REKLAMA

Hipoteka przymusowa, czyli jak skuteczniej odzyskać dług

2016-03-15 15:33
publikacja
2016-03-15 15:33

Wygrana przed sądem i uzyskanie tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi to dopiero początek drogi do odzyskania swoich pieniędzy. Wierzyciela czeka w tym momencie długotrwałe postępowanie egzekucyjne, będące nieustępliwą walką o znalezienie majątku dłużnika potrzebnego do zaspokojenia się wierzyciela. Jak zwiększyć swoje szanse na odzyskanie długu?

Jednym ze sposobów na skuteczniejszą egzekucję wierzytelności jest hipoteka przymusowa, instytucja istniejąca w prawie polskim "od zawsze", ale rzadko wykorzystywana przez wierzycieli.

Na podstawie przepisu art. 109 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 1982 r. wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika. Oznacza to, że wierzyciele, którzy posiadają wiadomości o majątku dłużnika w postaci nieruchomości, mogą wzmocnić swoje zabezpieczenie poprzez ustanowienie na takiej nieruchomości hipoteki. Skorzystanie z tej możliwości znacznie zwiększa szanse wierzyciela na wyegzekwowanie długu.

Zalety instytucji hipoteki przymusowej

Najważniejszą zaletą zabezpieczenia hipotecznego jest jego rzeczowy charakter, co oznacza, że po wpisaniu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej będzie ona obciążała tę nieruchomość niezależnie od tego, czyją będzie ona własnością. W ten sposób nawet zbycie nieruchomości przez dłużnika (co często ma miejsce w przypadku praktyk zmierzających do usunięcia majątku spod egzekucji) nie będzie miało znaczenia dla wierzyciela. W takiej sytuacji będzie on mógł dochodzić zaspokojenia z nieruchomości od nowego właściciela nieruchomości obciążonej tą hipoteką.

Inną zaletą skorzystania z instytucji hipoteki przymusowej jest pierwszeństwo zaspokojenia, z którego korzystają wierzyciele hipoteczni. W razie sprzedaży nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego suma uzyskana z tego tytułu ulega podziałowi pomiędzy wierzycieli, w określonej przepisami kodeksu postępowania cywilnego kolejności. Wierzyciele, którzy posiadali zabezpieczenie hipoteczne, uzyskają należności z tej egzekucji przed wierzycielami, którzy nie posiadali takiego zabezpieczenia, ani nie posiadali innych wierzytelności uprzywilejowanych. Ma to istotne znaczenia w przypadku, gdy w postępowaniu egzekucyjnym występuje wielu wierzycieli, a majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich roszczeń.

Ustanowienie hipoteki przymusowej

Uzyskanie hipoteki przymusowej na nieruchomości wymaga złożenia przez wierzyciela wniosku o wpis hipoteki przymusowej. Podstawą złożenia takiego wniosku jest posiadanie odpowiedniego orzeczenia, stwierdzającego istnienie wierzytelności. W praktyce najczęściej będzie to orzeczenie sądu cywilnego (wyrok lub nakaz zapłaty) wyposażone w klauzulę wykonawczą. Orzeczenie takie stwierdza zawsze wysokość wierzytelności. Na tej podstawie możliwe jest ustanowienie hipoteki przymusowej w określonej wysokości, wraz z należnymi od dłużnej sumy odsetkami ustawowymi.

Podstawą wniosku o wpis hipoteki przymusowej może być także nieprawomocne orzeczenie sądu lub tymczasowe zarządzenie sądu w sprawie zabezpieczenia powództwa na czas toczącego się procesu. W tej drugiej sytuacji wierzyciel może zadbać o skuteczność późniejszej egzekucji jeszcze zanim sąd prawomocnie orzeknie o istnieniu jego wierzytelności. We wszystkich tych przypadkach, w których podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej nie jest prawomocny tytuł wykonawczy, a więc wysokość przysługującej wierzytelności nie jest ciągle prawomocnie określona, hipoteka ta będzie przyjmować postać hipoteki kaucyjnej. W takiej sytuacji wierzyciel musi określić maksymalną wysokość hipoteki w taki sposób, żeby zabezpieczała ona w przyszłości spłatę jego całej wierzytelności.

Sytuacja komplikuje się nieco, gdy dłużnikiem jest jeden z małżonków (np. jeden ze wspólników spółki cywilnej, który odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem), a nieruchomość jest współwłasnością małżonków. W takim przypadku wierzyciel powinien uzyskać wcześniej tytuł wykonawczy także przeciwko małżonkowi dłużnika. Dopiero po uzyskaniu na drodze sądowej takiego tytułu może on wnioskować o ustanowienie hipoteki na nieruchomości wspólnej małżonków.

Wniosek o wpis hipoteki przymusowej składa się w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego prowadzącego księgę wieczystą ustanowioną dla nieruchomości, na której wierzyciel chce ustanowić hipotekę przymusową. We wniosku określa się nieruchomość wraz z numerem jej księgi wieczystej, wysokość hipoteki przymusowej, dodając do tej wysokości klauzulę: "wraz z odsetkami ustawowymi". Wysokość będzie z reguły równa wysokości wierzytelności stwierdzonej prawomocnym orzeczeniem. Ustanowienie hipoteki przymusowej wiąże się z pewnymi kosztami (patrz ramka), jednakże koszty te podlegają odzyskaniu w dalszym toku postępowania egzekucyjnego w razie skutecznej egzekucji z tej nieruchomości.

Hipoteka przymusowa zostaje ustanowiona z chwilą jej wpisania do księgi wieczystej. Od tego momentu wywiera też wszelkie skutki prawne, zapewniając wierzycielowi bardziej komfortową sytuację i większe szanse odzyskania swojej należności.

Praktyczne informacje

Za ustanowienie hipoteki przymusowej pobiera się opłatę w wysokości zależnej od kwoty hipoteki, którą chce ustanowić wnioskujący wierzyciel. Opłatę tę ustala się w wysokości 1/10 wpisu stosunkowego w sprawach cywilnych. Wpis stosunkowy wynosi:

• do 10 tys. Zł - 8 proc., nie mniej jednak niż 30 zł;
• ponad 10 tys. zł do 50 tys. zł: od pierwszych 10 tys. zł - 800 zł, a od nadwyżki ponad 10 tys. Zł - 7 proc.;
• ponad 50 tys. do 100 tys. zł: od pierwszych 50 tys. zł - 3 600 zł, a od nadwyżki ponad 50 tys. Zł - 6 proc.;
• powyżej 100 tys. zł: od pierwszego 100 tys. zł - 6 600 zł, a od nadwyżki ponad 100 tys. Zł - 5 proc., nie więcej jednak niż 100 tys. zł.
Tak więc np. ustanowienie hipoteki przymusowej w wysokości 50 tys. zł będzie kosztowało wierzyciela 360 zł (tj. 1/10 od 3 600 zł). Kwotę tę ustala sąd po wniesieniu wniosku, a następnie wzywa do jej uiszczenia.

Przedsiębiorcy poszukują rozwiązań pozwalających na efektywne odzyskiwanie swoich należności. W polskim prawie występuje instytucja hipoteki przymusowej, która ze względu na swoje istotne zalety i niskie koszty powinna być powszechnym instrumentem w walce z nieuczciwymi dłużnikami. Artykuł wyjaśnia zasady jej wykorzystania w postępowaniu egzekucyjnym.

Marcin Filipczyk

Źródło:
Tematy

Otwórz konto sobie i dziecku i zyskaj 200 zł w promocji na zakupy u naszych partnerów.

Komentarze (2)

dodaj komentarz
~max
Opłata od hipoteki to raczej 200 zł a nie jak wskazano stosunkowa
(usunięty)
(wiadomość usunięta przez moderatora)

Powiązane

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki