Polak Polakowi donosicielem. Średnio składamy 60 skarg dziennie

Sąsiad na sąsiada, pracownik na pracodawcę, najemca na wynajmującego, klienci na sprzedawców i kontrahenci na przedsiębiorców. Polacy donoszą do fiskusa – anonimowo i pod wpływem emocji. Około 60 donosów dziennie wpływa bezpośrednio do urzędów skarbowych lub za pomocą Krajowego Telefonu Interwencyjnego – wynika z danych pozyskanych przez Bankier.pl.

Nielegalne zatrudnienie, wypłacanie części wynagrodzenia pod stołem, nieprzekazanie dowodu zakupu, niewłaściwa stawka VAT na fakturze, ale również – nowy samochód albo inwestycja w nieruchomości – te „grzechy” Polaków znalazły się na szczycie długiej listy przyczyn złożenia donosu do fiskusa.

Tysiące donosów

Według danych zebranych przez Bankier.pl średnia liczba donosów składanych w województwach waha się od tysiąca do niemal 4 tysięcy skarg rocznie. Na bazie informacji dostępnych odnośnie do minionego roku oznacza to statystycznie około 60 skarg dziennie. Trafiają one za pośrednictwem organów podatkowych oraz przez Krajowy Telefon Interwencyjny (KTI). W związku z powstaniem KTI obsługiwanego przez Krajową Administrację Skarbową zniesiono obowiązek sporządzania sprawozdań na temat liczby doniesień, które spływają do urzędów skarbowych. Jednak udało się nam uzyskać te dane od większości województw.

Nawet biorąc pod uwagę różne zakresy przekazanych redakcji informacji, można zauważyć, że nie nastąpił w ostatnim roku znaczny wzrost składanych donosów. W większości województw liczba skarg jest na podobnym poziomie, biorąc pod uwagę rok 2018 i 2019. Najwięcej skarg składano w ostatnim roku w województwach łódzkim oraz pomorskim. Najmniej w skali województwa odnotowano natomiast w świętokrzyskim.

Jak podają Izby Administracji Skarbowych, coraz chętniej Polacy zgłaszają donosy za pomocą Krajowego Telefonu Interwencyjnego. Dla przykładu w samym tylko Wrocławiu do urzędów za pośrednictwem IAS złożono w 2019 roku 295 informacji sygnalnych, a przez KTI – 432. Alternatywą jest złożenie skargi listownie, drogą elektroniczną lub osobiście. Informacja zewnętrzna powinna zawierać dane, które pozwolą organowi podatkowemu na weryfikację oskarżeń – w tym, aby uwiarygodnić swój donos – dowody, które wskazują na winę danej osoby bądź firmy.

Na co Polacy skarżą

Do najczęściej wymienianych przyczyn donosów należą: naruszenie przepisów prawa podatkowego, niezgodne z przepisami działania pracodawców, niewystawianie lub wystawianie tzw. pustych faktur, niewydanie paragonu, nielegalna sprzedaż, nieprzekazanie pracownikowi informacji PIT i wiele innych.

Jednak lista powodów, za które fiskus może zlecić kontrolę, jest znacznie dłuższa. Obejmuje ona również doniesienia na nielegalny handel paliwem, błędne odliczanie faktur, sprzedaż papierosów i alkoholu bez akcyzy, nieujawniania źródeł dochodów, niezgodny z przepisami wywóz lub zbycie poza terytorium RP produktów leczniczych bez zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego.

Dość często zdarza się, że osoby składające skargi nie są zaznajomione z obecnymi przepisami. Tak może być w przypadku zgłoszenia braku działalności gospodarczej – od niedawna w Polsce można prowadzić tzw. działalność nierejestrowaną, podobnie jak z brakiem kasy fiskalnej – obowiązek ewidencji na jej podstawie powstaje dopiero, gdy kwota obrotu z tytułu sprzedaży na rzecz osób fizycznych w poprzednim lub bieżącym roku podatkowym przekroczyła 20 000 zł.

Pod wpływem emocji i anonimowo

Wśród komentarzy, jakie otrzymała redakcja Bankier.pl od Izb Administracji Skarbowych, pojawia się często informacja o motywach osób zgłaszających donosy.

- Wszystkie donosy są poddawane analizie. Informacje o nieprawidłowościach zawarte w donosach potwierdzają się tylko w niewielkim stopniu. Znaczna ich część wynika z wewnętrznych konfliktów pomiędzy podatnikami lub konkurencją – mówi dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie Leszek Bielecki.

Podobnego zdania są również inni przedstawiciele organów podatkowych. Bartosz Stróżyński z IAS w Bydgoszczy mówi w rozmowie z Bankier.pl: „Zdecydowana większość doniesień jest anonimowa. Do jednostek KAS wpływają również informacje, które winny być skierowane do innych instytucji (policja, ZUS, PIP). Wśród kierowanych do jednostek KAS informacji sygnalnych są zarówno informacje anonimowe, jak i podpisane, przy czym te zawierające faktyczne dane nadawcy stanowią zdecydowaną mniejszość. Treść i sposób formułowania informacji wskazuje często na emocjonalny stosunek zawiadamiającego. Można się zatem domyślać, że informacje najczęściej przekazują osoby skonfliktowane ze sobą w codziennym życiu, spokrewnione ze sobą, sąsiedzi, byli wspólnicy i pracownicy – wyjaśnia Stróżyński.

Nadal pokutuje w społeczeństwie przeświadczenie, że nowy samochód lub inwestycja w nieruchomość czy budowę domu stanową dla niektórych niezbity dowód na ukrywanie dochodów lub pozyskiwanie ich z nielegalnych źródeł.

Źródło: