Prezydent zdecydował: Twarde weto dla zmian politycznych, zielone światło dla energetyki

Ostatnie decyzje płynące z Pałacu Prezydenckiego pokazują wyraźny kierunek polityki głowy państwa. Prezydent Karol Nawrocki z jednej strony zdecydowanie blokuje proponowane zmiany w kluczowych obszarach prawa politycznego i ustrojowego, z drugiej – daje zielone światło dla ustaw mających na celu transformację oraz bezpieczeństwo polskiego sektora energetycznego.

Z zestawienia najnowszych decyzji prezydenta wyłania się dwojaki obraz relacji na linii Pałac Prezydencki – parlament. Karol Nawrocki złożył swój podpis pod dwiema obszernymi nowelizacjami dotyczącymi szeroko pojętej energetyki, jednocześnie odsyłając do kosza trzy ustawy regulujące kwestie wyborcze, medialne i prawoczłowiecze.

Trzy weta: Ochrona politycznego status quo

Prezydent zdecydował się na użycie najsilniejszego oręża, jakim dysponuje – prawa weta – wobec trzech ustaw o silnym zabarwieniu polityczno-ustrojowym. Co dokładnie zablokował Karol Nawrocki?

1. Nowelizację Kodeksu wyborczego – ustawa zakładała między innymi kontrowersyjną zmianę liczby posłów wybieranych z poszczególnych okręgów wyborczych, co w bezpośredni sposób wpłynęłoby na geografię wyborczą i szanse poszczególnych komitetów w nadchodzących wyborach.

2. Ustawę o wykonywaniu orzeczeń ETPC – prezydenckie weto zatrzymało przepisy, które miały uregulować i usprawnić procedurę wykonywania wyroków zapadających przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.

3. Ustawę o reklamie politycznej – odrzucono również nowe regulacje dotyczące postępowań w sprawie reklamy politycznej, co oznacza, że w tym obszarze kampanijnym zasady pozostaną bez zmian.

Weto ws. kodeksu wyborczego. Prezydent uzasadnia:

W nagraniu opublikowanym w serwisie X, Karol Nawrocki ostro skrytykował ten pomysł. Jak argumentował, "zamiast jasnego zapisania podziałów mandatów w ustawie, wprowadzono mechanizm przesuwania mandatów między okręgami w drodze urzędniczego obwieszczenia". Podkreślił stanowczo, że "nie można zmieniać reguł gry na zaledwie jeden rok przed wyborami parlamentarnymi" ani wprowadzać tak głębokich reform administracji wyborczej bez rzetelnych analiz, podsycając niepotrzebne emocje społeczne. "Wybory są fundamentem demokracji. Ich reguły muszą być jasne, stabilne i budzić zaufanie obywateli" – podsumował prezydent.

Cyfryzacja, biogaz i farmy wiatrowe z podpisem 

O ile w sprawach ustrojowych prezydent postawił twarde weto, o tyle w kwestiach infrastrukturalnych i gospodarczych wykazuje pełną gotowość do współpracy. Świadczą o tym podpisy pod dwiema fundamentalnymi dla polskiej energetyki nowelizacjami.

Po pierwsze: Impuls dla odnawialnych źródeł energii (OZE) Ustawa o OZE przygotowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprowadza szereg ułatwień dla zielonej transformacji. Najważniejsze z nich to:

• Wsparcie dla biometanu: Wprowadzono aukcyjny system wsparcia (prowadzony przez Prezesa URE) dla instalacji wytwarzających biometan o mocy powyżej 1 MW, z możliwością łączenia wsparcia operacyjnego i inwestycyjnego. Uregulowano też kwestię budowy gazociągów bezpośrednich, co pozwoli przesyłać biogaz i biometan poza miejsce ich produkcji.

• Prostsze inwestycje w wiatr: Zoptymalizowano przepisy o planowaniu przestrzennym (m.in. poprzez zintegrowany plan inwestycyjny), co ma ułatwić lokalizowanie lądowych farm wiatrowych. Ujednolicono także zasady konsultacji społecznych.

• Korzyści dla prosumentów i spółdzielni: Wprowadzono ułatwienia w wykorzystywaniu magazynów energii przez prosumentów oraz poprawiono zasady funkcjonowania spółdzielni energetycznych (m.in. lepszy dostęp do danych pomiarowych).

Po drugie: Odporność i bezpieczeństwo sieci Prezydent podpisał również nowelizację Prawa energetycznego, która odpowiada na postulaty branży i Urzędu Regulacji Energetyki w zakresie cyberbezpieczeństwa i stabilności systemu. Kluczowym elementem tej ustawy jest Centralny system informacji rynku energii (CSIRE). Wprowadzono obowiązek tworzenia planów awaryjnych na wypadek zakłóceń w jego działaniu. Ponadto, uczestnicy rynku zostali zobligowani do przekazywania operatorowi systemu przesyłowego danych w czasie rzeczywistym. Ustawa upraszcza także kwestie finansowe w sytuacjach kryzysowych – wprowadza jasne zasady rozliczeń z odbiorcami, którzy na polecenie operatora (za wynagrodzeniem) ograniczą pobór prądu w ramach tzw. płatnych stopni zasilania.

• Po trzecie: Rewolucja w opłacie miejscowej – ukłon w stronę gmin. Trzeci podpis prezydenta dotyczy kluczowych zmian w podatkach lokalnych, które wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. Nowela diametralnie zmienia zasady pobierania opłaty miejscowej (tzw. turystycznej).
• Koniec z wymogiem czystego powietrza: Gminy będą mogły inkasować opłatę bez konieczności wykazywania odpowiednich właściwości klimatycznych. Wystarczą walory krajobrazowe i baza noclegowa.
• Nowe stawki i szersze grono płacących: Maksymalna stawka wyniesie 5 zł za noc (w strefach uzdrowiskowych 5,50 zł, a opłata uzdrowiskowa sięgnie 6,86 zł). Opłatę uiszczą wszyscy nocujący (niezależnie czy cel pobytu to turystyka, zdrowie czy praca).
• Obowiązki dla branży noclegowej: Zbieraniem opłat zajmą się bezpośrednio hotele, pensjonaty i wynajmujący kwatery (otrzymają za to minimum 10 proc. wynagrodzenia).
• Zwolnienia: Z opłat zwolnione będą m.in. osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ich opiekunowie oraz osoby przebywające w jednym miejscu ponad 29 nocy (ochrona m.in. pracowników sezonowych i studentów).

Po czwarte: Walka z „eko-ściemą” i ochrona konsumentów Czwarty z podpisanych dokumentów uderza w nieuczciwe praktyki rynkowe, wprowadzając zakaz tzw. greenwashingu. Ustawa (wchodząca w życie 27 września 2027 r.) wprowadza nowe, surowe standardy dla producentów:

• Koniec z fałszywą ekologią: Przedsiębiorcy nie będą mogli reklamować produktów jako przyjaznych środowisku bez jasnych, obiektywnych i weryfikowalnych dowodów (np. stosownego certyfikatu). Zabronione będzie formułowanie ogólnych i bezpodstawnych twierdzeń o rzekomej „ekologiczności”.

• Prawo jako standard, nie zaleta: Za nieuczciwą praktykę uznano chwalenie się wymogami narzuconymi przez prawo unijne (wobec wszystkich produktów danej kategorii) jako unikalną cechą wyróżniającą ofertę danej firmy.

• Trwałość i rzetelna informacja: Konsumenci zyskają prawo do precyzyjnych informacji o trwałości sprzętu i możliwościach jego naprawy. Nowe przepisy surowo zakazują również zatajania przed klientem faktu, że planowana aktualizacja oprogramowania wpłynie negatywnie na funkcjonowanie urządzenia.

Oprac. AO

Źródło: