Silne fundamenty gospodarki nie obronią złotego i obligacji przed Brexitem. Bank centralny i resort finansów mogą tylko łagodzić objawy.
— Jesteśmy dobrze przygotowani na wynik zarówno „leave”, jak i „remain” — zapewnia Paweł Szałamacha, minister finansów. Jednak im bliżej zaplanowanego na 23 czerwca referendum w sprawie wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, tym większa nerwowość wśród inwestorów. Ostatnie sondaże tylko dolewają oliwy do ognia, bo pokazują, że grupa zwolenników tzw. Brexitu rośnie i dzisiaj to oni mają przewagę. Przedsmak tego, jaka może być reakcja rynków, widać w ostatnich dniach po solidnych wahaniach aktywów na całym świecie.
Bezpieczny budżet
Wśród ekspertów panuje przekonanie, że najdotkliwiej oberwą kraje rozwijające się. Kapitał międzynarodowy zawsze z nich ucieka w pierwszej kolejności w poszukiwaniu bezpiecznych przystani. W tej grupie jest także Polska. Mamy duży, płynny rynek obligacji i złotego, z którego w razie problemów łatwo i szybko można wyjść, minimalizując straty. Szefowi resortu finansów na razie to snu z powiek nie spędza. Jakie ma argumenty? Przede wszystkim to, że pokrył już 70 proc. tegorocznych potrzeb pożyczkowych i ma solidne zaskórniaki, dzięki którym w najbliższych miesiącach może spać spokojnie. Rezerwa płynnych pieniędzy na rachunkach budżetowych to ok. 60 mld zł, z czego ponad połowa w walutach obcych. Za pośrednictwem państwowego Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) resort finansów może interwencyjnie wymienić euro na złote. Od 2011 r. przeszło przez rynek w ten sposób blisko 47 mld EUR. Silnej wyprzedaży naszej waluty w ten sposób się nie powstrzymamy, ale może uda się wystraszyć spekulantów, którzy chcieliby wykorzystać okazję. Zresztą przy ul. Świętokrzyskiej przeczuwają już, co czeka złotego.
— Możemy spodziewać się oczywiście zawirowań na foreksie dotyczących funta, ale także odpływu od polskiego złotego. Zniesiemy każdy wynik i nie będzie on długofalowo wpływał na zdolność MF do realizacji budżetu i realizacji celów państwa — zapewnia minister finansów.
Tym bardziej że w arsenale resort ma jeszcze dostęp do elastycznej linii kredytowej z Międzynarodowego Funduszu Walutowego o wartości prawie 18 mld USD. Pieniądze możemy wykorzystać do finansowania deficytu albo zasilenia rezerw Narodowego Banku Polskiego (NBP). Trudniej powstrzymać może być wyprzedaż na rynku obligacji, której też należy się spodziewać, jeśli Brytyjczycy zagłosują za Brexitem. Jednak wysoki poziom sfinansowania tegorocznych potrzeb pożyczkowych pozwala fiskusowi zrezygnować z handlu długiem, gdyby rentowności mocno wzrosły. Sam rynek w ograniczonym stopniu mógłby stabilizować BGK, a rząd zawsze może też wezwać na pomoc inne kontrolowane przez siebie podmioty jak PKO BP czy PZU, które również mogą skupować obligacje. W grę wchodzą również transakcje buy-back, w których resort może sam kupować obligacje, jeśli ich rentowności wystrzelą zbyt mocno.
NBP może działać
Gdyby na rynku zrobiło się nieciekawie, bank centralny dysponuje potężnymi rezerwami sięgającymi 90 mld EUR.
Oczywiście trendu nimi nie zmieni i nawet przy wyjątkowej determinacji nie uda mu się odwrócić deprecjacji. Niektórzy członkowie Rady Polityki Pieniężnej wątpią w potrzebę interwencji i jej celowość, nawet gdyby złoty osłabił się do 5 za euro. Decyzje podejmuje w tej sprawie jednak zarząd banku. W przeszłości, kiedy źle się działo, nie siedział z założonymi rękami. Zresztą może nie być jedynym zmuszonym do interwencji. Analitycy Commerzbanku przewidują, że Bank Anglii czy Europejski Bank Centralny będą musiały w sposób skoordynowany interweniować na foreksie już w pierwszych, najtrudniejszych godzinach po ogłoszeniu decyzji o ewentualnym Brexicie. W bankach centralnych trwają zresztą przygotowania na różne scenariusze np. te związane z płynnością sektora finansowego. Nasze banki też mogą liczyć na pomocną dłoń NBP, gdyby nie dało się pozyskiwać kapitału na rynku międzybankowym.
Bartek Godusławski
