Norges Bank Investment Management (NBIM), zarządzający największym majątkowym funduszem państwowym świata, pozwolił na szeroką skalę sztucznej inteligencji zarządzać inwestycjami w papiery wartościowe około 9 tysięcy spółek. Dzięki agresywnemu wdrożeniu AI zoptymalizowali koszty transakcyjne o około 100 milionów dolarów oraz odzyskali roboczogodziny o równowartości ponad 100 etatów.
Sposób, w jaki Norges Bank Investment Management podszedł do wdrożenia sztucznej inteligencji, może być kluczem do zrozumienia tego, jak wielkim sukcesem się okazał. Wpływ na to miała bezkompromisowa postawa dyrektora generalnego funduszu, Nicolai Tangena, byłego zarządzającego funduszami hedgingowymi, który wprowadził kategoryczny nakaz korzystania z technologii AI przez wszystkich pracowników.
Tangen zadeklarował, że unikanie adaptacji nowych narzędzi będzie bezpośrednią przeszkodą w awansie zawodowym, co błyskawicznie przełamało naturalny opór pracowników i zmusiło zespoły do aktywnego poszukiwania zastosowań dla modeli językowych. Z technicznego punktu widzenia fundusz przetestował i wdrożył zróżnicowane modele AI i oparte o nie narzędzia.
Cała paleta narzędzi AI w NBIM
Modele Claude stał się głównym instrumentem zintegrowanym na wszystkich urządzeniach służbowych. Pracownicy korzystają również z Microsoft Copilot, wyszukiwarki Perplexity, zaawansowanych modeli programistycznych Cursor oraz narzędzia OpenAI Deep Research.
Wybór modeli z rodziny Claude jako podstawowego narzędzia wynikał z ich przewagi w testach porównawczych dotyczących analizy złożonych instrumentów finansowych, utrzymywania spójnego kontekstu w obszernych dokumentach oraz unikalnej cechy polegającej na jawnym sygnalizowaniu wątpliwości lub braku danych zamiast generowania halucynacji.
Skala sukcesu AI w zarządzaniu funduszem
Efekty szerokiego wdrożenia AI w Norweskim Funduszu Majątkowym? Dane oficjalnie potwierdzone zarówno przez dyrektora generalnego NBIM, jak i przez firmę Anthropic, mówią o zaoszczędzeniu 213 tys. godzin pracy rocznie oraz powiązanym z tym 20-procentowym wzroście produktywności. W skali organizacji zatrudniającej około 700 pracowników to równowartość ponad 100 etatów.
Analiza doniesień dla ponad 9 tys. spółek (akcje i obligacje) w 16 językach, która dawniej zajmowała całe dnie, została skrócona do zaledwie 10 minut na emitenta. Dzięki integracji modeli Claude z hurtownią danych Snowflake, analitycy mogą odpytywać bazy danych w języku naturalnym, co wyeliminowało konieczność programowania w SQL i skończyło z technicznymi wąskimi gardłami w NBIM.
Ciekawe jest też wykorzystanie AI w obszarze ESG. W ciągu 24 godzin od momentu wejścia nowej spółki do portfela benchmarkowego (śledzonego w oparciu o indeks FTSE Global All Cap), modele AI przeszukują lokalne media i publiczne bazy danych w celu wykrycia ewentualnych powiązań z pracą przymusową, korupcją czy oszustwami finansowymi. Funkcja okazała się kluczowa w odniesieniu do mniejszych spółek z rynków wschodzących, gdzie pokrycie analityczne zewnętrznych dostawców danych rynkowych jest znikome.
Fundusz rozwija również unikalne narzędzie jak Investment Simulator. System ten tworzy profile zachowań zarządzających, identyfikując ich skrzywienia poznawcze, takie jak na przykład zbyt długie utrzymywanie stratnych pozycji. Przekłada się to na obiektywizm w ocenie zarządzjących i ogranicza instynkt stadny w decyzjach inwestycyjnych.
Wymierny efekt to także oszczędności rzędu 100 milionów dolarów na kosztach transakcyjnych. To wynik optymalizacji 49 mln operacji rocznie. AI analizuje roczny wolumen transakcji pod kątem płynności na ponad 60 giełdach. Jeśli jedno biuro funduszu (np. Londyn i Singapur) chce kupić akcje, a inne w tym samym czasie chce je sprzedać, system może dopasować te dwa zlecenia, bez płacenia spreadu, prowizji i bez wpływu na rynek. Kierownictwo funduszu celuje w osiągnięcie pułapu 400 milionów dolarów rocznych oszczędności dzięki dalszej optymalizacji.
Człowiek na końcu dalej odpowiada
Warto jednak zwrócić uwagę, że w sposobie, jaki NBIM wykorzystuje AI, kluczową rolę odgrywa człowiek, który ostatecznie podejmuje decyzje. Przykładem mogą być analizy obszernych, często wielostronicowych pakietów wynagrodzeń dla kadry zarządzającej. Modele AI, po przeanalizowaniu dokumentów, wytycznych funduszu oraz historycznych wzorców głosowania, generują rekomendację (za lub przeciw) na zgromadzenie akcjonariuszy, która w 95% przypadków jest całkowicie zgodna z ostateczną decyzją analityków. Zbieżność ta ułatwia masowe przetwarzanie rutynowych wniosków, podczas gdy ostateczny głos zawsze podlega kontroli człowieka.
Przyszłość pod znakiem agentów i zamrożenia etatów
NBIM nie planuje powrotu do tradycyjnego modelu pracy. Fundusz ogłosił zamrożenie zatrudnienia nowych pracowników, deklarując, że uwolnione środki zostaną przekierowane bezpośrednio na rozwój systemów AI. Kolejnym krokiem jest przejście do pracy Agentów AI. Docelowo autonomiczne systemy mają samodzielnie planować zadania i podejmować ustrukturyzowane decyzje inwestycyjne pod nadzorem człowieka, czyniąc ze sztucznej inteligencji stałego partnera analitycznego norweskiego funduszu.
Czym jest Norweski Państwowy Fundusz Majątkowy?
Norges Bank Investment Management (NBIM) zarządza rządowym funduszem emerytalnym Norwegii (Government Pension Fund Global), będącym obecnie największym państwowym funduszem majątkowym na świecie. Decyduje o inwestowaniu astronomicznego kapitału o wartości przekraczającej 2 biliony dolarów. Skala ta pozwala mu kontrolować około 1,7% udziałów we wszystkich spółkach giełdowych świata.
Powstał na bazie ustawy z 1990 r. tworzącej ramy prawne jego działania. Pierwsza wpłata rządu nastąpiła w 1996 r. Jego celem jest zapewnienie odpowiedzialnego wykorzystania pieniędzy pochodzących z handlu ropą i gazem ziemnym – wydobywanych z jednych z największych morskich złóż odkrytych w 1969 r. Powstanie funduszu to efekt myślenia długoterminowego i zabezpieczenia w ten sposób przyszłości norweskiej gospodarki.
