Inwestycyjny słownik dla początkujących

2019-05-21 11:35, akt.2022-07-26 07:43
publikacja
2019-05-21 11:35
aktualizacja
2022-07-26 07:43

Przegląd najczęściej stosowanych pojęć związanych z rynkami finansowymi powinien być potraktowany – zwłaszcza przez początkujących inwestorów – jako zbiór wskazówek ułatwiających poruszanie się w świecie pieniądza, pomagających ustrzec się przed nieprzyjemnymi niespodziankami.

Akcje – najpopularniejszy rodzaj papierów wartościowych. Z formalnego punktu widzenia akcja to udział w kapitale zakładowym firmy działającej w formie spółki akcyjnej. Posiadaczom akcji przysługują różnego rodzaju prawa, które dzielą się na majątkowe i korporacyjne. Do kategorii majątkowych należą: prawo do dywidendy, prawo do udziału w podziale majątku spółki w przypadku jej likwidacji oraz prawo poboru akcji nowej emisji. Wśród praw korporacyjnych najważniejsze to prawo udziału w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy i prawo głosu w ważnych dla spółki kwestiach. W praktyce inwestor nabywający akcje liczy na wypłatę dywidendy oraz zyski ze wzrostu wartości akcji. Ze względu na możliwość dużych wahań kursów na giełdzie akcje zaliczane są do papierów wartościowych o wysokim poziomie ryzyka. Wahania te mogą się wiązać zarówno z czynnikami specyficznymi, dotyczącymi samej spółki, jak i wynikać z sytuacji makroekonomicznej lub ogólnych nastrojów panujących na rynku.

Analiza fundamentalna – metoda oceny działalności firmy oparta na danych finansowych i osiąganych przez nią wynikach, wykorzystująca w tym celu szeroki zestaw różnego rodzaju wskaźników. Uwzględnia także istotne czynniki otoczenia, w jakim działa firma, w tym czynniki makroekonomiczne. Jest ważnym narzędziem wspomagającym decyzje o ewentualnym zakupie akcji. Najlepsze efekty przynosi w inwestycjach o dłuższym horyzoncie czasowym sięgającym kilku lat.

Analiza techniczna – zbiór metod mających na celu prognozowanie zachowania się kursu instrumentów finansowych notowanych na giełdach. Polega głównie na analizie kształtowania się ich cen w przeszłości. Analitycy posługują się licznym zestawem specyficznych wskaźników, narzędzi statystycznych, badaniem cykliczności zachowania cen instrumentów finansowych czy wnioskowaniem na podstawie występowania określonych formacji widocznych na wykresach notowań. Ma ona zarówno zwolenników, jak i przeciwników, którzy kwestionują zasadność jej stosowania. Jej wskazania zwykle są wykorzystywane do inwestycji krótkoterminowych.

Analiza portfelowa – metoda doboru instrumentów finansowych w sposób umożliwiający znalezienie optymalnej ich kombinacji z punktu widzenia zysku i ryzyka. W wersji w pełni profesjonalnej wymaga specjalistycznej wiedzy. W praktyce inwestorzy często tworzą portfele złożone z różnych instrumentów finansowych, posługując się mniej skomplikowanymi, intuicyjnie zrozumiałymi zasadami mającymi na celu ograniczenie ryzyka poniesienia straty, łącząc w odpowiednich proporcjach np. akcje i obligacje. Naukowo brzmiąca zasada dywersyfikacji składu portfela przekłada się w potocznym języku na znane powiedzenie: „Nie wkładaj wszystkich jajek do jednego koszyka”, trafnie oddające istotę zagadnienia.

Bessa – stan charakteryzujący się długim okresem spadku notowań. Może się on odnosić do określonego rodzaju instrumentu finansowego, np. akcji danej spółki, lub całego segmentu rynku, np. ogółu akcji notowanych na giełdzie. Umownie przyjmuje się, że na miano bessy zasługuje spadek kursu przekraczający 20 proc. Kryterium czasu nie jest sprecyzowane i bywa zróżnicowane w zależności od rynku. Zwykle bessa trwa od kilku do kilkunastu miesięcy, ale może się też utrzymywać przez kilka lat, a skala spadku notowań sięgać kilkudziesięciu procent.

Certyfikat inwestycyjny – papier wartościowy emitowany przez zamknięty fundusz inwestycyjny, będący dowodem istnienia należności funduszu wobec nabywcy certyfikatu. Wartość certyfikatu jest zmienna w czasie, w zależności od wyceny aktywów zarządzanych przez fundusz przypadających na certyfikat. Certyfikaty mogą być notowane na giełdzie i wówczas o ich cenie decyduje sytuacja na rynku, ale mogą się też znajdować poza obrotem na rynku regulowanym. W tym drugim przypadku wyceny ich wartości są dokonywane okresowo, według określonych zasad, a możliwość żądania ich wykupu przez fundusz zwykle jest ograniczona do wyznaczonych z góry terminów.

Dokument informacyjny – posiadający ściśle określoną formę i zakres treści dokument, który emitent instrumentu finansowego ubiegający się o jego dopuszczenie do obrotu publicznego zobowiązany jest sporządzić i przedstawić inwestorom po jego zatwierdzeniu przez organ nadzoru, jeśli jest to wymagane przez przepisy. W przypadku instrumentów notowanych na rynku regulowanym do tego rodzaju dokumentów należą przede wszystkim prospekt emisyjny lub memorandum informacyjne. Muszą one zawierać informacje umożliwiające potencjalnym nabywcom podjęcie decyzji o zakupie, a więc prezentujące sytuację finansową i perspektywy rozwoju emitenta, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka.

Dywidenda – kwota zysku wypracowanego przez spółkę, która jest dzielona między posiadaczy akcji. Decyzję w sprawie podziału zysku podejmuje walne zgromadzenie akcjonariuszy w drodze głosowania. Warunkiem uchwalenia dywidendy jest więc osiągnięcie zysku przez spółkę, akcjonariusze mogą podjąć decyzję o jego pozostawieniu w spółce i przeznaczeniu na określone cele lub o wypłacie w części lub w całości w formie dywidendy.

Dyskonto – metoda obliczania wartości obecnej (bieżącej) kapitału na podstawie jego oczekiwanej wartości w przyszłości. Odzwierciedla ona zmiany wartości pieniądza w czasie. Praktycznym przykładem stosowania dyskonta jest sprzedaż obligacji poniżej jej wartości nominalnej. W ten sposób nabywca obligacji otrzymuje niejako „z góry” wynagrodzenie za udzielenie emitentowi pożyczki, której zwrot nastąpi po cenie nominalnej w określonym czasie w przyszłości.

Efektywność informacyjna rynku – teoria dotycząca zachowania się cen instrumentów na rynkach finansowych, zgodnie z którą notowania instrumentów finansowych w adekwatny sposób odzwierciedlają wszystkie informacje istotne z punktu widzenia ich wyceny, a nowe informacje są niezwłocznie uwzględniane, powodując zmiany notowań. Z metodologicznego punktu widzenia teoria efektywności rynków finansowych budzi liczne kontrowersje. W praktyce można jej istotę zilustrować na prostych przykładach: opublikowanie informacji o ogłoszeniu przez dużego inwestora wezwania do sprzedaży akcji po cenie 2 zł przewyższającej bieżący kurs spowoduje natychmiastową reakcję w postaci wzrostu notowań o 2 zł. Podobnie będzie w przypadku informacji o wcześniej nieujawnionym zamiarze wypłacenia przez spółkę 3 zł dywidendy na akcję – kurs pójdzie w górę o tę wartość. Z kolei reakcja na publikację przez spółkę odbiegających od wcześniejszych oczekiwań wyników finansowych lub ich prognoz następuje po interpretacji tych informacji przez inwestorów, a skala zmian kursów nie jest możliwa do ścisłego określenia ze względu na zróżnicowanie ocen wpływu tej informacji na wycenę akcji. Teoria pełnej (tzw. silnej) efektywności informacyjnej rynków finansowych zakłada, że wszelkie – zarówno przeszłe, jak i przyszłe – informacje są w sposób adekwatny uwzględnione w bieżących notowaniach instrumentów finansowych, z czego wynika, że nie jest możliwe osiągnięcie dodatkowego zysku w związku z pojawieniem się nowych informacji czy okoliczności. Obserwacje zmian notowań na rynkach finansowych zaprzeczają tezie o pełnej efektywności informacyjnej. Skoro zaś rynek nie jest w pełni efektywny, możliwe jest, przy wykorzystaniu metod analitycznych (np. analizy fundamentalnej) osiągnięcie dodatkowego zysku ponad ten, który jest możliwy do uzyskania bez ich stosowania.

Hossa – długotrwały okres wzrostu notowań. Choć można go definiować jako odwrotność bessy, to jednak wieloletnie statystyki wskazują, że hossy najczęściej trwają znacznie dłużej i charakteryzują się znacznie większą skalą zmian kursów niż przeciętne bessy. Hossa zazwyczaj trwa od kilkunastu miesięcy do kilku lat, a zasięg wzrostu kursów może przekraczać kilkadziesiąt procent.

Inwestowanie pasywne i aktywne – dwa przeciwstawne style inwestowania. Ich rozróżnienie może się odnosić do dwóch kwestii: sposobu doboru instrumentów do portfela oraz częstotliwości dokonywania transakcji. Biorąc pod uwagę pierwsze kryterium, inwestowanie aktywne w praktyce oznacza zazwyczaj samodzielny dobór instrumentów finansowych do portfela i dokonywanie jego modyfikacji, pasywne zaś zakłada najczęściej korzystanie z gotowych rozwiązań oferowanych przez fundusze inwestycyjne, standardowych strategii w ramach usługi zarządzania portfelem lub korzystanie z instrumentów naśladujących zmiany indeksów giełdowych. Pod względem częstotliwości dokonywania transakcji inwestowanie pasywne opiera się na zasadzie „kup i trzymaj”, zazwyczaj przez kilka, a nawet kilkanaście lat, ewentualnie dokupując kolejne instrumenty finansowe i niereagowania na okresowe zmiany sytuacji na rynkach. Inwestowanie aktywne oznacza z tego punktu widzenia częste dokonywanie transakcji i reagowanie na bieżące zmiany koniunktury rynkowej w ramach różnego rodzaju strategii inwestycyjnych. Częstotliwość dokonywania transakcji może być przy tym bardzo zróżnicowana, tzw. daytraderzy z reguły profesjonalnie zajmujący się inwestowaniem dokonują wielu transakcji dziennie. Przeciętnie aktywny inwestor zdecydowanie rzadziej dokonuje zmian w swoim portfelu. Każdy z tych stylów ma swoje zalety i wady. Przewagą długoterminowego, pasywnego inwestowania jest z reguły mniejsze ryzyko i niskie koszty związane z dokonywaniem transakcji. Inwestowanie aktywne oznacza wyższe koszty prowizji, wiąże się z wyższym ryzykiem nietrafionych decyzji, także często pozwala bardziej doświadczonym inwestorom osiągać wyższe zyski, ale także wiąże się z ryzykiem poniesienia strat. W przypadku długoterminowego oszczędzania – choćby na cele emerytalne – z reguły tańsze pasywne inwestowanie może przynieść lepsze rezultaty.

Jednostka uczestnictwa – instrument finansowy stanowiący potwierdzenie istnienia praw majątkowych przez uczestnika otwartego funduszu inwestycyjnego. Kwota wpłacona do funduszu przeliczana jest na odpowiednią liczbę jednostek uczestnictwa zapisanych na rachunku uczestnika. Jej wartość jest zmienna w czasie, w zależności od dokonywanej na bieżąco wyceny aktywów przypadających na jednostkę uczestnictwa. W przypadku funduszu otwartego uczestnik ma prawo w każdej chwili zażądać wykupu jednostki uczestnictwa.

Obligacja – najpopularniejszy instrument finansowy o charakterze dłużnym. Papier wartościowy stanowiący dowód istnienia wierzytelności posiadacza obligacji względem jej emitenta. Emitent zobowiązuje się do spłaty kapitału wraz z określonym świadczeniem stanowiącym wynagrodzenie, najczęściej w postaci odsetek. Istnieje wiele rodzajów obligacji klasyfikowanych według różnych kryteriów, np. okresu do wykupu (obligacje krótko-, średnio- i długoterminowe), według rodzaju emitenta (obligacje skarbowe, komunalne, korporacyjne), według rodzaju oprocentowania (zerokuponowe, o oprocentowaniu stałym i o oprocentowaniu zmiennym, indeksowanym).

Spread – różnica między kursem kupna a kursem sprzedaży instrumentu finansowego. Występuje zarówno w notowaniach giełdowych i na platformach transakcyjnych, jak i w kantorach wymiany walut oraz w bankach.

Zlecenie kupna lub sprzedaży – dyspozycja kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego, składana przez inwestora za pośrednictwem biura maklerskiego na giełdę. Każde zlecenie musi określać liczbę jednostek instrumentu finansowego, która ma być przedmiotem transakcji, jednak istnieją różne rodzaje zleceń z punktu widzenia określenia ceny oraz sposobu realizacji dyspozycji. Zlecenie może zawierać konkretną cenę realizacji (np. 5 zł za akcję), inwestor może też złożyć dyspozycję realizacji zlecenia po bieżącej cenie rynkowej. Z kolei zlecenia „po każdej cenie” są realizowane w pierwszej kolejności, przed dyspozycjami z określonym limitem ceny oraz przed zleceniami „po cenie rynkowej”.

Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej.

Źródło:Materiał we współpracy
Tematy
Zrealizuj plany dzięki Pożyczce Internetowej. RRSO: 9,04%

Zrealizuj plany dzięki Pożyczce Internetowej. RRSO: 9,04%

Komentarze (0)

dodaj komentarz

Powiązane: ABC finansów

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki