Prezydent zdecydował: Twarde weto dla zmian politycznych, zielone światło dla energetyki

Ostatnie decyzje płynące z Pałacu Prezydenckiego pokazują wyraźny kierunek polityki głowy państwa. Prezydent Karol Nawrocki z jednej strony zdecydowanie blokuje proponowane zmiany w kluczowych obszarach prawa politycznego i ustrojowego, z drugiej – daje zielone światło dla ustaw mających na celu transformację oraz bezpieczeństwo polskiego sektora energetycznego.

Z zestawienia najnowszych decyzji prezydenta wyłania się dwojaki obraz relacji na linii Pałac Prezydencki – parlament. Karol Nawrocki złożył swój podpis pod dwiema obszernymi nowelizacjami dotyczącymi szeroko pojętej energetyki, jednocześnie odsyłając do kosza trzy ustawy regulujące kwestie wyborcze, medialne i prawoczłowiecze.

Trzy weta: Ochrona politycznego status quo

Prezydent zdecydował się na użycie najsilniejszego oręża, jakim dysponuje – prawa weta – wobec trzech ustaw o silnym zabarwieniu polityczno-ustrojowym. Co dokładnie zablokował Karol Nawrocki?

1. Nowelizację Kodeksu wyborczego – ustawa zakładała między innymi kontrowersyjną zmianę liczby posłów wybieranych z poszczególnych okręgów wyborczych, co w bezpośredni sposób wpłynęłoby na geografię wyborczą i szanse poszczególnych komitetów w nadchodzących wyborach.

2. Ustawę o wykonywaniu orzeczeń ETPC – prezydenckie weto zatrzymało przepisy, które miały uregulować i usprawnić procedurę wykonywania wyroków zapadających przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.

3. Ustawę o reklamie politycznej – odrzucono również nowe regulacje dotyczące postępowań w sprawie reklamy politycznej, co oznacza, że w tym obszarze kampanijnym zasady pozostaną bez zmian.

Weto ws. kodeksu wyborczego. Prezydent uzasadnia:

W nagraniu opublikowanym w serwisie X, Karol Nawrocki ostro skrytykował ten pomysł. Jak argumentował, "zamiast jasnego zapisania podziałów mandatów w ustawie, wprowadzono mechanizm przesuwania mandatów między okręgami w drodze urzędniczego obwieszczenia". Podkreślił stanowczo, że "nie można zmieniać reguł gry na zaledwie jeden rok przed wyborami parlamentarnymi" ani wprowadzać tak głębokich reform administracji wyborczej bez rzetelnych analiz, podsycając niepotrzebne emocje społeczne. "Wybory są fundamentem demokracji. Ich reguły muszą być jasne, stabilne i budzić zaufanie obywateli" – podsumował prezydent.

Cyfryzacja, biogaz i farmy wiatrowe z podpisem 

O ile w sprawach ustrojowych prezydent postawił twarde weto, o tyle w kwestiach infrastrukturalnych i gospodarczych wykazuje pełną gotowość do współpracy. Świadczą o tym podpisy pod dwiema fundamentalnymi dla polskiej energetyki nowelizacjami.

Po pierwsze: Impuls dla odnawialnych źródeł energii (OZE) Ustawa o OZE przygotowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprowadza szereg ułatwień dla zielonej transformacji. Najważniejsze z nich to:

• Wsparcie dla biometanu: Wprowadzono aukcyjny system wsparcia (prowadzony przez Prezesa URE) dla instalacji wytwarzających biometan o mocy powyżej 1 MW, z możliwością łączenia wsparcia operacyjnego i inwestycyjnego. Uregulowano też kwestię budowy gazociągów bezpośrednich, co pozwoli przesyłać biogaz i biometan poza miejsce ich produkcji.

• Prostsze inwestycje w wiatr: Zoptymalizowano przepisy o planowaniu przestrzennym (m.in. poprzez zintegrowany plan inwestycyjny), co ma ułatwić lokalizowanie lądowych farm wiatrowych. Ujednolicono także zasady konsultacji społecznych.

• Korzyści dla prosumentów i spółdzielni: Wprowadzono ułatwienia w wykorzystywaniu magazynów energii przez prosumentów oraz poprawiono zasady funkcjonowania spółdzielni energetycznych (m.in. lepszy dostęp do danych pomiarowych).

Po drugie: Odporność i bezpieczeństwo sieci Prezydent podpisał również nowelizację Prawa energetycznego, która odpowiada na postulaty branży i Urzędu Regulacji Energetyki w zakresie cyberbezpieczeństwa i stabilności systemu. Kluczowym elementem tej ustawy jest Centralny system informacji rynku energii (CSIRE). Wprowadzono obowiązek tworzenia planów awaryjnych na wypadek zakłóceń w jego działaniu. Ponadto, uczestnicy rynku zostali zobligowani do przekazywania operatorowi systemu przesyłowego danych w czasie rzeczywistym. Ustawa upraszcza także kwestie finansowe w sytuacjach kryzysowych – wprowadza jasne zasady rozliczeń z odbiorcami, którzy na polecenie operatora (za wynagrodzeniem) ograniczą pobór prądu w ramach tzw. płatnych stopni zasilania.

Po trzecie: Rewolucja w opłacie miejscowej – ukłon w stronę gmin. Trzeci podpis prezydenta dotyczy kluczowych zmian w podatkach lokalnych, które wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. Nowela diametralnie zmienia zasady pobierania opłaty miejscowej (tzw. turystycznej).

• Koniec z wymogiem czystego powietrza: Gminy będą mogły inkasować opłatę bez konieczności wykazywania odpowiednich właściwości klimatycznych. Wystarczą walory krajobrazowe i baza noclegowa.
• Nowe stawki i szersze grono płacących: Maksymalna stawka wyniesie 5 zł za noc (w strefach uzdrowiskowych 5,50 zł, a opłata uzdrowiskowa sięgnie 6,86 zł). Opłatę uiszczą wszyscy nocujący (niezależnie czy cel pobytu to turystyka, zdrowie czy praca).
• Obowiązki dla branży noclegowej: Zbieraniem opłat zajmą się bezpośrednio hotele, pensjonaty i wynajmujący kwatery (otrzymają za to minimum 10 proc. wynagrodzenia).
• Zwolnienia: Z opłat zwolnione będą m.in. osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ich opiekunowie oraz osoby przebywające w jednym miejscu ponad 29 nocy (ochrona m.in. pracowników sezonowych i studentów).

Po czwarte: Walka z „eko-ściemą” i ochrona konsumentów Czwarty z podpisanych dokumentów uderza w nieuczciwe praktyki rynkowe, wprowadzając zakaz tzw. greenwashingu. Ustawa (wchodząca w życie 27 września 2027 r.) wprowadza nowe, surowe standardy dla producentów:

• Koniec z fałszywą ekologią: Przedsiębiorcy nie będą mogli reklamować produktów jako przyjaznych środowisku bez jasnych, obiektywnych i weryfikowalnych dowodów (np. stosownego certyfikatu). Zabronione będzie formułowanie ogólnych i bezpodstawnych twierdzeń o rzekomej „ekologiczności”.

• Prawo jako standard, nie zaleta: Za nieuczciwą praktykę uznano chwalenie się wymogami narzuconymi przez prawo unijne (wobec wszystkich produktów danej kategorii) jako unikalną cechą wyróżniającą ofertę danej firmy.

• Trwałość i rzetelna informacja: Konsumenci zyskają prawo do precyzyjnych informacji o trwałości sprzętu i możliwościach jego naprawy. Nowe przepisy surowo zakazują również zatajania przed klientem faktu, że planowana aktualizacja oprogramowania wpłynie negatywnie na funkcjonowanie urządzenia.

Po piąte: Mniej sankcji i uproszczenia dla firm (PIT, CIT i TPR) Piąty podpis prezydenta to nowelizacja ustaw o PIT i CIT, która łagodzi restrykcje podatkowe w związku z wdrażaniem Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) oraz zdejmuje część obowiązków biurokratycznych z przedsiębiorców. Przepisy wykreślają dodatkową sankcję w podatkach dochodowych w postaci utraty prawa do zaliczenia wydatku powyżej 15 tys. zł do kosztów uzyskania przychodów, gdy płatność trafi na rachunek spoza białej listy VAT lub z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności. Jedyną sankcją w takich sytuacjach pozostanie odpowiedzialność solidarna na gruncie ustawy o VAT. Nowela przynosi też spore ułatwienia przy raportowaniu cen transferowych. Informację TPR będzie mógł podpisać każdy pełnomocnik umocowany do składania deklaracji drogą elektroniczną, a nie tylko kierownik jednostki czy doradca podatkowy. Zniesiono także wymóg składania oświadczenia o rynkowości cen, zwolniono mikro i małe podmioty z podawania ogólnych wskaźników finansowych oraz usunięto wątpliwości prawne dotyczące rozliczania krajowych korekt kompensacyjnych.

Po szóste: Uszczelnienie akcyzy i wyższe opłaty za e-papierosy Szósty podpis głowy państwa znalazł się pod nowelizacją ustawy o podatku akcyzowym, której celem jest uszczelnienie rynku wyrobów waporyzacyjnych i ukrócenie procederu omijania daniny poprzez sprzedaż urządzeń w osobnych częściach. Nowe przepisy podnoszą stawkę akcyzy na urządzenia do waporyzacji oraz zestawy części z 40 zł do 50 zł za sztukę. Identyczna, 50-złotowa dopłata obejmie również płyn zawarty w jednorazowych e-papierosach. W ustawie zdefiniowano nowe kategorie wyrobów, w tym urządzenia wielorazowe na wymienne wkłady, wyłączając jednocześnie same wkłady z opodatkowania. Z kolei od 1 stycznia 2027 roku stawka akcyzy na płyn do e-papierosów wzrośnie z 1,80 zł do 2,20 zł za mililitr. Większość nowych przepisów zacznie obowiązywać po upływie trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy, dając przedsiębiorcom czas na dopełnienie obowiązków rejestracyjnych i banderolowych.

Po siódme: Dodatkowy miliard na renty wdowie w KRUS Siódmy podpis prezydenta trafił pod nowelizację tegorocznej ustawy okołobudżetowej, która zabezpiecza wypłatę tzw. renty wdowiej dla świadczeniobiorców Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Nowe przepisy pozwalają na przekazanie z budżetu państwa maksymalnie 1 mld zł na zwiększenie dotacji dla Funduszu emerytalno-rentowego KRUS. Konieczność zasilenia kasy KRUS wynikała z faktu, że zaplanowana pierwotnie w budżecie kwota okazała się niewystarczająca – w Sejmie przedstawiciele instytucji wskazywali, że do końca roku mogłoby zabraknąć co najmniej 400 mln zł z uwagi na trudną do wcześniejszego oszacowania liczbę uprawnionych rolników i rencistów. Dodatkowe pieniądze będą pochodzić z przekierowania tzw. naturalnych oszczędności budżetowych, czyli środków zablokowanych na podstawie ustawy o finansach publicznych w jednostkach wykazujących nadmiar funduszy.

Oprac. AO

Źródło: