Z narzędzi sztucznej inteligencji korzysta obecnie 67,4 proc. dorosłych Polaków obecnych w sieci, jednak zdecydowana większość z nich (78,7 proc.) sprzeciwia się wchodzeniu z technologią w relacje emocjonalne. Takie wnioski płyną z ogólnopolskiego raportu badawczego „Relacje w czasach AI”.
Badanie objęło reprezentatywną próbę 3423 dorosłych Polaków, 562 diady rodzic–nastolatek (dwuosobowa relacja złożona z jednego rodzica i jednego nastoletniego dziecka) z tych samych domów oraz 80 wywiadów pogłębionych.
Z analizy wynika, że Polacy wykorzystują AI przede wszystkim do celów praktycznych i informacyjnych: wyszukiwania informacji (63,3 proc. użytkowników), pytań o kwestie zdrowotne (41,3 proc.), tłumaczeń językowych (37,5 proc.) oraz nauki i wyjaśniania pojęć (31,4 proc.)
Samotność pokolenia Z i algorytmy na receptę
Z kolei doświadczenie prowadzenia z AI rozmów pozazadaniowych lub o charakterze osobistym zadeklarowało 30,6 proc. dorosłych użytkowników technologii.
Wśród głównych motywów sięgania po AI w sprawach osobistych respondenci najczęściej wskazywali:
- brak oceniania i krytyki ze strony maszyny (33,9 proc.),
- jej dostępność o każdej porze (31,8 proc.),
- możliwość poruszenia tematów wstydliwych w kontakcie z ludźmi (31,6 proc.).
Jak wykazały wywiady pogłębione z uczestnikami badania, rozmowy z AI najczęściej służą jako doraźne wsparcie w sytuacjach awaryjnych lub sposób na uporządkowanie emocji.
Przykładowo, 20-letnia badana zwróciła się do czatu w nocy po kłótni z partnerem, gdy jej znajomi byli niedostępni. Inna rozmówczyni z pokolenia milenialsów używała AI jako konsultanta przygotowującego do trudnej rozmowy z partnerem. Z kolei 55-letnia uczestniczka przyznała, że nie o wszystkim opowiada koleżankom z obawy przed oceną, podczas gdy czat „nigdy nie krytykuje i nie ocenia”. Wskazywano też na podział spraw: 19-letni badany o drobiazgi pyta czat, a w kwestiach kluczowych zwraca się do ojca.
Chętnie z niej korzystamy, ale boimy się z nią zaprzyjaźnić. Polacy o relacjach z algorytmami
Autorzy raportu wskazują, że „we wszystkich pokoleniach podstawą poczucia bezpieczeństwa są rodzina i sprawdzeni przyjaciele”, a sztuczna inteligencja „w żadnej grupie nie należała do najbliższego kręgu relacji”. Bezpiecznie w swoich relacjach czuje się 68,6 proc. dorosłych oraz 72,8 proc. nastolatków.
Raport zwraca zarazem uwagę na zjawisko samotności i lęku wśród młodych dorosłych. „W badaniu poziomu lęku dodatni wynik przesiewowy uzyskało 30,6 proc. pokolenia Z” - wskazano.
W dwóch najwyższych przedziałach nasilenia samotności znalazło się 44,7 proc. przedstawicieli pokolenia Z (średnia wieku: ok. 24,4 lata) oraz 38,1 proc. milenialsów (ok. 37,5 roku), przy 20,7 proc. wśród boomersów (ok. 62–74 lata).
Badanie wykazało ponadto, że 55,7 proc. dorosłych przewiduje zacieranie się w najbliższych latach granicy między relacją z człowiekiem a relacją z AI, a 51,7 proc. uważa, że budowanie silnej więzi emocjonalnej z AI wymaga regulacji prawnych. Ponad dwie trzecie badanych (67,4 proc.) wyraziło niepokój, że ludzie będą zastępować relacje międzyludzkie kontaktem z algorytmami.
Projekt został zrealizowany przez Fundację Dbam o Mój Zasięg we współpracy z Fundacją PZU, Uniwersytetem Gdańskim oraz Uniwersytetem SWPS w Warszawie.
Autorami raportu badawczego „Relacje w czasach AI. Ogólnopolska diagnoza więzi, dobrostanu oraz stresu cyfrowego” są dr Maciej Dębski, dr hab. Magdalena Żadkowska, dr Judyta Borchet, dr Magdalena Gajewska, dr hab. Radosław Kossakowski oraz dr Ada Florentyna Pawlak. (PAP)
pm/ agt/
