Jedną z największych zalet bankowych depozytów jest bezpieczeństwo. System gwarantowania depozytów chroni klientów banków przed skutkami upadłości instytucji, której powierzyli swoje oszczędności. Jednak nie wszystkie produkty sprzedawane przez banki pod szyldem „oszczędności” dają taki sam poziom ochrony.
Image licensed by Ingram Image
Produkty oszczędnościowe oferowane przez banki to nie tylko
konta oszczędnościowe i lokaty terminowe. Od wielu lat instytucje bankowe
sprzedają także lokaty strukturyzowane, polisolokaty i inne hybrydy, czyli
pakiety łączące w sobie cechy kilku typów finansowych usług. Warto być
świadomym, że poziom bezpieczeństwa tych
produktów jest zróżnicowany. Dotyczy to zarówno gwarancji zwrotu wpłaconego
kapitału (niektóre produkty mogą przynieść straty), ale również gwarancji
otrzymania z powrotem oszczędności w przypadku upadłości instytucji finansowej.
Bankowy Fundusz Gwarancyjny – strażnik depozytów
Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) jest instytucją, której zadaniem jest ochrona depozytów ludności zgromadzonych w bankach. Utrzymuje się on ze składek wnoszonych przez krajowe banki i chroni ich deponentów przed konsekwencjami upadłości. Celem istnienia BFG i podobnych instytucji w innych krajach jest wzmocnienie zaufania do sektora bankowego – oszczędzający powinni mieć pewność odzyskania swoich środków nawet, jeśli ich bank okaże się niestabilny finansowo.
Z gwarancji BFG korzystają deponenci, którzy posiadają:
- środki zgromadzone na imiennych rachunkach bankowych w złotych i walutach obcych,
- inne wierzytelności wynikające z czynności bankowych wymienionych w prawie bankowym.
Maksymalna kwota gwarantowana przez BFG wynosi równowartość 100 000 euro i limit ten dotyczy wszystkich umów rachunku bankowego zawartych przez deponenta z jednym bankiem. W przypadku rachunku wspólnego, kwota gwarantowana wyliczana jest oddzielnie dla każdego ze współposiadaczy.
Lokaty bankowe i konta oszczędnościowe można zakładać także przez pośredników finansowych, a nie bezpośrednio w banku. Nie zmienia to jednak faktu, że nasze pieniądze trafiają do instytucji, która jest pod skrzydłami BFG. Dlatego też w takim przypadku nadal korzystamy z gwarancji BFG.
Nie wszystkie oszczędności to depozyty
Produkty określane mianem oszczędnościowych oferowane przez banki mogą nie podlegać gwarancjom BFG. Gwarancje dotyczą wyłącznie umów zawieranych z bankiem. Jeśli bank działa jako dystrybutor, sprzedając np. produkty strukturyzowane czy ubezpieczeniowe i nie jest stroną umowy, to oszczędności tak ulokowane są poza obszarem działania BFG.
Przykładem mogą być polisolokaty, które skonstruowane są tak, że ich faktycznym „producentem” jest towarzystwo ubezpieczeniowe. Ubezpieczeniowe korzenie mają także produkty strukturyzowane sprzedawane pod postacią polisy. W tym przypadku, gwarancji dotyczących polis na życie udziela Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. W razie upadłości towarzystwa, UFG wypłaca 50% świadczenia, nie więcej jednak niż 30 000 euro.
Produkty strukturyzowane sprzedawane przez banki mogą mieć bardzo skomplikowaną formę. Określenie, czy dany produkt korzysta z gwarancji BFG wymaga określenia podstawy prawnej użytej przy jego konstruowaniu. Przykładowo lokata strukturyzowana w formie certyfikatu może być przygotowana w oparciu o prawo bankowe lub ustawę o obligacjach. W pierwszym przypadku będzie ona objęta gwarancją BFG, w drugim – nie. Dlatego zawsze należy sprawdzić czy kupowana przez nas „struktura” podlega ochronie i na jakich zasadach.
Lokaty z funduszem i inne hybrydy
W ofertach banków możemy spotkać się także z produktami, które składają się z kilku części. Przykładem mogą być lokaty z funduszem, a także różnego typu programy systematycznego oszczędzania, w których środki rozdziela się na kilka instrumentów. Zasady gwarantowania takich produktów wyglądają następująco – gwarancjami BFG objęta jest ta część środków, która trafia do banku (np. część lokacyjna w lokatach z funduszami), a gwarancją UFG ta część, która odpowiada za ochronę ubezpieczeniową. Środki inwestowane w funduszach inwestycyjnych nie są objęte gwarancjami. Warto jednak przypomnieć, że w razie upadłości Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych środki wpłacone przez inwestorów są wyłączone z masy upadłościowej, a więc nie mogą zostać przeznaczone np. na spłatę długów zarządzającego.
Michał Kisiel, analityk Bankier.pl
