W rozumieniu przepisów ustawy o PIT (ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r.), jak również ustawy o CIT (ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 r.), przez umowę leasingu rozumieć należy umowę nazwaną w kodeksie cywilnym, a także każdą inną umowę, na mocy której jedna ze stron, zwana dalej „finansującym”, oddaje do odpłatnego używania albo używania i pobierania pożytków na warunkach określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej dalej „korzystającym”, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty.
Przedmiotem leasingu mogą się stać różne środki trwałe, konieczne do prowadzenia działalności gospodarczej. Pośrednicy ubezpieczeniowi najczęściej korzystają z leasingu aut oraz sprzętu komputerowego. Wiadomo - bez auta, telefonu, komputera, drukarki i paru innych drobiazgów elektronicznych, pośrednik ubezpieczeniowy byłby zawodowo mniej sprawny. Na temat leasingu pisałem jakieś dwa lata temu, starając się wykazać jego przewagę nad inną formą finansowania zakupu środków trwałych, czyli kredytu bankowego.
Ma on swoje niewątpliwe zalety, ma też i wady, jak każde rozwiązanie. Istotna zaleta to niższe koszty finansowania w porównaniu do kredytu bankowego. Ze względów podatkowych mam na uwadze leasing operacyjny, związany z bezpośrednim zaliczeniem czynszów leasingowych do kosztów uzyskania przychodu leasingobiorcy oraz przychodów leasingodawcy, który powinien spełniać następujące warunki:
· umowa zawarta na czas oznaczony, stanowiący co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym rzeczy ruchome lub wartości niematerialne i prawne, albo została zawarta na okres co najmniej 10 lat, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym nieruchomości oraz
· suma ustalonych w niej opłat, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług, odpowiada co najmniej wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych oraz
· leasingodawca w dniu zawarcia umowy leasingu nie korzysta ze zwolnień w podatku dochodowym przysługujących na podstawie:
o art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych lub
o przepisów o specjalnych strefach ekonomicznych lub
o art. 23 i 37 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym.
W umowie występują dwie strony: leasingodawca, będący równocześnie wierzycielem oraz leasingobiorca (dłużnik). Zawarciu umowy nie towarzyszą specjalne komplikacje. Ot po prostu, trzeba być wiarygodnym podmiotem gospodarczym. Należy mieć swoją historię, akceptowane przychody, dochody, wymagane zaświadczenia o niezaleganiu zarówno w urzędzie skarbowym, jak i w ZUS. Nie występują również większe problemy w przypadku zmiany podmiotów umowy, zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi cesji, czyli cywilnoprawnego wstąpienia we wszelkie prawa i obowiązki pierwotnej strony umowy leasingu.
Cesja może mieć zastosowanie również w stosunku do umowy, której przedmiotem jest środek najpowszechniej wykorzystywany w praktyce agencyjnej, tj samochód. Korzystający (leasingobiorca) może scedować swoje prawa i obowiązki na inny podmiot, co w praktyce odbywa się na podstawie aneksu do umowy leasingu. Choć od strony podatkowej zagadnienie cesji leasingu nie zostało uregulowane, to jednak należy przyjąć, że umowa leasingu po dokonanej cesji stanowić będzie najczęściej umowę najmu albo umowę podobną do najmu, nie będzie bowiem spełniać kryteriów określonych w ustawowej definicji leasingu.
W takim zaś wypadku, gdy dotyczy to najpowszechniejszego środka trwałego, jakim są samochody osobowe, w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych niezbędne będzie prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu pod rygorem utraty prawa do zaliczenia wydatków z tytułu eksploatacji pojazdu do kosztów uzyskania przychodu. Tu jednak powstaje zagadnienie prawidłowego rozliczenia kosztów u poprzedniego i nowego korzystającego. Trzeba zaznaczyć, że wstępujący w prawa i obowiązki czyni to na podstawie prawa cywilnego, co oznacza, że nie ma podstaw do zaliczenia w okresie trwania umowy leasingu rat zapłaconych przez dotychczas korzystającego (interpretacja Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa – Śródmieście z dn. 26.04. br., sygn.1435/FB2/415/7/07/EK - /…/ spłacone raty nie mogą być uznane za koszt uzyskania przychodu jako raty leasingu operacyjnego /…/ - dotyczy nowego korzystającego, przyp. S.D.))
