Lada chwila zabrzmi pierwszy dzwonek. Dla uczniów to koniec wakacyjnego lenistwa, dla ich rodziców czas niemałych wydatków – na podręczniki, ubezpieczenie, dojazdy do szkoły, dodatkowe zajęcia. Część z tych kosztów może pokryć stypendium. Gdzie i jak się o nie ubiegać?
W budżecie państwa na 2012 rok na Narodowy Program Stypendialny zaplanowano ponad 500 mln zł. Część tych środków przekazywana jest na dofinansowanie podręczników w ramach programu „Wyprawka szkolna” (ok. 200 mln zł), pozostała kwota pokrywa stypendia socjalne i motywacyjne. Ponadto w budżecie zaplanowano 11 mln zł na stypendia Prezesa Rady Ministrów. W sumie daje to ponad 320 mln zł, co oznacza, że każda pracująca osoba w Polsce przekazuje na ten cel około 20 zł rocznie.
Źródło: iStockphoto/ Thinkstock
Stypendia to właściwie dwa rodzaje świadczeń – o charakterze pomocy socjalnej oraz motywacyjne dla szczególnie uzdolnionych uczniów. Korzystanie z pomocy o charakterze socjalnym nie zamyka drogi do ubiegania się również o stypendium motywacyjne.
Stypendia i zasiłki dla uczniów w trudnej sytuacji materialnej
W przypadku uczniów pochodzących z rodzin znajdujących się stale lub przejściowo w trudnej sytuacji materialnej, można ubiegać się o stypendium szkolne lub zasiłek szkolny.
Stypendium szkolne przyznawane jest na podstawie kryterium dochodowego. Może uzyskać je uczeń pochodzący z rodziny, w której wysokość miesięcznego dochodu na osobę nie przekracza kwoty 351 zł netto. Świadczenie może być udzielane w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych i zajęciach wyrównawczych oraz pomocy o charakterze rzeczowym, w szczególności w zakupie podręczników. W uzasadnionych przypadkach stypendium socjalne wypłacane jest w formie świadczenia pieniężnego. Może ono wynieść od 72 zł do 182 zł miesięcznie. O formie wypłaty, wysokości, sposobie ubiegania się o to stypendium decyduje rada gminy, która uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na danym terenie. Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do 15 września danego roku szkolnego do właściwego organu - wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Świadczenie to przyznawane jest na okres nie dłuższy niż od września do czerwca w danym roku szkolnym.
| »Rząd dofinansuje wyprawki szkolne. Możesz dostać nawet 350 złotych |
Z kolei zasiłek szkolny przeznaczony jest dla uczniów, którzy przejściowo znaleźli się w trudnej sytuacji w wyniku zdarzenia losowego. Przyznawany jest zwykle w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z edukacją lub w formie pomocy rzeczowej. Może być przyznany raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywania przez ucznia stypendium szkolnego. O ten rodzaj pomocy można ubiegać się w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie zasiłku. Warunki przyznania zasiłku, podobnie jak w przypadku stypendium szkolnego, określa regulamin uchwalony przez radę gminy.
Stypendia motywacyjne dla wyróżniających się uczniów
Drugim rodzajem świadczeń, o które można ubiegać się dla ucznia są stypendia motywacyjne, będące swojego rodzaju nagrodą za osiągnięcia edukacyjne lub sportowe. Kierowane są do uczniów szczególnie uzdolnionych, wyróżniających się w danej dziedzinie wiedzy, osiągających najlepsze wyniki w nauce czy we współzawodnictwie sportowym. Mogą być nadane przez dyrektora szkoły, Prezesa Rady Ministrów lub Ministra Edukacji Narodowej. Świadczenia przyznawane są zwykle na dany rok szkolny lub semestr za wyniki z okresu poprzedniego.
Stypendium za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe przyznawane jest przez dyrektora szkoły po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej. Adresowane jest do uczniów osiągających wysoką średnią ocen lub wykazujących się osiągnięciami sportowymi na szczeblu co najmniej pozaszkolnym. O przyznanie takiej nagrody można ubiegać się nie wcześniej niż po ukończeniu pierwszego semestru nauki w danej szkole. Nie przyznaje się go uczniom klas I-III szkoły podstawowej. Odpowiedni wniosek składa do komisji stypendialnej wychowawca klasy. Stypendium za wyniki w nauce lub osiągnięcia sportowe wypłacane jest raz w semestrze. Jego wysokość zależy od tego, jakimi środkami na ten cel dysponuje dana szkoła.
Stypendium Prezesa Rady Ministrów skierowane jest do młodzieży szkół średnich, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości. Przyznawane jest przez premiera wyłącznie jednemu uczniowi z danej szkoły . Może to być prymus, który uzyskał w poprzednim roku promocję z wyróżnieniem i osiągnął najwyższą średnią ocen w danej szkole lub uczeń, który w danej dziedzinie wiedzy wykazał się szczególnymi uzdolnieniami, a z pozostałych przedmiotów uzyskał wyniki co najmniej dobre. Wytypowaniem kandydatów zajmuje się zwykle samorząd uczniowski, a wniosek wraz z uzasadnieniem przedstawia radzie szkoły lub radzie pedagogicznej do 24 czerwca roku szkolnego poprzedzającego rok, na który stypendium ma zostać przyznane. Reszta formalności leży po stronie szkoły. Stypendium przyznawane jest na okres od września do czerwca w danym roku szkolnym (maksymalnie 10 miesięcy), w wysokości 258 zł miesięcznie. Choć na ten rok wnioski już zostały złożone, perspektywa otrzymania takiej nagrody w kolejnych latach może być już teraz dla uczniów motywacją.
| »Najtańsze kredyty na wyprawkę szkolną 2012 |
Laureaci olimpiad, konkursów lub zawodów sportowych na szczeblu krajowym lub międzynarodowym oraz wybitnie uzdolnieni uczniowie szkół ponadgimnazjalnych lub wyróżniający się studenci mogą ponadto ubiegać się o stypendium Ministra Edukacji Narodowej. Natomiast prymusi szkół artystycznych – o stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Pomoc dla uczniów nie tylko od państwa
O dodatkowe środki dla uczniów można ubiegać się również w sektorze pozarządowym. Stypendia przyznawane są także przez różnego rodzaju organizacje pozarządowe, jak fundacje czy stowarzyszenia lub prywatne firmy czy osoby. Programy stypendialne mogą być realizowane zarówno na szczeblu ogólnopolskim, jak i regionalnym.
Warto więc zorientować się, jakie jednostki udzielają tego rodzaju wsparcia na obszarze, w którym uczeń podejmuje naukę. Jednym ze sposobów docierania do tych informacji jest oczywiście internet. Powstają specjalne serwisy ułatwiające wyszukiwanie aktualnych programów stypendialnych lub konkursów dla uczniów i studentów (np. mojestypendium.pl).
Takie świadczenia mogą być często o wiele wyższe niż te finansowane przez państwo. Korzystanie ze stypendium może być szansą na realizację marzeń, w przypadku których rodzice finansowo nie zawsze są w stanie wesprzeć swoją pociechę.
Na podstawie Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r.
