Państwo i biznes chcą większego udziału polskich firm w inwestycjach za biliony złotych.
Podczas tegorocznego Europejskiego Kongresu Gospodarczego jednym z kluczowych tematów była przyszłość krajowej gospodarki w obliczu nadchodzącej fali inwestycji. Wraz z nią rośnie znaczenie local contentu – czyli udziału krajowych firm, usług, technologii i pracy w realizowanych projektach. Jego poziom jest obecnie zróżnicowany i w zależności od branży waha się od kilkunastu do kilkudziesięciu procent.
Pytanie o to, jak ten udział realnie zwiększać, było osią panelu „Local content”. Do rozmowy zasiedli przedstawiciele administracji publicznej i największych spółek realizujących strategiczne inwestycje – praktycy łączący perspektywę regulacyjną z codziennymi decyzjami zakupowymi i inwestycyjnymi.
Polska przed historyczną szansą
Zanim zaczęła się dyskusja panelowa, głos zabrał minister aktywów państwowych Wojciech Balczun, który nakreślił skalę nadchodzących inwestycji i ich znaczenie dla krajowej gospodarki.
– Przy wielkich inwestycjach w sektorze energetycznym – przypomnę, że w ciągu najbliższych 10 lat mówimy o ok. bilionie złotych, z czego 800 mld przypada na spółki Skarbu Państwa – trudno sobie wyobrazić, by polskie firmy nie zwiększyły swojego udziału w ich realizacji – podkreślił minister.
Równolegle do rosnącej skali inwestycji państwo buduje narzędzia, które mają umożliwić zwiększenie udziału krajowych firm w ich realizacji. Jednym z nich jest przyjęta niedawno przez Ministerstwo Aktywów Państwowych definicja local content.
– Udało nam się stworzyć inicjatywę, która wyraźnie wykracza poza ramy jednego resortu czy nawet administracji rządowej. Local content stał się tematem szeroko dyskutowanym – dziś to jeden z kluczowych wątków debaty o przyszłości gospodarki, realnie wpływający na to, jak będzie się ona rozwijać w najbliższych latach – podkreślił Wojciech Balczun.
Local content w praktyce
W debacie uczestniczyli przedstawiciele największych spółek realizujących dziś strategiczne inwestycje – m.in. ORLEN, KGHM czy PGE Polska Grupa Energetyczna. Jako główni inwestorzy i zamawiający w największym stopniu kształtują realny poziom udziału krajowych firm w projektach energetycznych i infrastrukturalnych.
Jednym z kluczowych przykładów jest Baltic Power – najbardziej zaawansowana morska farma wiatrowa na polskich wodach Bałtyku, realizowana przez ORLEN i Northland Power. Prąd z Baltic Power popłynie już w tym roku. To właśnie tam najwyraźniej widać,
jak złożony i jednocześnie stopniowy jest proces budowania udziału krajowych
dostawców.
– Budowaliśmy od podstaw wiedzę o tym, jak wykorzystać potencjał polskiego
przemysłu, zaplecza produkcyjnego i naukowego w projektach offshore. Wymagało
to zbudowania relacji oraz ścisłej współpracy z firmami, pokazania im naszych
wymagań technologicznych, standardów i harmonogramów dostaw. To proces, który
trwa od kilku lat i zaczyna przynosić efekty: przy Baltic Power szacujemy co
najmniej 21 proc. local content w całym cyklu życia farmy, a w kolejnych
projektach przewidujemy podwojenie tej liczby– wskazał Ireneusz Fąfara, prezes
zarządu ORLEN.
W wielu obszarach energetyki udział komponentu krajowego jest już jednak bardzo wysoki. Dotyczy to przede wszystkim segmentów, w których polski przemysł zdążył zbudować silne kompetencje technologiczne i produkcyjne.
– W dystrybucji udział komponentu krajowego przekroczył 85 proc., a przy realizacji magazynu energii w Żarnowcu sięga ok. 75 proc. To pokazuje, że w wielu obszarach local content nie jest postulatem, lecz faktem – zaznaczył Dariusz Lubera, prezes PGE Polska Grupa Energetyczna.
Najważniejsze wyzwania
Local content to dziś znacznie więcej niż hasło odwołujące się do patriotyzmu gospodarczego. W coraz bardziej niestabilnym otoczeniu międzynarodowym staje się realnym narzędziem budowania odporności gospodarki. Lokalne łańcuchy dostaw nie tylko wspierają rozwój przemysłu, ale również zwiększają bezpieczeństwo państwa.
– W dzisiejszej sytuacji globalnej łatwo wyobrazić sobie rozstrzygnięcia w relacjach międzynarodowych, które mogą mieć daleko idące skutki – np. odcięcie od dostaw kluczowych materiałów, surowców czy nawet usług w przypadku zaawansowanych technologii. Może to oznaczać odcięcie Europy, a w konsekwencji również Polski – mówił Remigiusz Paszkiewicz, prezes KGHM.
Istotnym wyzwaniem pozostają również uwarunkowania regulacyjne. Eksperci zwracali uwagę, że działania na rzecz zwiększania udziału krajowych firm muszą być prowadzone w granicach prawa unijnego, które ogranicza możliwość stosowania bezpośrednich preferencji narodowych w zamówieniach publicznych.
– Dzisiejsze prawo zamówień publicznych nie ma wprost wpisanego przepisu: „możesz preferować wykonawców krajowych”. Jesteśmy członkiem Unii Europejskiej i takich zasad wprowadzić nam nie wolno – zaznaczyła Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych.
Nie oznacza to jednak, że państwo i spółki publiczne pozostają bez narzędzi. Local content można wspierać pośrednio – poprzez odpowiednie kryteria jakościowe i bezpieczeństwa czy większy nacisk na całkowitą wartość oferty zamiast wyłącznie ceny.
Od strategii do decyzji zakupowych
O powodzeniu local content w coraz większym stopniu decydują nie deklaracje czy dokumenty strategiczne, lecz codzienne decyzje podejmowane przez duże organizacje. To one – poprzez sposób prowadzenia postępowań, konstrukcję kryteriów i współpracę z dostawcami – realnie kształtują dostęp polskich firm do rynku oraz tempo budowy krajowych łańcuchów wartości.
– Z mojego punktu widzenia potrzebna jest fundamentalna zmiana mentalności zamawiających, bo to my – duże firmy – musimy być wewnętrznie zdeterminowani, żeby wyjść z dotychczasowej strefy komfortu i włożyć więcej wysiłku w budowanie rynku, tworząc realne możliwości rozwoju dla polskich przedsiębiorstw – podsumował Ireneusz Fąfara.
Partnerem publikacji jest ORLEN
