M 0,0000 1,7900%
2019-12-10
WIBOR 3M 0,0000 1,7000%
2019-12-10
LIBOR 3M CHF 0,0016 -0,7242%
2019-12-04
EURIBOR 3M -0,0010 -0,3930%
2019-12-10