Po tym, jak rok 2025 wszystkie samorządy zamkną z dochodami wyższymi niż w latach ubiegłych, perspektywa przyszłego roku nie jest jednoznacznie pozytywna – wynika z ankiety „Dziennika Gazety Prawnej” w sprawie samorządowych budżetów na 2026 rok. Zmienią się bowiem zasady naliczania dochodów samorządów, a ich wzrost nie będzie już gwarantowany.
Jak pisze w środę „DGP”, część miast chwali się stabilizacją sytuacji finansowej i planowanymi inwestycjami.
Dziennik przypomina też, że przepisy na 2026 r. nie gwarantują już wszystkim wzrostu dochodów: wysokość przelewów będzie zależeć od dochodów mieszkańców i rządowych algorytmów. W artykule wskazano przykład Białegostoku, gdzie zapowiada się budżet stabilnego rozwoju oparty na rosnących dochodach i mocnym tempie inwestycji. Podobnie ma być w Olsztynie i Gdańsku.
Budżet na 2026 r. jest rekordowy pod względem dochodów i wydatków – po raz pierwszy przekroczą one 6 mld zł. Jednocześnie wyzwaniem pozostaje luka w finansowaniu oświaty (890,7 mln zł) oraz spadek dochodów z CIT (ok. 180 mln zł), które ograniczają elastyczność budżetu – wskazują przedstawiciele UM Gdańsk.
Trudna sytuacja w Bytomiu
Z kolei Bytom planuje zadłużyć się na 100 mln zł, aby pokryć podstawowe wydatki i utrzymać funkcjonowanie miasta, stawiając jedynie na przetrwanie.
Po raz pierwszy od 2003 r. odnotowujemy spadek transferów z budżetu państwa rok do roku. Równocześnie rosną ceny i wynagrodzenia – w tym płaca minimalna oraz pensje nauczycieli. To sprawia, że sytuacja Bytomia staje się coraz trudniejsza – mówi Małgorzata Węgiel-Wnuk, rzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Bytomiu.
Samorządy z 42 miliardami złotych nadwyżki po trzech kwartałach
Budżety jednostek samorządu terytorialnego po trzech kwartałach miały prawie 42,7 mld zł nadwyżki, podczas gdy planowany był deficyt na poziomie 39,2 mld zł – wynika z najnowszych danych Ministerstwa Finansów.
Jak zmienią się zasady wyliczania dochodów samorządów?
W myśl nowych przepisów przy wyliczeniu dochodów samorządów w roku 2026 wykorzystywane będą zaktualizowane dane podatkowe z roku 2024. Dochody na 2025 r. były wyliczane na podstawie danych z zeznań podatkowych za lata 2021-2022.
Nowelizacja zakłada, że dochody JST z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) czy prawnych (CIT) na rok 2026 będą naliczane zgodnie z obowiązującą ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, tj. na podstawie danych podatkowych za rok 2024. Z kolei naliczenie subwencji ogólnej dla JST na rok 2026 opiera się na ustaleniu przyrostów (potrzeb finansowych oraz kwoty kalkulacyjnej) zachodzących między rokiem 2026 a rokiem 2025.
W tym roku wyraźnie widać, że ustawa daje dochody tym jednostkom, gdzie aktywność gospodarcza jest wyższa i są wzrosty wpływów z PIT i CIT. Gminy, gdzie ta aktywność maleje lub jest stagnacja, mogą liczyć na minimalne wzrosty lub spadki – powiedział „DGP” prezes spółki analitycznej Aesco Group Mariusz Gołaszewski.
BPL/PAP:nno/ piu/
