O tym, jak rozliczyć stratę z lat ubiegłych, w czym pomagają fundacje rodzinne oraz czy tablet, za pomocą którego dokonujemy giełdowych transakcji, może być kosztem w rozliczeniu rocznym, opowiadał na webinarze „PIT inwestora bez tajemnic. Rozliczenie podatku Belki za 2023 rok” Łukasz Markowski, doradca podatkowy. Wskazujemy także najważniejsze porady ze specjalnej broszury Ministerstwa Finansów, by właściwe złożyć deklarację podatkową.
Rozliczenia rocznego z inwestycji kapitałowych za ubiegły rok należy dokonać do końca dnia 30 kwietnia 2024 r. W usłudze e-PIT wystawione są rozliczenia na podstawie przesłanych formularzy PIT-8c. Jednak to podatnik jest odpowiedzialny za właściwe rozliczenie się ze swoich przychodów.
Przed upływem terminu należy zweryfikować, zmodyfikować lub zatwierdzić rozliczenie. Jeśli tego nie zrobimy, administracja skarbowa z automatu zatwierdzi przygotowany druk, tak by wszyscy z wystawionymi formularzami PIT-8c byli rozliczeni w terminie.
Zobacz także
Automatyczna akceptacja zeznania ma zastosowanie w przypadku, w którym podatnik uzyskał wyłącznie przychody i koszty uzyskania przychodów wykazane w przysłanych do organu podatkowego informacjach PIT-8C. W przypadku, gdy podatnik uzyskał inne przychody lub poniósł inne koszty uzyskania przychodów niż wykazane w udostępnionym zeznaniu, ma obowiązek samodzielnie złożyć zeznanie PIT-38 - informuje MF w przygotowanym poradniku wypełniania formularza PIT-38.
FORMULARZ PIT-38 JEST PRZEZNACZONY dla podatników, którzy w roku podatkowym:
1) uzyskali przychody:
- a) z odpłatnego zbycia: papierów wartościowych, pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka), pochodnych instrumentów finansowych, udziałów (akcji) w spółkach, w tym ogółu praw i obowiązków w spółce niemającej osobowości prawnej, będącej podatnikiem podatku dochodowego* , albo udziałów w spółdzielni,
- b) z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny,
- c) z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych lub z pochodnych instrumentów finansowych,
2) uzyskali przychody lub ponieśli koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.
Składając zeznanie podatkowe należy pamiętać o prawidłowym wskazaniu identyfikatora podatkowego (poz. 1), tj. NIP albo numeru PESEL. Numer PESEL wpisują do zeznania osoby objęte rejestrem PESEL, które w roku podatkowym:
- nie prowadziły działalności gospodarczej,
- nie były zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług,
- nie były płatnikami (zarówno składek na ubezpieczenia społeczne/ubezpieczenie zdrowotne, jak i podatku, np. z tytułu zatrudnienia pracownika).
Osoby, które nie spełniają chociaż jednego z powyższych warunków, wpisują NIP.
Stawka i brak kwoty wolnej od podatku
„Stawka podatkowa, jaka nas obowiązuje, to jest ten ryczałtowy podatek 19%. Z tym zastrzeżeniem, że po przekroczeniu w danym roku podatkowym miliona złotych jesteśmy też obarczeni daniną solidarnościową. To dodatkowe 4 punkty procentowe od wartości od kwoty przekraczającej milion złotych dochodu” – powiedział Łukasz Markowski, doradca podatkowy.
„Istotny aspekt jest taki, że daninę solidarnościową obliczamy od akumulacji wszystkich dochodów, tzn. pracy na różnego typu umowy, z działalności gospodarczej i także inwestycji” – podkreślił ekspert. Strata z giełdy niestety nie pomoże obniżyć nam kwoty pozostałych dochodów.
Nie ma kwoty wolnej od podatku w przypadku zysków kapitałowych, chociaż występuje ona w kilku krajach. W Europie Dania pobiera najwyższą stawkę wynoszącą 42 proc., Finlandia i Francja pobierają 34 proc., natomiast Bułgaria i Rumunia kasują po 10 proc. Pięć państw członkowskich, Belgia, Czechy, Luksemburg, Słowacja i Słowenia, mają stawkę zerową pod różnymi warunkami albo nie mają takiego podatku w ogóle.
Co najmniej 1 zł podatku
Rozliczać musimy przychody, więc jeśli sprzedaliśmy chociaż jedną akcję lub zamknęliśmy tylko jedną pozycję na rynku kontraktów, jesteśmy zobowiązani do złożenia zeznania. Nieważne jest, czy mamy stratę, czy zysk. Niezłożenie PIT-38 grozi mandatem, którego wymiar to od 1/10 do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia. Brak odprowadzenia podatku grozi także odsetkami podatkowymi, które teraz wynoszą 15 punktów procentowych (odsetki podstawowe).
Jeden z czytelników otrzymał w 2023 r. 46 eurocentów dywidendy z ETF na S&P500 notowanym na GPW. Nie miał żadnych innych zysków kapitałowych i zastanawiał się, czy musi złożyć PIT-38 do urzędu skarbowego.
Kwoty wyrażone w walutach obcych, tj.: przychody, koszty, kwoty uprawniające do odliczenia od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub obniżenia podatku, wydatki oraz podatek, stosownie do art. 11a ustawy, przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, poniesienia kosztu, wydatku lub zapłaty podatku - tłumaczy MF.
„Jeżeli nie osiągamy innych dochodów do wykazania w PIT-38 i nie przekroczymy poziomu 50 groszy podatku, które skutkuje zaokrągleniem go do jednego złotego, to w mojej ocenie ten obowiązek podatkowy tutaj jest ułomny i on co prawda powstaje, ale nie mamy możliwości zapłaty podatku” – powiedział ekspert.
Podatek zapłacony za granicą – poz. 42. W poz. 42 należy wpisać kwotę podatku zapłaconego za granicą i podlegającego odliczeniu w zeznaniu PIT-38. Odliczenie podatku zapłaconego za granicą nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą. W tym przypadku kwotę podatku obliczoną według stawki 19% od łącznych dochodów uzyskanych w Polsce i za granicą należy pomnożyć przez kwotę dochodu uzyskanego za granicą, a następnie podzielić przez kwotę łącznego dochodu uzyskanego za granicą i w Polsce - tłumaczy MF.
Tablet w kosztach inwestora?
Co możemy uznać jako koszt uzyskania przychodu? „Zasadniczo kosztami uzyskania przychodów mogą być wydatki poniesione na wydatki związane z nabyciem instrumentów finansowych. Czyli koszty zakupu papierów wartościowych, także prowizjach maklerskich i kosztach prowadzenia rachunku maklerskiego” – wylicza doradca podatkowy.
„Natomiast jeżeli chodzi o kwestie związane z edukacją na temat rynku kapitałowego oraz z zakupem narzędzi, typu tablet, które mogą być wykorzystywane nie tylko do dokonywania transakcji na rynku kapitałowym, to wydatki takie nie mogą stanowić kosztu podatkowego” – zaznaczył Markowski.
W przypadku odpłatnego zbycia papierów wartościowych koszty uzyskania przychodów stanowią wydatki na nabycie odpłatnie zbywanych papierów wartościowych (cena jednostkowa x ilość papierów wartościowych) oraz inne wydatki poniesione przez podatnika, które są związane ze zbywanymi papierami wartościowymi np. z obsługą rachunku przez biuro maklerskie (prowizje zapłacone przy kupnie i sprzedaży papierów wartościowych, opłaty związane z prowadzeniem lub założeniem rachunku, transferu, zdeponowania papierów, itp.) - informuje MF.
Czytelnik pytał o doliczenie kosztów dodatkowych notowań giełdowych. „W mojej ocenie nic nie stoi na przeszkodzie, żeby doliczyć je samodzielnie, jeżeli ten wydatek jest udokumentowany i wynika chociażby z zestawień wydatków ponoszonych na danym rachunku rozliczeniowym” – wyjaśnił doradca.
Jak rozliczyć stratę w podatku Belki?
Podstawową zasadą rozliczania strat jest to, że możemy ją rozliczyć w ciągu 5 lat podatkowych następującym po roku podatkowym, w którym ta strata została wygenerowana.
Wprowadzona została też możliwość rozliczenia jednorazowego straty w pięciu następujących po sobie latach podatkowych, o ile ta strata z danego roku podatkowego nie przekraczała kwoty 5 milionów złotych.
Poz. 28 w PIT-38 wypełniają podatnicy, którzy w latach 2018–2022 wykazali straty i w 2023 r. mają prawo do odliczenia straty z lat ubiegłych. Odliczenie dotyczy wyłącznie strat poniesionych w latach 2018–2022 - czytamy w broszurze MF.
„Może dojść do sytuacji, w której dochód z danego roku podatkowego nie skonsumuje w całości straty wcześniejszej. Wówczas pozostałość po tej stracie skumulowanej możemy rozliczyć w kolejnych latach podatkowych, ale już z tylko do 50 proc. części, która została”- wyjaśnia doradca.
DM nie odprowadził podatku od odsetek od obligacji. Co teraz?
Istotne są zmiany w rozliczaniu podatku Belki, o których uchwaleniu informowaliśmy w połowie zeszłego roku. Inwestor będzie mógł od zysków z inwestycji w akcje na rachunkach maklerskich odliczyć straty np. z funduszy inwestycyjnych, ale też rynku forex czy handlu kontraktami CFD i na odwrót. Nowe regulacje zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2024 r., ale ich zastosowanie w rozliczeniu będzie możliwe dopiero w 2025 r., za zyski i starty inwestycyjne księgowane od 1 stycznia 2024 r.
Już w tym roku inwestorzy muszą poradzić sobie z innym problemem. W 2023 r. biura maklerskie zostały zwolnione z funkcji poborcy odprowadzającego podatek Belki z tytułu odsetek od obligacji skarbowych i korporacyjnych dopuszczonych do obrotu giełdowego.
„W mojej ocenie w takiej sytuacji, jeżeli mamy tego świadomość, że nie zrobił tego DM, powinniśmy dokonać obliczenia tego podatku samodzielnie. Jak to wszystko wpisać w formularzu? W części PIT-38 mamy pierwszą rubrykę, gdzie pod pozycją 33. wpisujemy zryczałtowany podatek dochodowy, o którym mowa” – powiedział doradca.
Natomiast dane, jakie musimy wziąć do obliczenia tego podatku, są związane z zestawieniami transakcji, jakie udostępnia nam biuro maklerskie na naszym systemie bankowości elektronicznej. Informacje o przychodach z tytułu odsetek nie są zawarte w tradycyjnym PIT-8C.
PIT-38 część E – rozliczenie kryptowalut
Wypełniają ją podatnicy, którzy:
- w 2023 r. uzyskali przychód z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej,
- w 2023 r. ponieśli koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej, nawet w przypadku gdy w tym roku podatkowym nie uzyskali przychodu ze zbycia waluty wirtualnej,
- w latach poprzednich ponieśli koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej, które nie zostały odliczone od przychodów przed dniem 1 stycznia 2023 r., nawet w przypadku gdy w 2023 r. nie uzyskali przychodu ze zbycia waluty wirtualnej.
W poz. 34 należy wykazać sumę przychodów z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanych w 2023 r.
Uwaga! Przez odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną - informuje MF.
Nowość: fundacje rodzinne
„To nowość, bardzo dobra pod kątem inwestycji kapitałowych, jeżeli celem jest długoterminowe oszczędzanie i nie wykorzystywanie zysków osiąganych na inwestycjach na cele konsumpcyjne. Musimy sobie jednak odpowiedzieć na pytanie, kiedy to jest opłacalne, biorąc pod uwagę koszty działania fundacji? Roczne zyski w wysokości 500 tysięcy złotych już jak najbardziej uzasadniają, aby zarządzaniem majątku zajmowała się tego typu fundacja rodzinna" - tłumaczy Markowski.
„Fundacja rodzinna sama w sobie nie płaci podatku od obrotu instrumentami finansowymi oraz papierami wartościowymi czy też podatku od dywidend, odsetek od obligacji, odsetek od lokat. Więc ten skumulowany zysk roczny nie jest w ogóle opodatkowany w przypadku, gdy jego beneficjentem bezpośrednim jest fundacja rodzinna” – dodał.
"Natomiast w przypadku, gdy fundacja rodzinna, czyli de facto my jako zarząd fundacji, którą powołaliśmy do życia, zdecydujemy się o wypłacie tych zysków do beneficjentów, w tym do siebie, to wówczas przy wypłacie tego zysku fundacja będzie zobowiązana do zapłaty 15% podatku" – opisał podatkowe aspekty powstania fundacji rodzinnych nasz ekspert.
Optymalizacja podatkowa
Mowa o takiej optymalizacji, która nie jest opisana w przepisach ordynacji podatkowej mówiących o "sztuczności działań" w celu osiągnięcia korzyści podatkowej. Dla inwestorów z mniejszym zaangażowaniem kapitałowym, ale również z dążących do zainwestowania kapitału, a nie do jego konsumpcji dobrym rozwiązaniem są rachunki emerytalne IKE i IKZE.
"Zarządzanie podatkiem, aby on był jak najmniej uciążliwy dla osób fizycznych będących inwestorami, można też przeprowadzić z wykorzystywaniem struktury fundacji rodzinnej. Z tym że to jest obarczone pewnymi progami kapitałowymi, od których jest to uznawana za opłacalne" - powiedział Markowski.
W razie potrzeby zwróćmy się do doradcy indywidualnego
Czynny żal może uratować nam skórę. Jeśli popełniliśmy błąd w złożonej deklaracji, możemy go poprawić, dokonując korekty zeznania. Jeśli jednak "zapomnieliśmy" o terminie lub "przeoczyliśmy" ważne informacje w zeznaniu, czym wypełniliśmy znamiona wykroczenia lub przestępstwa karno-skarbowego, jak najszybciej powinniśmy złożyć w urzędzie skarbowym (list, e-puap, osobiście) skruchę, podać przeoczone informacje i uregulować zaległości.
Ważne są szczegóły, jak choćby różne miejsca wpisywania w PIT-38 przychodów i kosztów jego uzyskania. Inne w przypadku tych z PIT-8c (rubryki 20 i 21) i inne z dokumentów wystawionych np. przez zagranicznego brokera (rubryki 22 i 23). Innym przykładem jest ogólna zasada przy rozliczeniach, że podstawę obliczenia podatku wpisujemy po zaokrągleniu do pełnych złotych.
Pamiętajmy też, że jeśli nie jesteśmy pewni co do poprawności naszego zeznania rocznego, najlepiej skontaktować się z indywidulanym doradcą podatkowym lub biurem rachunkowym, które ma doświadczenie w wypełnianiu zeznania z dochodów kapitałowych. Za nasze zeznanie odpowiadamy my sami. W prawidłowym wypełnieniu deklaracji może pomóc szczegółowa broszura informacyjna Ministerstwa Finansów.
