Fundacje ustanawiane są po to, by realizować cele społecznie lub gospodarczo użyteczne. Naturalnie pierwsze skojarzenia związane z ich działalnością to szeroko rozumiana dobroczynność. Niestety, często dobroczynność jest tylko dobrą przykrywką, a prawdziwym celem istnienia fundacji jest skuteczne wspieranie finansowe jej pracowników.
Mateusz Szymański w artykule rozpoczynającym nasz cykl o fundacjach napisał, że gdyby spróbować scharakteryzować model biznesowy fundacji, należałoby je umieścić pomiędzy stowarzyszeniami a firmami. To właśnie swoista elastyczność tego typu organizacji daje dużo możliwości do wyprowadzania zgromadzonych pieniędzy.
Nie jest powiedziane wprost, jaki procent środków fundacje mają przekazywać na działalność statutową. Niemniej powinny być zachowane pewne proporcje zależne od specyfiki danej organizacji.
 |
Największą bolączką większości fundacji są koszty związane z ich funkcjonowaniem. Do nich należy zaliczyć wydatki na prowadzenie biura, opłaty za media, koszty obsługi księgowej, pensje pracowników. To właśnie w tym miejscu powstaje największe pole do oszustwa.
Fundacje podzielone ze względu na fundatora
Fundacje należy podzielić ze względu na fundatora, czyli osobę lub jednostkę, która powołuje je do życia. Do niej należy określenie środków majątkowych, z których ma być finansowana działalność, a także cel działania. Zatem fundacje można podzielić na „prywatne”, czyli te powołane np. przez firmy, oraz „państwowe”, których fundatorem był np. Skarb Państwa.
Oczywiście do takich samych nieprawidłowości może zachodzić zarówno w fundacjach "państwowych", jak i "prywatnych". Niemniej pewne oszustwa są bardziej typowe dla jednej lub drugiej grupy organizacji np. prawie niemożliwe jest powołanie „państwowej” fundacji, której jedynym celem jest przywłaszczenie otrzymanych darowizn. Wynika to z lepszej kontroli środków wydawanych z budżetu państwa, a także z tego, że taka fundacja szybko zyskałaby rozgłoś w mediach. Więcej szczegółowych informacji poświęconych fundacjom odnajdą Państwo w pozostałych artykułach z cyklu Jak założyć fundację?
| Na czym polega oszustwo? | |
| Fundacja „prywatna” | Fundacja „państwowa” |
|
|
Na wstępie należy zaznaczyć, że wiele fundacji powoływanych jest przez prywatne firmy tylko po to, by te - przekazując jej środki finansowe lub inne składniki majątku - mogły obniżyć swoje zobowiązania podatkowe. O ile fundacje te nie mają innych źródeł przychodów bazujących na ludzkiej chęci pomocy, o tyle łatwiej wybaczyć im to, że nie do końca realizują cele zawarte w statucie np. pomoc sierotom z domów dziecka.
 |
Czytaj więcej » |
Zobacz także
Z drugiej strony istnieje mnóstwo fundacji, których fundatorem był Skarb Państwa lub jednostki sektora finansów publicznych. Z reguły ich celem jest rozdysponowanie środków pochodzących z funduszy unijnych. Niestety, część z nich stanowi idealną „przechowalnię” etatów, gdzie na podstawie umów zlecenia pracownikom wypłaca się pensję np. za fikcyjne szkolenia.
NIK kontroluje
W 2007 roku NIK skontrolowała fundacje utworzone przez Skarb Państwa lub jednostki sektora finansów publicznych pod kątem realizacji przez nich celów określonych w statucie. Gospodarowanie powierzonym mieniem NIK oceniła pozytywnie, chociaż zwróciła uwagę na pewne nieprawidłowości. Prócz uznanych za niepopełnione ze złej woli „drobne” błędy w rachunkowości lub w procesie obiegu dokumentów, kontrola ujawniła liczne przypadki znacznego wzrostu kosztów działalności, wypłacanie zawyżonych wynagrodzeń (brak sformułowanych regulaminów wynagradzania umożliwiał praktycznie dowolne kształtowanie się wynagrodzeń) oraz udzielanie intratnych zleceń członkom organów fundacji.
Masz siłę na jeszcze? |
 |
Fundacje-defraudacje
Należy zaznaczyć, że większość fundacji działa zgodnie z obowiązującym prawem i w prawidłowy sposób realizuje swoje cele statutowe. Niestety nie zmienia to faktu, że problem fundacji-defraudacji istnieje. O ile dla zwykłego obywatela nie stanowią niebezpieczeństwa fundacje powoływane przez firmy w celu obniżenia swoich zobowiązań podatkowych, o tyle takie niebezpieczeństwo stwarzają te, które posiadają status organizacji pożytku publicznego, a co za tym idzie - mogą starać się o przekazanie 1% podatku.
Z tego względu każdy, kto planuje wykazać się dobroczynnością i mieć pewność, że jego podatek został wydany zgodnie z tym, co deklarowała dana OPP – powinien sprawdzić, czy na jej stronie znajduje się sprawozdanie finansowe. Patrząc na wypełnione zeznanie podatkowe, przekazywany 1% to często niewielka kwota. Jednak w zeszłym roku wszyscy podatnicy łącznie przekazali OPP około 400 mln złotych. Dysponując tak dużymi pieniędzmi, organizacje te mogą uczynić wiele dobrego dla tych, którzy nie są w stanie pomóc sobie sami – dlatego, każdy przypadek defraudacji powinien być surowo karany i piętnowany społecznie.
Łukasz Piechowiak
Bankier.pl
l.piechowiak@firma.bankier.pl
» Skąd fundacje biorą pieniądze?
» Jak założyć fundację krok po kroku
» Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy a obowiązki fundacji
