Kredyt "Alicja" wciąż boli. Spełniał marzenia, stał się pułapką

analityk Bankier.pl

W 1995 r. pani Anna zaciągnęła w PKO BP kredyt na remont nieruchomości na kwotę 120 tys. zł. W ciągu 23 lat spłaciła 280 tys. zł odsetek, w tym 0 zł kapitału. Bank żąda od niej kolejnych 450 tys. zł. Tak w praktyce wygląda słynny kredyt „Alicja”, który wciąż spłaca co najmniej kilkuset klientów banku.

– Jest to kredyt, którego nie da się spłacić. Z miesiąca na miesiąc kapitał do spłaty rośnie, a ja mogę spłacać tylko odsetki – mówi mi pani Anna (imię czytelniczki zostało zmienione). – Zdaję sobie sprawę, że zaciągnięte zobowiązania należy uregulować. Ja oddałam już dwukrotność pożyczonej kwoty. To lichwa w najczystszej postaci, na dodatek w wykonaniu banku państwowego. Wszyscy patrzą na frankowców, a nasz problem jest zamiatany pod dywan – dodaje.

Efekt kuli śniegowej w kredycie

Haczyk tkwi w konstrukcji kredytu. Oferta została przygotowana w latach 90. XX wieku, w okresie szalejącej inflacji. Na rynku nie było wówczas tak szerokiej oferty kredytów hipotecznych jak dziś. Eksperci PKO BP obmyślili mechanizm, który miał łagodzić skutki wysokiej inflacji i umożliwić dostęp do środków osobom o niższej zdolności kredytowej. W efekcie zaproponowano im możliwość spłacania niskich rat składających się tylko z części należnych w danym miesiącu odsetek.

Kredyt Alicja w PKO BP. Spełniał marzenia, stał się pułapką
Kredyt Alicja w PKO BP. Spełniał marzenia, stał się pułapką (fot. Piotr Guzik / FORUM)

Pozostała część odsetkowa była dopisywana do kapitału kredytu. Dzięki takiej konstrukcji na kredyt pozwalający zakupić mieszkanie mogli liczyć także klienci o niższych dochodach. Z drugiej jednak strony z miesiąca na miesiąc kapitał kredytu rósł, bo klient spłacał tylko niewielką ratę odsetkową. Bank zakładał, że inflacja w ciągu kilku lat się ustabilizuje, poprawią się zarobki, kredytobiorcy będą mogli nadpłacać ratę i tym samym zacząć pokrywać kapitał.

To był miś na skalę naszych możliwości

W ulotce reklamowej kierowanej w latach 90. do klientów bank podawał, że przy założeniach „umiarkowanie optymistycznych” okres spłaty przeciętnego kredytu będzie wahał się od 11 do 18 lat. Przekonywał, że jest to kredyt „rozsądny, elastyczny i tani”. „Dzięki niemu wygrasz z inflacją. Kredyt ten możesz zaciągnąć już dziś, gdyż nie musisz płacić odsetek na bieżąco” – zapewniał państwowy gigant. A co się stanie, jeśli nie nastąpi poprawa w gospodarce? „Wydłuży się okres spłaty kredytu”. W praktyce bank przerzucił całe ryzyko inflacyjne na klientów.

(PKO BP)

Za kredyt „Alicja” bank otrzymał w latach 90. branżowe nagrody. Zaciągnęło go 100 tys. klientów, z czego ponad 99 proc. zobowiązań została już uregulowana. Bank nie udzielił mi informacji, ile kredytów zostało spłaconych na warunkach obowiązujących w dniu podpisania umowy, ile przekształconych w inne kredyty i ilu klientów wypowiedziało umowę, godząc się na utratę mieszkania i dotychczas spłaconej kwoty. Nadal pozostaje grupa co najmniej kilkuset osób, którym dług urósł do takiego poziomu, że nie są w stanie spłacić zobowiązania. – Od 2000 roku bank oferuje możliwość zmiany formuły spłaty na dogodnych dla klienta warunkach – informuje biuro prasowe PKO BP.

Zaproponowano spłatę kredytu od nowa

Bank utrzymuje, że proponował klientce zmianę warunków umowy. – W związku z tym, że wysokość dokonywanych wpłat nie pokrywała w pełni należnych odsetek, zmiany formuły spłaty na korzystniejsze zaproponowaliśmy już marcu 2000 r. – podaje biuro prasowe banku. – Podobne pisma wysyłaliśmy w tym okresie jeszcze siedmiokrotnie. W latach 2001–05 korespondencja dotycząca renegocjacji umowy była prowadzona również ze strony klientki i jej pełnomocników – podaje PKO BP.

Pani Anna twierdzi natomiast, że jedyną propozycją rozwiązania problemu Alicji było rozpoczęcie spłaty kredytu od nowa. – W 2014 roku negocjowaliśmy z bankiem warunki spłaty kredytu – mówi pani Anna. – Zaproponowano nam umorzenie odsetek i od nowa spłatę 120 tysięcy zł kapitału na aktualnych warunkach rynkowych. Wtedy spłacone było już około 240 tys. zł odsetek i ani grosz kapitału. To nie były dogodne warunki. Nie przyjęliśmy tej propozycji i wystąpiliśmy do sądu. Sprawę przegraliśmy – dodaje.

Pani Anna chciała rozwiązać umowę z bankiem. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał w grudniu 2016 r., że umów należy dotrzymywać i nie zaszły „wyjątkowe” przesłanki, które pozwoliłyby na zerwanie zobowiązania. Nie przyjęto argumentacji, że pani Anna spłaciła już ponad 240 tys. zł, czyli dwa razy tyle, ile pożyczyła. Co ciekawe, sąd zaznaczył, umowa była kompletna i miała wszelkie niezbędne elementy. Nie zgadza się to jednak ze stanem faktycznym, bo w umowie nie podano terminu spłaty kredytu (o czym w dalszej części tekstu). Uznano też, że ojciec pani Anny, który był współkredytobiorcą, był z zawodu prawnikiem i doradcą finansowym, więc doskonale musiał wiedzieć, jaki kredyt zaciąga.

Rzecznik Finansowy miażdży umowę kredytu „Alicja”

Wcześniej na drogę sądową z PKO BP wystąpili też inni kredytobiorcy, w tym pani Ewa (imię również zmienione). Powódka poprosiła o pomoc Rzecznika Finansowego, który wypunktował liczne ułomności konstrukcji kredytu. Wskazał, że „Alicja” nie spełniała wymogów definicji kredytu zapisanych w Prawie bankowym (zarówno obowiązującym w latach 90., jak i obecnie). Ustawa przewiduje bowiem, że każdy kredyt powinien mieć określony termin spłaty, a „Alicja” takiego parametru nie posiada.

Kolejna niepokojąca kwestia dotyczyła sposobu wyliczania raty kredytowej. Kredyt „Alicja” wykorzystywał skomplikowany wzór ze zmiennymi, które nie były możliwe do przeanalizowania przez klienta. Podstawą do obliczeń była bowiem stopa bazowa, którą ustalał bank jako średnią arytmetyczną 12-miesięcznych lokat w bankach krajowych, dysponujących największymi kwotami terminowych zobowiązań wobec klientów.

Rzecznik Finansowy wskazał, że PKO BP nie sprecyzował, które dokładnie banki należy brać pod uwagę przy ustalaniu stopy bazowej. Informacji tej nie było także w zestawieniu miesięcznym przesyłanym przez bank klientowi. Nie sprecyzowano dokładnie co to są „największe kwoty”, więc PKO BP mógł brać dane raz z mniejszej, raz z większej ilości banków.

„Powyższe prowadzi do wniosku, że nie jest możliwe, aby kredytobiorca mógł samodzielnie zweryfikować prawidłowość wysokości tak określonej stopy bazowej (zasad jej ustalania)” – czytamy w piśmie Rzecznika Finansowego skierowanym do Sądu Okręgowego w Szczecinie, który prowadził sprawę pani Ewy. Rzecznik wskazał, że powoduje to nieuzasadnioną dysproporcję praw i obowiązków między stronami umowy.

Wprowadzające w błąd zapisy

Założenie pomysłodawców kredytu było takie, że klient początkowo będzie spłacał ratę minimalną, a z biegiem czasu poprawi się jego kondycja finansowa i będzie mógł nadpłacać raty. Nie zostało to jednak precyzyjnie zapisane w umowie – nie ma tam pojęcia „minimalna spłata”, lecz „rata spłaty zobowiązań”. Przy czym użyta definicja mogła wprowadzać klientów w błąd.

W umowie podano, że przez „zobowiązanie” należy rozumieć kwotę zadłużenia z tytułu wykorzystanego kredytu, odsetki oraz inne należności. W efekcie klient mógł być przekonany, że spłaca nie tylko odsetki, ale i część kapitałową. W umowie podana była wysokość pierwszej raty, ale nie znajdowała się tam informacja, że kwota ta nie pokryje nawet całości odsetek, nie mówiąc o części kapitałowej. Co więcej, nie podano terminu, od kiedy klient powinien zacząć nadpłacać podaną w umowie wysokość raty.

Bank proponował fikcyjne terminy spłaty rat

Pani Ewie bank zaproponował aneks do umowy, w którym wpisano datę końcowej spłaty kredytu. Po analizie nowych warunków Rzecznik Finansowy uznał, że zmiany w formule spłaty nie prowadzą do systematycznego sposobu obniżania wysokości zadłużenia wynikającego z kredytu. Nie sposób więc uznać, że podana w aneksie data spłaty byłaby możliwa do dotrzymania.

„Z tego też względu przyjąć należy, iż data końcowa spłaty kredytu wskazana w aneksie była datą fikcyjną, nie mającą oparcia w żadnych parametrach” – pisze Rzecznik. „Nowa formuła spłaty w dalszym ciągu powodowała dopisywanie nie spłaconych odsetek do zadłużenia, co doprowadziło do powiększania wysokości zobowiązania kredytowego” – czytamy dalej.

Istotny pogląd wydany przez Rzecznika Finansowego punktował więcej ułomności kredytu „Alicja”. Rzecznik Finansowy nie ma jednak uprawnień pozwalających wpłynąć na decyzję banku. Może natomiast udzielać porad, prowadzić postępowania polubowne i wspierać klientów w trakcie postępowania sądowego. Orzecznictwo sądów nie jest jednak w kwestii kredytów jednolite.

Nawet minister skarbu państwa tłumaczył się z „Alicji”

Problemem spłaty kredytów „Alicja” interesowali się też politycy. W 2008 roku Paweł Poncyliusz skierował do ministra skarbu państwa zapytanie poselskie dotyczące tego produktu. Resort, powołując się wówczas na wyjaśnienia prezesa PKO BP, zapewnił, że została przygotowana oferta specjalna skierowana do klientów spłacających kredyty z odroczoną spłatą części należności wykazujących w zadłużeniu odsetki skapitalizowane. Oferta zawierała ulgi w spłacie, np. obniżenie marży kredytowej czy rezygnację z pobierania prowizji i opłat. Poprosiłem bank o przedstawienie nam tej oferty, ale nie uzyskałem odpowiedzi.

Źródło:
Tematy:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
6 16 abcx

Może potrzebny jest nowy przedmiot w szkole, 1 godzina tygodniowo przez 8 lat szkoły podstawowej - jak prawidłowo zarządzać swoimi finansami. Może po 8 latach coś by w tych pustych głowach zostało i mniej było takich przypadków.

! Odpowiedz
0 4 abcx

"W ciągu 23 lat spłaciła 280 tys. zł odsetek" - no i jeszcze na co ta Pani czeka? Tą sprawę trzeba było załatwić już wiele wiele lat temu a nie czekać nie wiadomo na co.

! Odpowiedz
8 80 jangcy

To zwyczajny tzw kredyt indeksowany. Nie jest to wymysł PKO tylko kolesi z Banku Swiatowego. Pracowalem przy podobnym kredycie w dla innego banku.
To jedyna metody finansowania dlugoterminowego w srodowisku wysokiej inflacji. Spłaca sie tyle ze trzeba naprawde rygorystycznie realizowac zasady spłaty. Uzalezniajac ja rygorystycznie od sredniego wynagrodzenia, ale tu byc moze sobie troche odpuszczono, ale...
Popatrzmy czy sytuacja jest az tak tragiczna jak sie przedstawia:
120'000 PLN kredyt w 1995 dzisiaj saldo 450'000 PLN (splacono 280'000)
srednie miesieczna pensja w 1995 = 702,62 PLN (kredyt zaciagniety w srednich wynagrodzeniach = 170,8 wynagrodzen)
srednie miesieczna pensja w 2018 = 4852 PLN (obecne saldo kredytu w srednich wynagrodzeniach = 92 wynagrodzenia)
sredni koszt m2 w Warszawie w 1995 = 950 PLN/m2 (czyli kredyt pozwala na kupno 126,3 m2)
sredni koszt m2 w Warszawie w 2018 = 9000 PLN/m2 (czyli obecne saldo kredytu to rownowartosc 50 m2)
ta srednia w 2018 uwzglednia rozne polozenia mieszkan w Warszawie w wiekszosci w przecietnych miejscach - w 1995 malo bylo przeciętnych lokacji z dzisiejszego punktu widzenia), więc zapewne wygląda to znacznie lepiej. Mowie o Warszawie ale myślę ze to odnosi sie do innych lokacji rowniez.

dla porządku dodam ze inflacja w 1995 = 27,8%
Gdyby tylko stope inflacji zastosowac do tego kredytu 120'000 to za pierwszy rok odsetki by wyniosl 33'360 PLN a za pierwsze 6 lat (do 2000) odsetki liczone stopa inflacji to 110,2 kPLN i z pewnością pani ich nie spłacała.

Myslę ze ta osoba jest i tak do przodu, a przynajmniej nieróżni od osób z CHF czy 35 letnimi kredytami zlotówkowymi.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
15 7 andybrandy

To jest ewidentna sprawa dla nosacza:

https://www.e-picfun.pl/upload/images/large/2018/01/sprawa_dla_nosacza_2018-01-27_15-05-48.jpg

! Odpowiedz
83 86 czytacz

I to jest dowód na to jak działają polskie sądy.Klient wziął 120000 kredytu,spłacił już 280 i nadal ma do spłaty 450000.Sąd natychmiast powinien kazać rozwiązać umowę kredytu i wyzerować saldo kredytobiorcy.A tu mówi,że umowa była dobra ,a jednak nie była.Sąd dowód,że potrzeba reformy sądów i to jak najdalej idącej!

! Odpowiedz
30 48 search

Glupoty piszesz, kredyt to ryzyko i kazdy powinien brac za swoje decyzje odpowiedzialnosc. Problem w PL polega na tym ze nikt nic nie robi, nie ubezpiecza sie a jak przyjdzie ulewa to gebuje ze mu sie nalezy zapomoga itp. To samo z kredytem, mi na foreksie nikt nic nie gwarantuje.

! Odpowiedz
2 22 kimdzongtusk

http://wyborcza.pl/7,155290,24449350,afera-getback-dwie-takie-same-historie-z-roznym-zakonczeniem.html#a=100097&c=145&s=BoxBizLink

ze specjalną dedykacją dla zzibi2 ; kolejny dowód na to, że sektor bankowy działa na innych warunkach niż reszta.

! Odpowiedz
0 1 zzibi2

GetBack to nie bank więc mało trafne

! Odpowiedz
17 61 caesar_m

Ta zepsuta świnia ma dwie strony. Jedna to prawo wprowadzone przez guru wszystkich guru samoprofesora Leszka Balcerowicza które to prawo nadało bankom prawa absolutne stawiając każdego klienta w pozycji niewolnika. Oczywiste jest to że w tych warunkach bank przerzuca całe ryzyko na Klienta i będzie pobierał haracz aż do śmierci ofiary złapanej na przynętę kredytu oraz jej spadkobierców. Takie jest prawo które jakoś nie kłuje w oczy żadnej z 4 wcieleń nieszczęścia (SLD< PSL< PO< PIS i ich poprzednie wcielenia). Druga strona świni jest taka że "widziały gały co brały". Pani Anna i jej tata finansista zapewne wiedzieli jakie są stopy procentowe w 1995, tak jak ktoś napisał wartość rynkowa 120 tys w 1995 na rynku nieruchomości była co najmniej 3 razy większa niż obecnie. Więc gdyby liczyć w realnej inflacji to wcale nie jestem pewny czy faktycznie dotychczasowa spłata pokrywa sam kapitał. Państwo zapewne liczyli że inflacja rażąco wyprzedzi odsetki i kredyt spłaci de facto społeczeństwo tak jak to się działo całymi latami "do Balcerowicza". Uważam że oferta banku "spłaty od nowa" jest więcej niż korzystna w zaistniałej sytuacji - zdecydowanie niższe odsetki niż w 1995 i kwota realnie 3 razy niższa . Zauważmy że wg umowy i prawa pani Anna jest winna obecnie 450 tys więc
oznacza to w istocie umorzenie prawie 3/4 zobowiązań. Dodajmy - z państwowej kasy (czyli naszej) na rzecz prywatnej osoby zapewne nie z grupy najuboższych...Zauważmy też że 99% kredytów Alicja zostało spłaconych , czyli kto spłacał ten głupi bo przecież kredyt się umorzy!
Sprawdziłem : średnia płaca brutto w 1995 wynosiła 702,62...

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
8 29 arek23

Jeszcze gorzej od kredytu "Alicja" wygląda sprawa kredytobiorców ze słynnego na

przełomie wieków rządowego programu Krajowego Funduszu Mieszkaniowego.
Były to kredyty zaciągane przez spółdzielnie mieszkaniowe w państwowym
Banku Gospodarstwa Krajowego na "preferencyjnych" warunkach na

sfinansowanie spółdzielczych mieszkań LOKATORSKICH. Podobnie jak w Alicji nie

ma określonego okresu spłaty kredytu, to jeszcze wysokość raty kredytu jest

ustalana przez bank, kwartalnie zmieniana o tajemniczy "wskaźnik wzrostu

kosztów w budownictwie", nie ma możliwości nadpłaty raty.
A efekty - kredyt wzięty w 2002 w wysokości 137 tys, spłaty już 17 lat, ostatnio
650 zł mieisęcznie, spłacono realnie ponad 107 tys, z tego 71 tys odsetki,
pozostało kredytu 101 tys, za mieszkanie lokatorskie nie własnościowe.
Oczywiście taki przekręt nic nikogo nie obchodzi, Komisja Nadzoru Finansowego

odpowiada że nie ma kompetencji w takiej sprawie, że to sprawa spółdzielni

mieszkaniowej, ale spółdzielnia za to nie płaci, tylko członkowie, więc nie ma

interesu aby to zmieniać, i co i nic, co to kogo obchodzi, przecież to płacą ubodzy
a nie nadziani frankowicze, tacy którym żaden bank nie dałby kredytu.
I spłacać muszą, choć to za co płacą i tak nie będzie ich własnością.

Pokaż cały komentarz ! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne