Rodzice samotnie wychowujący dzieci mają prawo korzystać z tzw. ulgi prorodzinnej. Polega ona na odliczaniu od podatku określonej kwoty, której wysokość zależy od liczby wychowywanych dzieci oraz okresu opieki nad nimi. Niewykorzystana wartość ulgi może być, przy spełnieniu dodatkowych warunków, zwrócona korzystającemu z ulgi rodzicowi dziecka.
Ulga prorodzinna pozwala samotnemu rodzicowi odliczyć od podatku kwotę:
-
1112,04 zł - za wychowywanie w danym roku jednego dziecka,
-
2224,08 zł - za wychowywanie w danym roku dwojga dzieci (po 1112,04 zł za każde z nich),
-
4224,12 zł – za wychowywanie w danym roku trójki dzieci (za trzecie dziecko 2000,04 zł),
-
6924,12 zł – za wychowywanie w danym roku czwórki dzieci (za czwarte dziecko 2700 zł),
-
2700 zł za każde kolejne wychowywane dziecko podatnika.
Zobacz także
Kwotę odliczeń ustala się w okresach miesięcznych. Oznacza to, że jeżeli jedynie przez część roku wystąpiło prawo do ulgi, to kwota roczna odliczana może być proporcjonalnie – w stosunku do miesięcy, gdy prawo to przysługiwało.
Ulga na dziecko należy się również za miesiące, w których dziecko zakończyło naukę lub ukończyło wiek powodujący utratę prawa do odliczenia od podatku. Oznacza to, że nawet jeden dzień prawa do ulgi pozwala na korzystanie z odliczenia w tym konkretnym miesiącu.
Rodzic samotnie wychowujący dziecko
Ulga przysługuje rodzicowi samotnie wychowującemu, tzn. będącemu panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwodnikiem lub rozwódką. Na tych samych zasadach z ulgi korzystać może również rodzic, w stosunku do którego orzeczono separację lub pozostający w związku małżeńskim, którego współmałżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Prawo do ulgi na dziecko przysługuje zarówno rodzicowi, który faktycznie sam, czyli bez pomocy i udziału partnera lub drugiego rodzica wychowuje dziecko, jak również rodzicowi wspomaganemu w tej roli przez tę drugą osobę. W tym ostatnim przypadku istnieją jednak ograniczenia w korzystaniu z ulgi w przypadku wychowywania jednego dziecka – jeżeli rodzic nie będzie samotnie wychowującym, wówczas limit jego dochodów uprawniający do korzystania z ulgi wyniesie 56.000 zł. Gdy wychowuje dziecko samotnie, limit ten wzrasta i wynosi 112.000 zł.
Z ulgi korzystać może samotny rodzic posiadający nad dzieckiem władzę rodzicielską – zarówno pełną, jak i ograniczoną. Prawo do niej posiada również opiekun prawny, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało lub sprawujący opiekę jako rodzic zastępczy na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Zarobki rodzica a prawo do odliczenia
Samotny rodzic wychowujący jedno dziecko kontrolować musi wysokość swoich zarobków. Ulga przysługuje jedynie osobie, której dochody w roku korzystania z ulgi prorodzinnej nie przekroczyły 112.000 zł. Jeżeli ulgę wykorzystują oboje rodzice – limit wynosi po 56.000 zł na każdego z nich.
Do dochodów zalicza się uzyskane łącznie w danym roku podatkowym kwoty opodatkowane 18% podatkiem dochodowym, a także dochody z giełdy i sprzedaży udziałów i akcji lub innych papierów wartościowych, a także pochodzące z działalności gospodarczej opodatkowanej liniowo 19% podatkiem dochodowym. Po zsumowaniu tych kwot pomniejsza się je o kwotę składek na ubezpieczenie społeczne, pobranych od samotnego rodzica lub zapłaconych przez niego w roku, za który rodzic korzysta z ulgi.
Wychowywanie dwojga lub więcej dzieci nie zmusza już rodzica do kontroli własnych dochodów. Ulga przysługuje niezależnie od ich wysokości.
Wiek dziecka i jego zarobki
Samotny rodzic rozlicza ulgę w związku z wychowywaniem dzieci do ukończenia przez nie 18 lat. Może on również korzystać z ulgi, wychowując dzieci starsze – do ukończenia przez nie 25. roku życia pod warunkiem jednak, że uczą się one w szkołach o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub tego typu szkołach w innym państwie.
Oprócz wieku dziecka warunkiem jest, by dziecko nie zarabiało więcej niż 3089 zł rocznie, ewentualnie by zarobki nie były opodatkowane według skali podatkowej (podatkiem 18% i 32%) lub nie pochodziły:
-
ze sprzedaży papierów wartościowych,
-
ze sprzedaży pochodnych instrumentów finansowych lub z realizacji praw wynikających z tych instrumentów,
-
z odpłatnego zbycia udziałów (akcji),
-
z tytułu objęcia udziałów (akcji) za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.
Wychowywanie starszych dzieci lub dzieci nieuczących się lub zarabiających więcej niż 3089 zł pozwala korzystać z ulgi przez samotnych rodziców jedynie, gdy są to dzieci otrzymujące zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.
Ulga dla samotnego rodzica w rozliczeniu rocznym PIT
Ulga prorodzinna może być rozliczana zarówno w przypadku, gdy rodzic rozlicza się jako samotnie wychowujący dziecko, jak również gdy składa samodzielnie zeznanie podatkowe, będąc rodzicem dziecka. W pierwszym przypadku rodzic zaznacza dodatkowo na deklaracji podatkowej, że rozlicza się w sposób przewidziany w art. 6 ust. 4 ustawy.
Ulgę na dziecko odlicza się od podatku i można wykazać ją w deklaracjach PIT-36, PIT-37. Nie skorzystają z niej podatnicy w deklaracjach PIT-28, PIT-36L, PIT-38 czy PIT-39. Nie ma możliwości, by rozliczający podatnika pracodawca uwzględnił ulgę na deklaracji PIT-40 lub PIT-40A.
Jeżeli rodzic nie wykorzystał pełnej wartości przysługującej mu ulgi, może wystąpić o jej zwrot. Do tego celu posłużyć się musi załącznikiem PIT/UZ, składanym wraz z odpowiednią w jego przypadku deklaracją PIT-36 lub PIT-37.
Dokonując rozliczenia podatkowego, deklarację należy przekazać razem z załącznikiem PIT/O. Zarówno w deklaracji, jak i w załączniku pojawić się musi łączna kwota ulgi prorodzinnej. W PIT/O wskazuje się również dane dzieci, za które korzysta się z odliczenia: ich imię i nazwisko, numer PESEL (jeśli posiadają), datę urodzenia, liczbę miesięcy, za które ulga przysługuje oraz wartość wykorzystywanej ulgi.
Zwrot niewykorzystanej ulgi na dziecko dla samotnego rodzica
Zdarza się, że dochody rodzica są na tyle niskie, że nie pozwalają wykorzystać ulgi prorodzinnej i odliczyć jej od podatku. W takiej sytuacji rodzic może złożyć wniosek o zwrócenie mu nieodliczonej w zeznaniu rocznym ulgi prorodzinnej.
Rodzic musi jednak sprawdzić, czy od jego wynagrodzenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Kwota zwrotu ulgi na dzieci nie może bowiem przekroczyć sumy tych składek.
Niewykorzystaną wartość ulgi na dziecko, o której zwrot składa się wniosek, należy wykazać w załączniku PIT/UZ. Składa się go jednak wyłącznie po kontroli własnych zarobków i prawa do zasiłków rodzinnych. Zwracana ulga prorodzinna może wpływać bowiem na utratę tych zasiłków.
Adwokat Łukasz Wieszczeczyński, www.adwokaci-twz.pl