Potwierdzeniem tego są przepisy art. 171 ustawy o CIT (odpowiednio art. 17 b ust.1 pkt 2) oraz 231 ustawy o PIT (odpowiednio art. 23 b ust. 1 pkt 2) – do opodatkowania stron umowy zawartej na czas nieoznaczony lub oznaczony, lecz niespełniającej warunków określonych dla umowy leasingu, stosuje się przepisy dla umów najmu i dzierżawy. Nowy korzystający z przedmiotu umowy (w tym wypadku samochodu) na podstawie cesji przejmuje prawo do jego odpłatnego użytkowania, nie zaś do kwalifikowania po stronie kosztów podatkowych wydatków z tym związanych.
Wstępujący w prawa poprzedniego leasingobiorcy nie przejmuje uprawnień ani przywilejów podatkowych na podstawie cywilnoprawnej cesji. Przejmuje prawa i obowiązki dotychczasowej strony umowy leasingu wyłącznie na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie podatkowego. Tylko w przypadku zastosowania przepisów ordynacji podatkowej (art. 93 – 94), np. w razie powstania nowej osoby prawnej w wyniku łączenia się innych osób prawnych, osobowych spółek handlowych, osobowych i kapitałowych spółek handlowych, cesja umowy leasingu będzie oznaczała również przejęcie praw i obowiązków nabytych przez poprzedniego korzystającego.
Kwalifikowanie opłat wynikających z umowy leasingu należy oprzeć o podstawową zasadę zaliczania wydatków do kosztów podatkowych, znajdującą swoje odbicie w przepisach art. 15 ust. 1 ustawy o CIT oraz art. 22 ust. 1 ustawy o PIT. Oznacza to, że osoba trzecia wstępująca w prawa dotychczasowego leasingobiorcy ma prawo do kwalifikowania do kosztów podatkowych rat uiszczanych na rzecz leasingodawcy tylko wówczas, gdy poniesione wydatki mają związek ze źródłem przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zatem wydatki poniesione w związku z opłatami wynikającymi z cesji umowy leasingowej mogą być uznane za koszt poniesiony w celu osiągnięcia lub zachowania przychodów i mogą być kosztami podatkowymi. Oznacza to, że gdy jakaś osoba użytkuje samochód w wyniku cesji umowy leasingu, zaś samochód ma pośredni lub bezpośredni związek ze źródłem przychodów, wówczas koszty jego używania stanowią koszty uzyskania przychodów. Urząd Skarbowy Łódź – Widzew w postanowieniu z dnia 10.03.06. r. (sygn. IX-005/64/Z/K/06) stwierdza, że /…/ ustawodawca w art. 23 ustawy o PIT nie wymienia wśród wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów kosztów odpowiadających wartości spłacanych rat leasingowych w przypadku przejęcia cesji umowy.
Jeśli więc leasing dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej, wówczas podatnik zachowuje prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów opłat ustalonych w umowie leasingu, w okresie korzystania z przedmiotu umowy. Należy mieć na uwadze fakt, że zgodnie z przepisami art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o CIT oraz art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT, na podatniku ciąży obowiązek prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu, by mógł zaliczyć on w koszty uzyskania przychodów wydatki związane z używaniem dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej samochodu niebędącego składnikiem jego majątku.
Obowiązek prowadzenia ewidencji nie dotyczy pojazdów używanych na podstawie umowy leasingu. Zgodnie jednak z założeniem, że samochód używany w wyniku cesji umowy leasingu powinien być używany dla celów podatkowych tak, jak samochód używany w wyniku umowy najmu, nowy korzystający ma obowiązek prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu. A jak przedstawia się sprawa od strony dotychczasowego leasingobiorcy? Gdy dochodzi do cesji umowy na podstawie porozumienia pomiędzy dotychczasowymi stronami umowy leasingu i osobą trzecią (nowym korzystającym), koszty w postaci czynszu inicjalnego, opłat manipulacyjnych i czynszów leasingowych nie powinny podlegać korektom, co jest konsekwencją spełnienia wszystkich ustawowych warunków do kwalifikowania kosztów podatkowych związanych z zawartą umową leasingu operacyjnego.
Brak w ustawach podatkowych przepisów nakazujących wyłączenie z kosztów podatkowych dotychczas poniesionych wydatków, gdy ma miejsce cesja umowy. Oznacza to również, że wydatki poniesione przez leasingobiorcę są kosztami tak długo, jak długo korzysta on z przedmiotu umowy, w tym wypadku samochodu, przy spełnieniu wyżej wymienionego warunku, tj. istnienia związku wydatków z osiągnięciem lub zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów.
Wykorzystano materiały www.podatki.pl Sławomir Dąblewski esde@wp.pl
Źródło:
