W poniedziałek, czyli w dzień państwowego pogrzebu królowej Elżbiety II, większość sklepów w Wielkiej Brytanii będzie zamknięta.
Brytyjczycy zamykają sklepy w poniedziałek w wyrazie szacunku dla zmarłej królowej; ogłoszone przez Karola III święto bankowe (ang. bank holiday) nie jest bowiem dniem ustawowo wolnym od pracy. Może jednak umożliwić Brytyjczykom uczestnictwo w uroczystościach pogrzebowych.
„Pozwoli to osobom prywatnym, przedsiębiorstwom i innym organizacjom na oddanie czci Jej Królewskiej Mości i upamiętnienie Jej panowania, a jednocześnie na uczczenie ostatniego dnia okresu żałoby narodowej” – napisano na stronie rządowej.
Jednak to, czy pracownicy dostaną wolne, należy do uzgodnień pomiędzy nimi a pracodawcą.
„Rząd nie może ingerować w istniejące ustalenia umowne pomiędzy pracodawcami i pracownikami. Mamy jednak nadzieję, że wielu pracowników będzie mogło wziąć dzień wolny w święto bankowe. Oczekujemy również, że pracodawcy z wyczuciem odpowiedzą na prośby pracowników, którzy w dzień pogrzebu będą chcieli wziąć wolne od pracy” – poinformował rząd.
Jak wylicza dziennik „Daily Express”, poczta i większość dużych supermarketów, takich jak Sainsbury’s, Tesco, Waitrose, Asda, Aldi czy Lidl zamyka się całkowicie lub ogranicza godziny pracy. W ślad za nimi pójdzie też wiele mniejszych sklepów.
Jednak nie wszystkie miejsca będą zamknięte. Na przykład JD Waterspoon, założona w 1979 roku firma prowadząca sieć pubów w Wielkiej Brytanii i Irlandii, zapowiedziała, że jej lokale w centrum Londynu, przy stacjach kolejowych i lotniskach pozostaną otwarte w trakcie pogrzebu. Firma jednocześnie zapowiedziała, że większość lokali zamknie się na czas uroczystości pogrzebowych; otworzą się po ich zakończeniu około godz. 14.00 czasu polskiego.
Z kolei największy biznes pubowy w Wielkiej Brytanii Stonegate zapowiedział, że lokale pozostaną otwarte i można będzie w nich obejrzeć relację z uroczystości.
Święta bankowe są publicznymi świętami państwowymi w Zjednoczonym Królestwie, a także w Irlandii. Nazwa wzięła się od tego, że z reguły w te dni banki nie pracują. W ciągu roku jest kilka takich świąt; dokładna ich liczba zależy od tego, gdzie są obchodzone.
Pogrzeb Elżbiety II będzie pierwszym pogrzebem państwowym od 1965 r.
Przed Elżbietą II ostatnim monarchą, który zmarł, był jej ojciec, Jerzy VI w 1952 r. Po jego śmierci tylko raz miał miejsce pogrzeb państwowy - w ten sposób pochowany został w 1965 r. były premier Winston Churchill. Pogrzeb państwowy zaoferowano także byłej premier Margaret Thatcher, ale jeszcze przed śmiercią odmówiła i miał on charakter ceremonialny.
Charakter ceremonialny miały również ostatnie najważniejsze pogrzeby w rodzinie królewskiej - męża królowej Elżbiety II, księcia Filipa w kwietniu zeszłego roku, jej matki, Elżbiety Bowes-Lyon w 2002 r. oraz pierwszej żony obecnego króla Karola III, księżnej Diany w 1997 r. Ale młodsza siostra Elżbiety II, zmarła w 2002 r. księżniczka Małgorzata - zgodnie ze swoim życzeniem - nie miała pogrzebu ceremonialnego, lecz prywatny, a jej ciało, co jest bardzo rzadkie w rodzinie królewskiej, zostało skremowane.
To, w jaki sposób wyglądają dziś pogrzeby państwowe, zostało w dużej mierze określone wytycznymi, które w kwestii swojego pochówku zostawiła zmarła w 1901 r. królowa Wiktoria. Od tego czasu wprowadzono kilka modyfikacji, ale esencja, w szczególności kluczowa rola sił zbrojnych, pozostaje bez zmian.
Większość elementów pogrzebu państwowego jest też w pogrzebie ceremonialnym, a różnica między nimi jest przede wszystkim w nazwie. Najbardziej widocznym rozróżnieniem jest to, że podczas pogrzebu państwowego lawetę armaty, na której jest trumna, ciągną marynarze, a podczas pogrzebu ceremonialnego - konie. Różnicą jest też to, że organizacją tego pierwszego zajmuje się lord marszałek, który jest jednym z dziewięciu pełniących obecnie głównie funkcje ceremonialne wielkich urzędników państwowych, zaś drugiego - lord szambelan będący najwyższym urzędnikiem na dworze królewskim.
Opactwo Westminsterskie jest miejscem pochówku 17 angielskich, szkockich lub brytyjskich monarchów (w niektórych przypadkach także ich małżonek), a ostatnim, który został tam złożony był w 1760 r. król Wielkiej Brytanii i Irlandii Jerzy II.
Ceremonie pogrzebowe wszystkich jego następców odbyły się w kaplicy św. Jerzego na zamku w Windsorze, przy czym w przypadku królowej Wiktorii w 1901 r. tam miało miejsce tylko nabożeństwo pogrzebowe, natomiast trumna z jej ciałem została złożona w niewielkim mauzoleum na terenie parku przylegającego do zamku.
W ostatnich kilku dekadach w Opactwie Westminsterskim odbyły się nabożeństwa pogrzebowe trojga członków rodziny królewskiej - hrabiego Mountbattena w 1979 r., księżnej Diany w 1997 r. oraz królowej-matki, matki Elżbiety II w 2002 r. Wszyscy oni zostali jednak pochowani nie w Opactwie, lecz w innych miejscach.
Opactwo Westminsterskie było miejscem ślubu księżniczki Elżbiety - zanim jeszcze została królową Elżbietą II - z księciem Filipem w 1947 r. oraz jej koronacji w 1953 r.
Zgodnie z przedstawionym planem, w poniedziałek w Opactwie Westminsterskim odbędzie się nabożeństwo, po czym trumna z ciałem Elżbiety II zostanie przewieziona do Windsoru, gdzie po południu podczas następnego nabożeństwa będzie opuszczona do królewskiej krypty w kaplicy św. Jerzego, a wieczorem, podczas ceremonii już tylko dla rodziny królewskiej, zostanie złożona w grobie w kaplicy króla Jerzego VI.
Na przeprowadzenie nabożeństwa w Opactwie Westminsterskim zdecydowano się z m.in. dlatego, by więcej osób mogło pożegnać Elżbietę II - mieści się tam ok. 2000 osób, podczas gdy w kaplicy św. Jerzego - 800. Poza tym w Londynie znacznie więcej osób może na ulicach obserwować kondukt pogrzebowy niż byłoby to w Windsorze.
Marcin Furdyna, Bartłomiej Niedziński
