Tragedia zawsze jest efektem spóźnionej reakcji. Mamy doświadczenia europejskie, powinniśmy wyciągać wnioski z cudzych tragedii, a nie czekać na własną – przekonuje ekspert ds. profilaktyki antyterrorystycznej Grzegorz Cieślak, pytany, jakich oczekiwałby zmian w prawie i procedurach po sobotnim zamachu w Krakowie.
W ocenie Grzegorza Cieślaka, eksperta ds. profilaktyki i prewencji antyterrorystycznej Uniwersytetu Civitas, z którym rozmawiała PAP, rozważania, co zmienić i usprawnić należy zacząć od zastanowienia się, co w związku z sobotnim zamachem zostało zrobione dobrze. – Pierwsza reakcja policji była prawidłowa i błyskawiczna. Mam wrażenie, że większość europejskich służb zareagowałaby ze znacznie większym opóźnieniem. To jednak zasługa czynnika ludzkiego – przeszkolenia tych policjantów i ich charakteru, a nie rozwiązań systemowych – zastrzegł.
Jak wskazał, należy również przeanalizować, czy przy stopniu Bravo, który obowiązuje obecnie na terenie naszego kraju, a na wybranych obszarach infrastruktury kolejowej nawet przy stopniu Charlie, policja nie powinna być lepiej uzbrojona.
Broń krótka nie jest odpowiedzią na potencjalnego sprawcę, a tym bardziej na sytuację, w której jest on uzbrojony w broń automatyczną – zaznaczył.
Ekspert ostrzega przed „nadregulacją” dostępu do broni
Ekspert ocenił, że wszelkie próby regulacji czy wręcz nadregulacji dostępu do broni, będą nieskuteczne. – Po pierwsze, Polska nadal zajmuje ostatnie miejsce, jeżeli chodzi o liczbę sztuk broni na 100 tys. obywateli. Po drugie, to unikat w skali całej Europy i świata, żeby przestępca tego typu posługiwał się legalnie posiadaną bronią – uzasadnił swoje twierdzenie.
Zdaniem Cieślaka osoby, które chodzą na strzelnicę i biorą udział w zawodach, w procesie szkolenia strzeleckiego „dorastają”, a w związku z tym nie miewają tego typu skłonności. – Jest to zresztą badane podczas procedury ubiegania się o pozwolenie na broń – dodał.
Zdaniem rozmówcy PAP dobrym rozwiązaniem byłoby natomiast powiązanie posiadania broni z wymogiem przejścia szkolenia z pierwszej pomocy. – Jest to po prostu normalnie, po ludzku przydatne i potrzebne. Osoby posiadające takie przeszkolenie mogą być również pomocne, gdy dojdzie do krytycznej sytuacji – przekonywał. Ekspert zarazem zaznaczył, że pomysł, aby uzbrojony obywatel sam mógł interweniować w czasie zamachu był testowany w Stanach Zjednoczonych, ale się nie sprawdził.
Od Monachium, przez Londyn i Oslo, po Kraków. Jak tragiczne zamachy zmieniały europejskie prawo?
Niektóre zamachy, do których doszło w krajach europejskich poskutkowały zmianą obowiązujących procedur, reorganizacją działania służb i usprawnieniem ich komunikowania się, a także zmianami legislacyjnymi.
Tak było m.in. po tym, jak 5 września 1972 r. palestyńska organizacja Czarny Wrzesień zaatakowała izraelską reprezentację na igrzyska olimpijskie w Monachium. W wyniku nieudanej próby odbicia zakładników zginęło 11 sportowców i niemiecki policjant. Jak podała federalna instytucja edukacji obywatelskiej podlegająca ministerstwu spraw wewnętrznych (bpb), w następstwie tragedii zdecydowano o utworzeniu wyspecjalizowanych jednostek policyjnych do uwalniania zakładników. Najbardziej znaną z nich była Grenzschutzgruppe 9 (GSG 9), której formowanie rozpoczęto jeszcze w miesiącu, w którym doszło do zamachu. Gotowość operacyjną osiągnęła w kwietniu 1973 r.
Z kolei zaostrzenie procedur związanych z odprawą pasażerów i bagażu to skutek zamachu bombowego, do którego doszło 21 grudnia 1988 r. na pokładzie samolotu Pan Am 103 lecącego z Londynu do Nowego Jorku, w wyniku czego maszyna spadła na miejscowość Lockerbie w Szkocji. Zginęło 270 osób – 259 pasażerów i członków załogi oraz 11 mieszkańców miejscowości. W następstwie katastrofy brytyjski rząd przedstawił Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO) ośmiopunktowy plan zaostrzenia zabezpieczeń. Jak przekazał w Izbie Gmin ówczesny minister transportu Paul Channon, obejmował m.in. dokładniejsze kontrole bagażu rejestrowanego oraz wymóg stuprocentowej skuteczności procedur uzgadniania bagażu z pasażerami, którzy weszli na pokład.
Bardzo poważne zmiany m.in. w działaniu brytyjskich służb ratowniczych oraz systemu komunikacji to pokłosie czterech skoordynowanych eksplozji, do których doszło 7 lipca 2005 r. w londyńskim metrze i jednym z autobusów. W ich wyniku zginęły 52 osoby, a około 700 zostało rannych. Komisja powołana przez Zgromadzenie Londyńskie (ang. London Assembly – organ kontrolujący działalność mera stolicy i reprezentujący jej mieszkańców), opublikowała w czerwcu 2006 r. raport zawierający kilkadziesiąt rekomendacji dotyczących reakcji na zamachy i inne sytuacje kryzysowe.
Wśród nich było m.in.
- wprowadzenie cyfrowej łączności radiowej między służbami ratunkowymi,
- zapewnienie jej działania w podziemiach metra
- automatyczne uruchamianie procedur kryzysowych wszystkich służb po ogłoszeniu sytuacji nadzwyczajnej przez jedną z nich.
Wskazano też na konieczność poprawy koordynacji wysyłania karetek, zapewnienia ratownikom odpowiedniego sprzętu i objęcia pomocą psychologiczną osób, które przeżyły zamachy.
Zamach bombowy przeprowadzony 22 lipca 2011 r. przez Andersa Breivika w rządowej dzielnicy Oslo, po którym nastąpił atak na uczestników obozu młodzieżowego na wyspie Utoya skłonił norweski rząd do powołana specjalnej komisji. Ta w raporcie z 2012 r. wskazała poważne błędy w działaniach służb i zarządzaniu kryzysowym oraz przedstawiła wykaz rekomendacji. Dotyczyły one m.in. rozpoznawania zagrożeń, wymiany informacji, koordynacji działań i reagowania policji – wynika z raportu komisji opublikowanego przez norweski rząd.
Po ataku na redakcję tygodnika „Charlie Hebdo” w Paryżu 7 stycznia 2015 r., w którym zginęło 12 osób, francuskie władze zdecydowały natomiast o zwiększeniu obecności wojska w przestrzeni publicznej. W styczniu uruchomiono operację Sentinelle. W jej ramach do ochrony miejsc uznanych za szczególnie narażone na ataki skierowano 10 tys. żołnierzy. (PAP)
gr/ mark/
