Bartłomiej Derkacz: Co to jest międzynarodowe planowanie podatkowe? Czy nie jest to eufemizm określający mniej lub bardziej legalne sposoby omijania podatków?
Mirosława Walecka-Agria: Planowanie podatkowe (tax planning) doczekało się wielu definicji. Powszechnie rozumiane jest jako programowanie swojej działalności biznesowej w taki sposób, by w świetle obowiązujących przepisów prawa wypełnić wszystkie swoje obowiązki podatkowe, bez względu na fakt, na jakim obszarze prawnym powstają osiągając jednocześnie minimalny wymiar zobowiązań podatkowych. Z międzynarodowym aspektem mamy do czynienia wtedy, kiedy przedmiotem opodatkowania są transakcje transgraniczne angażujące podmioty - rezydentów różnych krajów. Przeciwieństwem planowania podatkowego jest tax evasion - przestępstwo podatkowe, a także tax avoidance - unikanie płacenia podatków, które w większości jurysdykcji europejskich jest traktowane tak samo jak przestępstwo podatkowe.
Planowanie podatkowe przestaje być tylko eufemizmem w momencie weryfikacji poprawności i zgodności z prawem rozwiązań zastosowanych przez firmę. Spotkałam się z kolokwialnym stwierdzeniem, które dość praktycznie tłumaczy powyższe różnice: „O planowaniu podatkowym można powiedzieć największym wrogom, a oni nie są w stanie zaszkodzić. Natomiast omijanie podatków skuteczne jest pod warunkiem całkowitej dyskrecji wszystkich stron i doczekaniem się przedawnienia.”
B. D.: Wiele ostatnio pisano o aferach gospodarczych z udziałem spółek i trustów zarejestrowanych w tzw. rajach podatkowych. Takie działania też miały na celu zminimalizowanie podatków.
Mirosława Walecka-Agria: Z takim stwierdzeniem nie zawsze można się zgodzić. Przede wszystkim, jeśli działania nie są zgodne z prawem to cały niesmak nie może się koncentrować na narzędziach, które temu służyły. Defraudacja pieniędzy ze spółek publicznych, czy przestępstwa podatkowe to po prostu działalność kryminalna. Po takim procederze pieniądze legalne - „czyste” uzyskują status „brudnych”. To też jeden z testów na legalność transakcji. Banki szczegółowo analizują transakcje, proszą o kontrakty i nie zgadzają się przyjąć pieniędzy, które mają niepewne pochodzenie.
Kolejną kwestią jest jakość branży, którą możemy nazwać potocznie dostarczycielami usług powierniczych i korporacyjnych (trust and corporate services providers). Branża ta ukształtowała się pod wpływem tradycji anglosaskiej i jest w praktyce wykorzystywana przez rezydentów krajów będących pod wpływem systemu common law (oprócz Wielkiej Brytanii to głównie USA, Singapur, Australia, Nowa Zelandia). Trusty wykorzystywane są przez zamożne rodziny do ochrony swych aktywów np. w przypadku śmierci, odpowiednio zabezpieczając potrzeby rodziny. W takich i podobnych sytuacjach powiernik trustu to wykonawca woli założyciela, wynagradzany za rzetelne wykonywanie swoich obowiązków. Anglosasi nauczyli się zupełnie fair wyceniać lojalność. Nieuczciwi powiernicy, zgadzając się zarządzać brudnymi pieniędzmi szkodzą branży. W związku z tym niektóre kraje wprowadziły obowiązek licencjonowania powierników.
B. D.: W jakich praktycznych sytuacjach polski przedsiębiorca może potrzebować planowania podatkowego?
Mirosława Walecka-Agria: W sytuacjach, gdy jego obecność jest potrzebna na innych rynkach np. na rynku rosyjskim, rynku Unii Europejskiej, czy w Szwajcarii. Wiąże się to najczęściej z pozyskaniem partnera czy współpracownika lokalnego, z którym realizowany jest nowy projekt lub rozwijana jest dotychczasowa działalność polskiego przedsiębiorstwa. Przy transakcjach typu „venture capital”, gdzie zachodzi synergia dwóch lub więcej podmiotów formowana w tzw. SPV (special purpose vehicle) - spółka specjalnego przeznaczenia. Rejestruje się je najczęściej w jurysdykcjach stabilnych, z dobrą reputacją a jednocześnie „łaskawą” podatkowo dla inwestorów. Liderem jest tu Cypr.
Inna sytuacja jest wtedy, gdy polski przedsiębiorca rozwija swoją działalność np. w Unii Europejskiej i chce swoją polską firmę pozostawić do obsługi rynku krajowego, w innych krajach decyduje się na otwarcie spółek lokalnych, a całą grupą zarządza i koordynuje tzw. top management company usytuowana np. w Szwajcarii. Sam przedsiębiorca właśnie z poziomu tej spółki negocjuje kontrakty dla spółek lokalnych, organizuje finansowanie przedsięwzięć itp.
B. D.: Tylko, że takie prowadzenie interesów to proces dość skomplikowany organizacyjnie. Co w sytuacjach, w których klient potrzebuje przewodnika w nowym kraju?
Anna Maria Panasiuk: Obok pomocy podatkowej, jaką udzielamy naszym klientom w rozwoju ich działalności w innych krajach europejskich, niektórzy z naszych klientów planują „przeprowadzkę” swojego życia prywatnego, co jest naturalną konsekwencją ekspansji biznesu poza granice kraju. W takim wypadku konieczna pomoc to nie tylko doradztwo, jak mądrze usytuować swoje nowe centrum życiowe i swojej rodziny, ale również faktyczna pomoc w przeprowadzeniu takiej przeprowadzki, tj. załatwienie formalności, znalezienie miejsca zamieszkania, czy nowej szkoły dla dzieci. Takie usługi świadczą tzw. family office - jest to bardzo stare rozwiązanie, szczególnie w Szwajcarii i Wielkiej Brytanii.
Dla tych, którzy centrum swojego życia widzą w kraju, oferujemy pomoc w podejmowaniu inwestycji za granicami Polski tj. w szczególności w nieruchomości, dzieła sztuki itp.
B. D.: Przejdźmy do kolejnego tematu - inwestycje za granicą. Polacy bardzo lubią naszą giełdę. Jest wielu inwestorów - amatorów, którzy uważają, że „skradli duszę” giełdy i poznali jej tajniki. Czy Polakom wystarcza odwagi, aby inwestować poza Polską?
Anna Maria Panasiuk: Alternatywą dla inwestowania na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych są inwestycje w papiery wartościowe na giełdach europejskich i amerykańskich. Zdarzają się również klienci, którzy domagają się kontaktów z doradcami inwestycyjnymi, maklerami na rynkach wschodnich i w takich przypadkach również staramy się pomóc.
B. D.: A co z klientem, który chciałby ulokować swoje pieniądze w produkty wymagające mniejszego przygotowania z jego strony?
Anna Maria Panasiuk: Podobnie wygląda sytuacja w przypadku zwykłych produktów bankowych. Staramy się poszerzyć ofertę naszych polskich instytucji finansowych o oferty zagranicznych banków. Klienci pragną mieć coraz bardziej zdywersyfikowane portfele, często chcą też trzymać część swoich środków na „czarną godzinę”. Pomagając klientowi uwzględniamy wymogi polskiego prawa dewizowego oraz międzynarodowego prawa podatkowego.
B. D.: Czy opodatkowanie zysków z giełdy będzie miało wpływ na rozmiar inwestycji w akcje w przyszłym roku? Może inwestorzy wybiorą inne giełdy, bez podatku?
Anna Maria Panasiuk: Nie tylko w Polsce opodatkowane będą zyski kapitałowe na giełdzie. Podatki od zysków giełdowych lub odsetek pobiera się w większości państw UE. My staramy się tak zaplanować inwestycje klientów, aby skorzystali oni na możliwościach optymalizacji zobowiązań podatkowych, jakie niosą za sobą systemy fiskalne państw europejskich. Przyznaję, że udaje się je zminimalizować, czasami nawet do zera.
Bardziej wymagającym klientom oferujemy aktywną współpracę z zagranicznymi instytucjami finansowymi: tj. współtworzenie produktów finansowych, funduszy inwestycyjnych, itp. Polska jako nowy, otwierający się rynek jest łakomym kąskiem dla zagranicznych firm, w tym banków i instytucji finansowych, które szukają nowych możliwości współpracy.
Zauważamy rosnące zainteresowanie zagranicznych osób prywatnych inwestycjami na naszym rynku krajowym. Są to w szczególności inwestorzy prywatni ze wschodu. Choć w obecnej sytuacji wejścia Polski do Unii Europejskiej nasz kraj cieszy się coraz większym zainteresowaniem obywateli Unii Europejskiej, a w szczególności środowiska polonijnego.
RAMKA
Polskie Przedsiębiorstwo w Europie
Firma ITCI oraz szwajcarski Dresdner Bank 19 listopada w hotelu Westin zorganizują konferencję „Polskie przedsiębiorstwo w Europie”. Jej współorganizatorem jest Warszawska Grupa Inwestycyjna. Patronaty medialne nad imprezą objęły Reuters, „Gazeta Prawna”, Radio PIN 102 FM, portal Wirtualna Polska oraz miesięczniki „Finansista” i „Inwestor Finansowy”. Swoje wykłady na konferencji wygłoszą m.in. Edward Cain - specjalista z zakresu międzynarodowego prawa podatkowego z Wielkiej Brytanii, doradcy i analitycy inwestycyjni Dresdner Bank AG w Zurichu oraz Jacek Jurczyński, dyrektor Departamentu Strategii i Analiz Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej i Łukasz Paszkiewicz, Dyrektor ds. Strategii i Rozwoju WGI SA.
Mirosława Walecka-Agria
Od września 2002 roku zarządza na rynku polskim firmą stowarzyszoną z Trans Tax International LLP. Od lutego br. jest prezesem International Tax Corporate & Investements, gdzie kieruje działem Międzynarodowych podatków oraz planowania korporacyjnego. Ukończyła wydział prawa na Uniwersytecie Warszawskim, jest członkinią Międzynarodowego Stowarzyszenia Planowania Podatkowego, odbyła wiele szkoleń pod okiem międzynarodowych autorytetów w międzynarodowym planowaniu podatkowym w Wielkiej Brytanii, Isle of Man, Holandii i Danii.
Anna Maria Panasiuk
Od marca 2003 r. jest wiceprezesem International Tax, Corporate & Investements, gdzie kieruje działem Inwestycje i finanse. Ukończyła wydział prawa na Uniwersytecie Gdańskim, kontynuowała studia prawnicze na katolickim Uniwersytecie Amerykańskim. Odbyła wiele szkoleń pod okiem międzynarodowych autorytetów w międzynarodowym planowaniu podatkowym w Wielkiej Brytanii, Isle of Man, Holandii i Danii.
Źródło:
