Dzisiaj odwiedzimy „Córkę Bałtyku” – Helsinki, leżące nad Zatoką Fińską, z trzech stron otoczone przez morze.
Plac Senacki, bazar i syrena Havis Amanda
Wędrówkę po mieście warto rozpocząć od Placu Senackiego, stanowiącego centralny punkt miasta. Otaczają go dziewiętnastowieczne budowle, w tym uniwersytet (największy i najstarszy w Finlandii), zbudowany z szarego granitu parlament i gmach kongresowy „Finlandia Talo”. Budynek ten jest o tyle ciekawy, że zastosowano w nim architektoniczną iluzję optyczną. Gdy ogląda się go z przeciwległego brzegu zatoki Toolonlahti, wydaje się, że częścią „Finlandii Talo” jest północna ściana Muzeum Narodowego, z charakterystyczną strzelistą wieżą. Alvar Aalto, twórca gmachu, był znany z tego typu wizualnych żartów. Nieopodal ciekawy jest także most Pitkasilta z 1878 roku oraz budynek dworca, pochodzący z początku XX wieku – jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli stolicy.
W pobliżu Placu Senackiego znajduje się rynek (Kauppatori), pełniący funkcję najpopularniejszego w mieście bazaru, stąd też często nazywany jest po prostu „rybnym targiem”. Oprócz świeżych ryb, warzyw i owoców kupimy tam też m.in. drewniane muminki (o ileż gustowniej prezentowałyby się w polskich ogrodach zamiast przaśnych krasnali!). Nad rynkiem góruje najstarszy pomnik w mieście – „Kamień Carowej”, postawiony w 1835 rok dla uczczenia wizyty w mieście carowej Aleksandry i cara Mikołaja I. W najbliższej okolicy znajduje się także ratusz z drugiej połowy XIX wieku, pałac prezydenta i gmach Soboru Uspienskiego. Zapomnieć nie można o stojącej tuż obok bazaru fontannie z posągiem syreny – Havis Amanda, która jest symbolem Helsinek.
Kościół w skale
Przed rozpoczęciem zwiedzania miasta warto zaopatrzyć się w tzw. „Kartę helsińską”. Daje ona prawo do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską, wstępu do większości muzeów, a także zniżek w teatrach i restauracjach. Karta jednodniowa to koszt 33 euro, dwudniowa – 43 euro, natomiast trzydniowa – 53 euro.
Po zwiedzeniu centrum dobrym pomysłem będzie zajrzenie do dzielnicy Kruununhaka, w której, mimo wielkiego pożaru miasta w 1812 roku, przetrwały domy nawet z XVI i XVII wieku. Tutaj też wznosi się słynna luterańska Katedra Helsińska (Tuomiokirkko). Charakterystyczną kolumnadę można podziwiać aż na czterech jej ścianach – zabieg rzadki w architekturze. Schody prowadzące do wejścia kościoła to ulubione miejsce spotkań helsińczyków.
Z ważnych budowli sakralnych Helsinek wspomnień należy jeszcze o trzech. Jedna z największych atrakcji stolicy to kościół wykuty w skale (Temppeliaukio) z ciekawym kopułowym dachem o średnicy 25 metrów, tłumnie odwiedzany ze względu na organizowane w nim koncerty. Trudno przeoczyć też prawosławny Sobór Uspienski, monumentalny, ze złotymi kopułami, kontrastujący ze skromną i prostą fińską architekturą. Trzecia świątynia, o której trzeba pamiętać, to kościół św. Jana – największy kościół w stolicy, wybudowany w neogotyckim stylu. Bardzo chętnie wybierany jest na miejsce ślubów, zapewne ze względu na urok okolicy – otacza go park.
Zielona stolica
Parków w Helsinkach spotkamy bardzo wiele, choć trudno właściwie nazywać wszystkie parkami – nie są one bowiem wydzielonymi zielonymi oazami, lecz stanowią integralną część, w którą miasto niemal się wtapia. Nie bez powodu Helsinki uchodzą za najbardziej zieloną stolicę Europy.
Finowie bardzo czuli są na punkcie ochrony przyrody, stąd godne pochwały projekty, takie jak osiedle Tapioka - wybudowane bez ścinania ani jednego drzewa. Warto wspomnieć, że w Helsinkach oprócz wysokich kościelnych wież nie dostrzeżemy drapaczy chmur – najwyższy budynek ma jedynie 12 kondygnacji. Zagospodarowanie przestrzenne miasta jest przemyślane w ten sposób, aby architektura nie przytłaczała i nie zabierała przestrzeni, spójnie komponując się z napotkaną przyrodą.
Kompleks Kaupunginmuseo
Dla spacerujących po centrum ciekawą propozycją będzie kompleks Kaupunginmuseo. Jest to grupa ośmiu niedużych muzeów rozsianych po śródmieściu. Wystawę poświęconą dziejom miasta oglądać można w willi Hakasalmi. Także historii miasta poświęcone jest Muzeum Helsinek, znajdujące się tuż przy placu Senackim. „Dom Mieszczanina” jest najstarszym, bo pochodzącym z 1818 roku, drewnianym domem fińskiej stolicy. Wystrój wnętrza jest typowy dla ówczesnej klasy średniej. O 60 lat starszy budynek Sederholm to najstarszy w mieście budynek z cegły, należący niegdyś do bogatych kupców. Do kultury kupieckiej nawiązuje wystawa we wnętrzu budynku.
Miłośnicy pojazdów i transportu nie mogą przegapić Muzeum Tramwajów, znajdującego się na terenie dawnej zajezdni tramwajowej. W północnej dzielnicy Tuomarinkyla, nieopodal lotniska, w osiemnastowiecznym dworze znajdziemy dwa muzea: Muzeum Tuomarinkyla (poświęcone życiu codziennemu współczesnej helsińskiej rodziny) oraz Muzeum Dziecka (przedstawiające Helsinki oczami najmłodszych).
Na trzech wyspach
Warto udać się na zachód od centrum ku wyspie Seurasaari. Finowie bardzo lubią skanseny i w całych kraju jest ich bardzo wiele, jednak ten na wyspie jest największy i najbogatszy w zbiory. Domy i budynki gospodarcze zebrane z całej Finlandii pochodzą z XVIII i XIX wieku. Skansen jest nieocenionym źródłem wiedzy na temat historii miejscowej kultury ludowej: można poznać ludowe tańce, tradycyjne stroje, czy zapominane rzemiosła (jak przędzenie czy wytwarzanie rybackich sieci).
Najwięcej zwiedzających gromadzi się tutaj w noc świętojańską i w Wielką Sobotę. W pierwsze święto rozpala się ogromne ogniska, w drugie – zapalany jest świąteczny ogień, który, według legend, odpędza złe demony. Teren skansenu otwarty jest przez cały rok, jednak wnętrza chat i budynków zwiedzać można jedynie od czerwca do września. Od października do maja pomieszczenia są zamknięte.
Podobnie jak skansen, na wyspie umiejscowione zostało także zoo. Wyspę Korkeasaari łączy z lądem długi most, z którego roztacza się widok na centrum Helsinek. Helsiński ogród zoologiczny jest jednym z najstarszych w tej części Europy (założono go w 1882 roku), a zarazem jednym z najdalej wysuniętych na północ. Obejrzymy w nim m.in. zwierzęta obszarów podbiegunowych, z lisami polarnymi, panterami śnieżnymi i reniferami na czele. Pracownicy dbają, aby warunki życia zwierząt były jak najbardziej zbliżone do naturalnych, dlatego szczególne uznanie należy się im za opiekę nad nieczęstym miejscem na tej szerokości geograficznej – palmiarnią. Po wyjściu z zoo kolejnym obowiązkowym punktem zwiedzania jest Muzeum Morskie. Muzeum również leży na wyspie (Hylkysaari) i nie dostaniemy się na nią inaczej, jak przez wyspę Korkeasaari - wyspy łączy most. Wystawa urządzona w starym budynku portowym opowiada dzieje fińskiego szkutnictwa i żeglarstwa, prezentuje także wraki statków wyłowionych z głębin Bałtyku.
Twierdza fińska czy szwedzka?
W 15 minut z nabrzeża przy Kauppatori dopłyniemy do Suomenlinny – zabytkowej fortecy usytuowanej na kilku wyspach. Historia fortecy wpisanej na listę UNESCO sięga połowy XVIII wieku, kiedy to Szwedzi wznieśli ją dla obrony przed Rosją. Ostatecznie po długim oblężeniu w 1808 roku twierdza została zdobyta. Uwagę zwraca nazwa obiektu, przez Finów nazywanego Suomenlinna, czyli „Twierdza fińska”, przez Szwedów zaś – Seaborg, czyli "Twierdza… szwedzka".
Po wojennych historiach zasłyszanych w fortecy każdego (nie tylko dzieci) z pewnością zadowoli wypad do Linnanmaki – wesołego miasteczka w centralnej dzielnicy Alppila. Największą popularnością cieszy się kolejka górska oraz ponad stuletnia (!) karuzela.
Jest jednak w fińskiej stolicy jedno miejsce, którego nie chciałby odwiedzić żaden turysta – największa w Europie izba wytrzeźwień…
Samolotem lub promem
Do stolicy Finlandii bezpośrednio dolecimy z Warszawy, bilety w jedną stronę od 400 zł. Lotnisko „Helsinki Vanta” leży 18 km na północ od centrum miasta. Odcinek ten obsługuje 7 linii autobusowych.
Od niedawna funkcjonuje także połączenie promowe Gdynia – Helsinki. Ceny porównywalne z samolotem, rejs trwa 19 godzin.
