Luty to dla setek tysięcy osób prowadzących własny biznes jeden z najważniejszych miesięcy w roku. To właśnie teraz zapada decyzja, która przez kolejne 12 miesięcy będzie determinować wysokość przelewów do fiskusa oraz ZUS. Wybór między skalą, podatkiem liniowym a ryczałtem to jednak nie tylko prosta matematyka podatkowa. To przede wszystkim starcie z zawiłym systemem składki zdrowotnej.
Zostały ostatnie dni na podjęcie decyzji o zmianie formy opodatkowania przez osoby prowadzące własną działalność gospodarczą. Przedsiębiorcy w Polsce mają w swoim „menu” podatkowym trzy główne pozycje. Każda z nich ma swoją specyfikę i jest dedykowana innej grupie odbiorców:
- skala podatkowa, czyli tzw. zasady ogólne (12% i 32%),
- podatek liniowy (19%),
- ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Zobacz także
Skala podatkowa (12% i 32%) jest domyślną formą opodatkowania. Tzw. zasady ogólne umożliwiają korzystanie z licznych ulg (np. na dzieci) oraz wspólne rozliczenie z małżonkiem. Jeżeli przedsiębiorca rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej nie wskaże innego sposobu rozliczenia z fiskusem będzie korzystał z tej formy.
Podatek liniowy polega na opodatkowaniu stałą stawką w wysokości 19% niezależna od wysokości dochodu. Rozwiązanie zazwyczaj opłacalne dla osób osiągających wysokie dochody, które przekraczają próg 120 tys. zł.
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podatek płaci się od przychodu, a nie od dochodu. To uproszczona forma opodatkowania, w której podstawa nie jest pomniejszana o koszty uzyskania przychodów. Stawki są zróżnicowane w zależności od branży i wynoszą np. 8,5%, 12%, 15% czy 17%.
Składka zdrowotna uzależniona od formy opodatkowania
Wybór formy opodatkowania przestał być prosty w momencie wejścia w życie przepisów Polskiego Ładu. Obecnie podatek i składka zdrowotna to naczynia połączone. To właśnie sposób naliczania składki często przesądza o finalnej opłacalności danego wyboru.
|
Forma opodatkowania a możliwość odliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne |
||
|---|---|---|
|
Forma opodatkowania |
Składka zdrowotna |
Możliwość odliczenia |
|
Skala podatkowa |
9% dochodu |
Brak możliwości odliczenia |
|
Podatek liniowy |
4,9% dochodu |
Odliczenie od dochodu (do limitu) |
|
Ryczałt |
Ryczałtowa kwota (trzy progi) |
Odliczenie 50% zapłaconej składki od przychodu |
Przedsiębiorcy, którzy zdecydowali się na wybór podatku liniowego zobowiązani są do odprowadzania miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 4,9 proc. podstawy wymiaru. W 2026 roku limit odliczenia wynosi 14 100 zł.
Z kolei w przypadku osób korzystających z rozliczenia ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych składka zdrowotna będzie określona na podstawie osiągniętych przychodów. W zależności od ich łącznej kwoty w danym roku przedsiębiorca załaci określoną kwotę. O szczegółach ustalania składki zdrowotnej i jej wartości w 2026 roku przeczytasz więcej tutaj.
Jak dokonać zmiany formy opodatkowania?
Jeśli analiza wykaże, że obecna forma opodatkowania jest niekorzystna, przedsiębiorca ma czas na reakcję do 20 lutego. Aby dokonać zmiany, należy złożyć aktualizację formularza CEIDG-1. Co istotne, wybierając nową formę opodatkowania, automatycznie i skutecznie rezygnujemy z tej dotychczasowej. Brak działania ze strony przedsiębiorcy oznacza kontynuację obecnego sposobu rozliczeń.
Przed podjęciem decyzji warto przeprowadzić symulację uwzględniającą nie tylko przewidywane przychody, ale i koszty prowadzenia działalności. Na ryczałcie wysokie koszty (np. najem biura, paliwo, sprzęt) nie obniżą podatku.
