Izba rozliczeniowa KDPW_CCP

2011-06-27 17:36
publikacja
2011-06-27 17:36
1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych na rynku regulowanym oraz w alternatywnym systemie obrotu i prowadzenia systemu zabezpieczania płynności rozliczeń.

W strukturach samego KDPW pozostaną funkcje z zakresu rozrachunku transakcji oraz centralnego depozytu papierów wartościowych. Wprowadzając tę zmianę Krajowy Depozyt wypełnia najwyższe międzynarodowe standardy oraz znacząco podnosi konkurencyjność polskiego rynku kapitałowego. Wydzielenie ze struktur KDPW izby rozliczeniowej jest efektem przyjętej pod koniec 2009 roku i realizowanej konsekwentnie Strategii Krajowego Depozytu na lata 2010-2013, która zakłada m.in. stworzenie nowego modelu biznesowego KDPW.

KDPW_CCP - cele zadania, korzyści dla rynku

Głównym zadaniem izb rozliczeniowych jest prowadzenie rozliczeń transakcji z zastosowaniem mechanizmów, które pozwalają na systemowe obniżenie ryzyka niewywiązania się stron ze zobowiązań wynikających z zawartych transakcji. Na polskim rynku zadania te pełnić będzie izba utworzona przez Krajowy Depozyt - KDPW_CCP.

Wydzielenie ze struktur KDPW izby rozliczeniowej jest efektem przyjętej pod koniec 2009 roku i realizowanej konsekwentnie Strategii Krajowego Depozytu na lata 2010-2013, która zakłada m.in. stworzenie nowego modelu biznesowego KDPW.

Strategia KDPW - wyzwania przyszłości


Kluczowym zadaniem realizowanej Strategii jest przygotowanie KDPW do działania w warunkach wzmożonej konkurencji zagranicznej oraz konsolidacji rynku. Strategia jest ukierunkowana na budowę pozycji regionalnej oraz konkurencyjności KDPW. Dokument powstał w oparciu o wnikliwą analizę głównych trendów zachodzących na międzynarodowych rynkach finansowych, doświadczenia i kompetencje Zarządu oraz kadry menedżerskiej KDPW. Strategia była szeroko konsultowana ze środowiskiem polskiego rynku kapitałowego.

Strategia prezentuje nowe podejście do wyzwań stojących przed Krajowym Depozytem, kładzie nacisk na aktywne budowanie pozycji Spółki w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, wprowadzanie nowoczesnych usług odpowiadających potrzebom rynku lokalnego i rynków międzynarodowych.

Jednym z kluczowych projektów Strategii KDPW jest utworzenie izby rozliczeniowej w oparciu o powszechnie stosowany na świecie model centralnego kontrpartnera - CCP. Pierwszym krokiem do utworzenia pełnej izby rozliczeniowej było powołanie do życia w maju 2010 r. instytucji Gwaranta Rozliczeń - spółki KDPW_CLEARPOOL, której zadaniem było gwarantowanie kapitałem własnym systemu wspierania płynności rozliczeń. Już ten krok został pozytywnie oceniony przez zagranicznych i krajowych inwestorów oraz doprowadził do podniesienia oceny Krajowego Depozytu w międzynarodowych ratingach.

Rys. 1. Kamienie milowe w rozwoju projektu utworzenia CCP



Źródło: Opracowanie własne


KDPW_CCP - główne zadania


Wśród zadań izby rozliczeniowej KDPW_CCP znajdą się następujące funkcje:
  • rozliczanie i gwarantowanie rozliczeń transakcji
  • zarządzanie ryzykiem rozliczeniowym
  • administrowanie zabezpieczeniami
Do wydzielanej izby rozliczeniowej KDPW_CCP przeniesiona zostanie działalność z zakresu obsługi rozliczeń transakcji rynku kasowego i instrumentów pochodnych, zawieranych na rynku regulowanym i w alternatywnym systemie obrotu, a także projekty związane z możliwością dokonywania rozliczeń transakcji innych niż zawierane w obrocie zorganizowanym (np. rynek OTC). KDPW_CCP będzie m.in. rozliczała transakcje na Głównym Rynku GPW, rynku NewConnect, Catalyst, BondSpot, a także poee Rynku Energii GPW (poprzez giełdową izbę rozrachunkową GIR KDPW).

Ponadto izba KDPW_CCP będzie zarządzała ryzykiem rozliczeniowym. Wraz z rozpoczęciem działalności operacyjnej nastąpi wdrożenie nowego systemu gwarantowania rozliczeń, Wprowadzony zostanie model, w którym większe znaczenie będą miały zabezpieczenia zindywidualizowane (depozyty zabezpieczające), niż środki wspólne (fundusz rozliczeniowy). Ponadto wprowadzone zostanie jednolite podejście do zarządzania ryzykiem w ramach rynków należących do tego samego kompleksu giełdowego. Nowy system oparty został o rozwiązania stosowane w innych instytucjach oferujących gwarancje rozrachunku transakcji, w szczególności o metodologię SPAN.

KDPW_CCP - korzyści dla rynku


Funkcjonowanie na danym rynku izby rozliczeniowej, przynosi szereg korzyści zarówno bezpośrednim uczestnikom tego rynku jak i rynkowi finansowemu w szerokim rozumieniu. Do najważniejszych zalet związanych z powołaniem przez KDPW izby rozliczeniowej typu CCP należą:

  • ograniczenie ryzyka kontrpartnerów poprzez gwarantowanie transakcji przyjętych
    do rozliczenia przez KDPW_CCP;
  • zwiększenie efektywności zarządzania ryzykiem;
  • zwiększenie katalogu podmiotów uprawnionych do pełnienia roli uczestników rozliczających (w tym o podmioty zagraniczne, które do tej pory nie miały takiej możliwości);
  • poprawa postrzegania infrastruktury polskiego rynku kapitałowego przez polskie i zagraniczne instytucje finansowe;
  • zwiększenie zainteresowania polskim rynkiem kapitałowym;
  • możliwość rozwijania funkcjonalności dotyczących procesu rozliczeń i rozrachunku wg międzynarodowych standardów;
  • podjęcie współpracy z zagranicznymi CCP oraz Centralnymi Depozytami.

Nowacja i open offer


Zazwyczaj centralny kontrpartner - CCP - staje się stroną transakcji w wyniku zastosowania jednego z dwóch mechanizmów prawnych: nowacji lub open offer.

O nowacji mówimy wówczas, gdy oryginalna umowa zawarta na rynku pomiędzy stronami transakcji jest zastępowana dwiema umowami z CCP, w efekcie czego CCP staje się kupującym dla strony sprzedającej i sprzedającym dla strony kupującej.

Jeżeli natomiast umowa transakcji jest zawierana przez każdą ze stron transakcji (kupującego i sprzedającego) z centralnym kontrpartnerem (CCP) natychmiast po zestawieniu szczegółów transakcji na platformie transakcyjnej - mamy do czynienia z mechanizmem open offer.



W polskim prawie brak jest szczegółowych uregulowań dotyczących zarówno nowacji, jak i open offer. W przypadku KDPW_CCP zastosowana zostanie tzw. odpowiedzialność gwarancyjna CCP: umowa transakcji zawierać będzie wskazanie technicznego kontrpartnera, a uruchomienie odpowiedzialności CCP nastąpi w przypadku niezapłacenia przez kontrahenta zobowiązań w terminie wskazanym w transakcji jako data rozrachunku. Istotne z punktu widzenia rozwoju polskiego rynku jest wprowadzenie do krajowych regulacji mechanizmów prawnych nowacji i open offer.

Tabela 1. Stosowanie nowacji i open offer w europejskich CCP


CCPNowacjaOpen Offer
Eurex ClearingNieTak
SIX x-ClearNieTak
CCP.AustriaNieTak
EMCFTakTak
Euro CCPTakNie
LCH Clearnet Ltd.TakTak
LCH Clearnet SATakNie


Źródło: Opracowanie własne


KDPW_CCP - podstawy prawne działalności izby


Realizację zadań z zakresu m.in. prowadzenia centralnego depozytu papierów wartościowych, rozliczania i rozrachunku transakcji zawieranych na rynku regulowanym i w alternatywnym systemie obrotu, prowadzenia systemu zabezpieczenia płynności nakłada na Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi. Na jej podstawie (art. 48 ust. 7) KDPW może przekazać - w drodze umowy - wykonywanie określonych w Ustawie zadań spółce zależnej.

Izba rozliczeniowa KDPW_CCP utworzona przez Krajowy Depozyt będzie wykonywać będzie zadania z zakresu:
  • rozliczania transakcji zawieranych na rynku regulowanym;
  • rozliczania transakcji zawieranych w alternatywnym systemie obrotu;
  • rozliczania transakcji innych niż zawierane w obrocie zorganizowanym;
  • wykonywania funkcji giełdowej izby rozrachunkowej w zakresie transakcji zawieranych na giełdach towarowych;
  • prowadzenie systemu zabezpieczania płynności rozliczeń, w tym systemu gwarantowania rozliczeń transakcji zawartych na rynku regulowanym.
Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi mówi również, że minimalna wysokość kapitału własnego spółki, której KDPW powierzył część swoich zadań wynosi 10 milionów złotych. KDPW_CCP dysponować będzie znacznie wyższym kapitałem - w wysokości 100 mln zł, który sukcesywnie będzie zwiększany.

Zgodnie z zapisami Ustawy o obrocie KDPW przekaże izbie rozliczeniowej KDPW_CCP aktywa wchodzące w skład funduszu rozliczeniowego oraz funduszy zabezpieczających ASO. KDPW_CCP przejmuje prawa i obowiązki wynikające z umów o uczestnictwo. Tym samym Uczestnicy rozliczający KDPW staną się Uczestnikami rozliczającymi CCP w zakresie prowadzenia rozliczeń oraz prowadzenia systemu zabezpieczania rozliczeń transakcji.

Izba rozliczeniowa KDPW_CCP będzie działała w oparciu o Regulamin, który został zatwierdzony przez Komisję Nadzoru Finansowego. Ponieważ działalność KDPW_CCP prowadzona jest w oparciu o powierzenie prowadzenia rozliczeń przez KDPW, nie wymaga ona osobnego zezwolenia KNF.

Wydzielenie KDPW_CCP - konsekwentna realizacja Strategii KDPW

1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych na rynku regulowanym oraz w alternatywnym systemie obrotu i prowadzenia systemu zabezpieczania płynności rozliczeń.

W strukturach samego KDPW pozostaną funkcje z zakresu rozrachunku transakcji oraz centralnego depozytu papierów wartościowych. Wprowadzając tę zmianę Krajowy Depozyt wypełnia najwyższe międzynarodowe standardy oraz znacząco podnosi konkurencyjność polskiego rynku kapitałowego. Wydzielenie ze struktur KDPW izby rozliczeniowej jest efektem przyjętej pod koniec 2009 roku i realizowanej konsekwentnie Strategii Krajowego Depozytu na lata 2010-2013, która zakłada m.in. stworzenie nowego modelu biznesowego KDPW.



Powstanie KDPW_CCP jest jednym z kluczowych dla rozwoju polskiego rynku projektów, które zapisane zostały w Strategii KDPW na lata 2010-2013. Pierwszym krokiem w kierunku powołania izby rozliczeniowej CCP było utworzenie w maju 2010 r. tzw. Gwaranta Rozliczeń - spółki KDPW_CLEARPOOL, której celem było gwarantowanie kapitałem własnym w wysokości 60 mln zł systemu płynności rozliczeń. Mógł on być wykorzystany w sytuacjach ekstremalnych, gdy wyczerpane zostałyby podstawowe zasoby systemu gwarancyjnego KDPW.

Rys. 1. Infrastruktura rynku przed wprowadzeniem KDPW_CLEARPOOL



Źródło: Opracowanie własne

Rys. 2. Infrastruktura rynku po wprowadzeniu Gwaranta - KDPW_CLEARPOOL



Źródło: Opracowanie własne


Kolejnym etapem, realizowany zgodnie z przyjętą Strategią oraz w porozumieniu z przedstawicielami rynku kapitałowego, jest utworzenie izby rozliczeniowej działającej w oparciu o powszechnie stosowaną na świecie formułę centralnego kontrpartnera (ang. central counterparty - CCP) - spółki KDPW_CCP. Jest ona w 100 proc. własnością Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych i oprócz kapitału własnego dysponuje nowoczesnym systemem zarządzania ryzykiem, podnosząc znacznie poziom bezpieczeństwa w rozliczeniach transakcji na polskim rynku kapitałowym.

Rys. 3. Infrastruktura rynku po wydzieleniu izby rozliczeniowej KDPW_CCP



Źródło: Opracowanie własne


Wydzielenie izby rozliczeniowej KDPW_CCP ma na celu zwiększenie atrakcyjności polskiego rynku kapitałowego, a w szczególności jego postrzeganie przez zagraniczne instytucje finansowe. Standardem funkcjonującym na rozwiniętych rynkach finansowych na świecie jest izba rozliczeniowa typu CCP dysponująca odpowiednim kapitałem własnym oraz rozpoznawalnym systemem zarządzania ryzkiem. Takie atuty posiada KDPW_CCP, który posiada kapitały własne w wysokości 100 mln zł oraz stosuje powszechnie znaną i wykorzystywaną metodologię SPAN do zarządzania ryzkiem. Wszystko to podnosi atrakcyjność i wpływa na poczucie bezpieczeństwa uczestników rynku.

CCP i CSD - izba rozliczeniowa i centralny depozyt


Działalność depozytowa i rozrachunkowa (prowadzenie depozytu papierów wartościowych; rozrachunek dostarczanych instrukcji, CSD) oraz rozliczeniowa (rozliczanie i gwarantowanie rozliczeń transakcji; CCP) generuje różne poziomy ryzyka (CSD nie narażone na ryzyko). Wyraźne rozdzielenie tych funkcji na dwa odrębne podmioty prawne zmniejsza ryzyko prowadzonej działalności i dostosowuje infrastrukturę polskiego rynku do najwyższych światowych standardów. KDPW stanie się wyłącznie izbą rozrachunkową i podmiotem prowadzącym depozyt, zaś rozliczenia transakcji będą dokonywane przez KDPW_CCP.

Rys. 4. Podział funkcji i zadań pomiędzy KDPW i KDPW_CCP



Źródło: Opracowanie własne

Nowy system gwarantowania rozliczeń

Wraz z uruchomieniem działalności operacyjnej KDPW_CCP wprowadzony zostanie nowy system gwarantowania rozliczeń transakcji, oparty na dwóch podstawowych poziomach: zindywidualizowanych depozytach zabezpieczających wraz z mechanizmem wyrównania do rynku oraz solidarnym funduszu rozliczeniowym. Uzupełnieniem tego modelu będą kapitały własne izby rozliczeniowej KDPW_CCP.

Zmiana struktury wpłat do systemu gwarantowania rozliczeń, odczuwalna dla Uczestników rozliczających już od pierwszego dnia ich funkcjonowania, dotyczy w szczególności przeniesienia ciężaru środków z funduszy o charakterze solidarnym na zindywidualizowane depozyty zabezpieczające, które nie podlegają uruchomieniu w przypadku niewypłacalności innego Uczestnika systemu. Główną korzyścią wprowadzanych zmian, dostępną od pierwszego dnia funkcjonowania nowego modelu, jest gwarancja nienaruszalności środków zgromadzonych w depozytach zabezpieczających.

Nowością w stosunku do wcześniejszych rozwiązań jest wprowadzenie depozytów zabezpieczających dla transakcji z rynku kasowego. Do tej pory depozyty zabezpieczające funkcjonowały tylko na rynku instrumentów pochodnych (rynek terminowy). Zmieni się także charakter funduszu rozliczeniowego.

Obecny model, oparty o indywidualne depozyty zabezpieczające dla rynku terminowego
i solidarny fundusz rozliczeniowy dla regulowanego rynku terminowego i kasowego zostanie zastąpiony modelem, w którym dla obu rynków będą prowadzone zindywidualizowane depozyty zabezpieczające, a solidarny fundusz rozliczeniowy dla rynku regulowanego będzie na bieżąco wspomagany depozytem dodatkowym wymaganym od Uczestnika, dla którego wielkość ryzyka niepokrytego będzie wyższa od aktualnej wielkości funduszu rozliczeniowego.

Dodatkowo, ujednolicono zasady dotyczące gwarantowania rozliczeń transakcji zawieranych na rynkach regulowanych i ASO. Zmiana ta w szczególności polega na zastosowaniu jednolitych narzędzi wspomagających rozliczenia transakcji zawieranych na rynku regulowanym i rynku ASO, m.in. takich, jak:

  • dostęp do pożyczek automatycznych;
  • automatyczny odkup papierów wartościowych będących przedmiotem transakcji, których rozrachunek pozostaje zawieszony;
  • jednolite uruchamianie kolejnych poziomów systemu gwarantowania w przypadku niedoboru środków do rozrachunku wszystkich transakcji z rynku regulowanego i ASO.

Rys. 1. Główne elementy nowego systemu gwarantowania rozliczeń w KDPW_CCP


Źródło: Opracowanie własne


Depozyty zabezpieczające dla transakcji z rynku kasowego


Według nowych rozwiązań zasadniczy ciężar zabezpieczeń transakcji zawieranych zarówno na rynku terminowym, jak i kasowym, będzie przeniesiony na depozyty zabezpieczające wnoszone przez poszczególnych Uczestników rozliczających, które będą mogły być wykorzystane wyłącznie w wypadku niewypłacalności tego Uczestnika, który je wniósł. Główną korzyścią wprowadzanych zmian jest gwarancja nienaruszalności środków zgromadzonych przez dany podmiot w depozytach zabezpieczających.

Celem depozytów zabezpieczających jest zabezpieczenie ryzyka w określonym (założonym) horyzoncie czasu przy założeniu realizacji tzw. normalnych warunków rynkowych.

Stosowane wcześniej rozwiązanie nie dawało możliwości gromadzenia zabezpieczeń transakcji rynku kasowego w zindywidualizowanej formie, co w przypadku niewypłacalności jednego z Uczestników rodziło zagrożenie angażowania środków funduszu rozliczeniowego, który jest tworzony z wpłat wszystkich Uczestników rozliczających KDPW. Narzędziem wspomagającym dla depozytów zabezpieczających na rynku kasowym jest mechanizm wyrównania do rynku, który umożliwia redukcję ryzyka do horyzontu 1-dniowego.

Nowa rola funduszu rozliczeniowego


Wprowadzenie wymagań depozytowych dla rynku kasowego pozwoli na zmianę roli funduszu rozliczeniowego. Do tej pory, ze względu na brak instytucji depozytów zabezpieczających dla rynku kasowego, to właśnie fundusz rozliczeniowy gromadził „pierwsze” zasoby, które mogłyby zostać wykorzystane solidarnie w przypadku niewypłacalności Uczestnika rozliczającego.

W przypadku wyjątkowych zmian na rynku wartość środków zgromadzonych w depozytach zabezpieczających może okazać się niewystarczająca. To dodatkowe ryzyko, określane jako tzw. ryzyko niepokryte, będzie zabezpieczone środkami zgromadzonymi w funduszu rozliczeniowym. Fundusz rozliczeniowy, razem z innymi elementami systemu gwarantowania (depozyty zabezpieczające, wyrównanie do rynku), ma za zadanie zgromadzić wystarczającą wartość środków do utrzymania bezpieczeństwa rozliczeń nawet w przypadku niewypłacalności największego Uczestnika rozliczającego, zdefiniowanego jako Uczestnika posiadającego największą wartość ryzyka niepokrytego (uncovered risk) w ekstremalnych warunkach rynkowych. Za warunki ekstremalne uważane są takie warunki, których prawdopodobieństwo wystąpienia jest niewielkie, ale których nie można wykluczyć.

Pomiar ryzyka niepokrytego polega na obliczeniu różnicy pomiędzy wartością wymaganych depozytów zabezpieczających w warunkach ekstremalnych (wyrażających się dużą zmianą poziomu cen instrumentów finansowych), a wielkością tych depozytów obliczonych przy standardowych warunkach rynkowych.

Rys. 2. Mechanizm obliczania funduszu rozliczeniowego w oparciu o koncepcję ryzyka niepokrytego

UR - uczestnik rozliczający
RN - ryzyko niepokryte
FR - fundusz rozliczeniowy
DZ - depozyt zabezpieczający
FR=RN2 Wartość środków zgromadzonych w funduszu rozliczeniowym równa jest wartości najwyższego ryzyka niepokrytego generowanego przez Uczestnika rozliczającego, wyliczonego jako różnica pomiędzy depozytami naliczonymi wg parametrów ekstremalnych i parametrów normalnych.

Źródło: Opracowanie własne


Kapitał własny KDPW_CCP


Kapitał własny izby rozliczeniowej może zostać wykorzystany w systemie gwarantowania rozliczeń i jest dodatkowym elementem podnoszącym bezpieczeństwo rozliczeń na polskim rynku kapitałowym. Izba rozliczeniowa KDPW_CCP została wyposażona w kapitał o wartości 100 mln zł, który sukcesywnie będzie zwiększany w kolejnych latach. Kapitał własny KDPW_CCP jest ostatnią linią obrony w przypadku niewywiązania się z zobowiązań przez jednego bądź kilku Uczestników, po wyczerpaniu depozytów zabezpieczających oraz wyczerpaniu funduszu rozliczeniowego i wszelkich innych zasobów finansowych. Jeśli KDPW_CCP podejmie decyzję o przeznaczeniu części swojego kapitału na dodatkowe zasoby finansowe do wykorzystania na potrzeby zarządzania ryzykiem, część ta musi stanowić nadwyżkę ponad kapitał własny wymagany do świadczenia usług i prowadzenia bieżącej działalności KDPW_CCP.

Tabela 1. Porównanie struktury systemu gwarantowania rozliczeń


Stan obecny Stan po uruchomieniu KDPW_CCP
Rynek kasowy
  • 1-stopniowy system oparty na funduszu wzajemnego gwarantowania
  • 2-stopniowy system oparty na indywidualnych depozytach zabezpieczających i funduszu wzajemnego gwarantowania prowadzonym dla kompleksu rynków
  • metodologia obliczeń ryzyka częściowo wykorzystująca SPAN
  • oparcie obliczeń ryzyka na metodologii SPANLiquidation Risk
Rynek terminowy
  • 2-stopniowy system oparty na depozytach zabezpieczających i funduszu wzajemnego gwarantowania
  • 2-stopniowy system oparty na indywidualnych depozytach zabezpieczających i funduszu wzajemnego gwarantowania prowadzonym dla kompleksów rynków
  • metodologia obliczeń ryzyka częściowo wykorzystująca SPAN
  • oparcie obliczeń ryzyka na metodologii SPANLiquidation Risk
Fundusz Rozliczeniowy
  • odrębny fundusz dla każdego rynku
  • fundusz dla kompleksu rynków
  • gwarantowanie kapitałami izby
  • metodologia ryzyka niepokrytego
 
  • gwarantowanie kapitałami izby
Źródło: Opracowanie własne

Analiza wielkości i potrzeb systemu zabezpieczenia płynności rozliczeń


Wyniki przeprowadzonych symulacji wpłat do nowego systemu gwarantowania rozliczeń, przy wykorzystaniu modelu szacowania ryzyka SPAN do obliczeń depozytów zabezpieczających oraz koncepcji ryzyka niepokrytego do obliczeń wpłat do funduszu rozliczeniowego, pokazują zmiany zarówno wielkości jak i struktury obciążeń uczestników z tytułu wymaganych wpłat do systemu gwarantowania.

Zmiana struktury wynika w dużej mierze z przesunięcia głównego ciężaru obciążeń z funduszu rozliczeniowego na rzecz wnoszonych przez uczestników depozytów zabezpieczających, które wykorzystywane są na pokrycie indywidualnych zobowiązań. Tego rodzaju zmiana jest elementem dostosowania systemu do przyszłych wymogów regulacyjnych związanych z implementacją regulacji europejskich (EMIR: Rozporządzenie w sprawie instrumentów pochodnych, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji oraz CRD: IV aktualizacja Dyrektyw o wymogach kapitałowych), a także do istniejących rekomendacji (Rekomendacje CPSS/IOSCO oraz ESCB/CESR).

Symulacje systemu gwarantowania rozliczeń


Wyniki przeprowadzonych symulacji należy rozpatrywać w kontekście poziomu obciążeń planowanych do zastosowania w momencie rozpoczęcia działalności izby rozliczeniowej KDPW_CCP, stopniowo dążąc do docelowej wielkości zapewniającego zabezpieczenie ryzyka na optymalnym poziomie.

Z przeprowadzonych symulacji wynika, że zastosowanie parametrów ryzyka w wysokości porównywalnej z największymi zagranicznymi CCP spowodowałoby jednorazowy zdecydowany wzrost wymogów dotyczących wysokości depozytów zabezpieczających oraz wpłat do funduszu rozliczeniowego. W związku z tym przyjęto rozwiązanie polegające na stopniowym dostosowaniu parametrów, a w związku z tym struktury zabezpieczeń stanowiących środki systemu gwarantowania rozliczeń.

Etapowy proces dochodzenia do optymalnego poziomu zabezpieczeń pozostawi więcej czasu Uczestnikom rozliczającym na dostosowanie się do systemu gwarantowania i nie spowoduje istotnych przeszkód w rozwoju rynku.

Symulacje zostały przeprowadzone w oparciu o dane rynkowe z marca 2011 r.

Stan obecny


Uwzględniając obecną strukturę systemu gwarantowania rozliczeń, przy zastosowaniu bieżących danych rynkowych, struktura środków systemu gwarantowania rozliczeń przedstawia się następująco:
  • depozyty zabezpieczające - 69%
  • Fundusz Rozliczeniowy rynku kasowego - 20%
  • Fundusz Rozliczeniowy rynku terminowego - 11%
Dodatkowym zasobem dostępnym w ramach systemu są środki KDPW_CCP jako gwaranta rozliczeń wysokości 60 mln zł. Ponadto w sytuacji skrajnej formalnie możliwe jest pozyskanie od uczestników środków w formie wpłat dodatkowych do funduszu, ograniczonych do maksymalnie 110% wpłat podstawowych. Wpłaty dodatkowe są jednak zasobem, który zgodnie z prawdopodobną treścią EMIR, nie powinien być uwzględniamy do wyliczenia wartości środków systemu wymaganych w celu zapewnienia CCP odpowiedniej odporności na wypadek upadłości uczestnika. Mogą też okazać się kosztowne dla uczestników ze względu na projektowane przepisy dot. wymogów kapitałowych.

Okres początkowy (bezpośrednio po rozpoczęciu działalności przez KDPW_CCP)


Na potrzeby symulacji przyjęto założenie, że środki funduszu rozliczeniowego powinny zapewnić przynajmniej zabezpieczenie ryzyka niewypłacalności jednego uczestnika o największej ekspozycji wobec KDPW, dla zastosowanych parametrów ryzyka, ustalonych na obniżonym względem obecnego, lecz tolerowanym poziomie. Tak ustalone parametry pozwalają na utrzymanie zbliżonej do dotychczasowej wartości środków systemu gwarantowania rozliczeń wymaganych od poszczególnych uczestników.

Struktura środków systemu gwarantowania rozliczeń po uruchomieniu KDPW_CCP przedstawia się następująco:
  • depozyty zabezpieczające rynku kasowego - 25%
  • depozyty zabezpieczające rynku terminowego - 56%
  • Fundusz Rozliczeniowy - 19%
Różnice pomiędzy stanem obecnym a stanem bezpośrednio po rozpoczęciu działalności przez KDPW_CCP wynikną przede wszystkim ze zmiany metodologii prowadzenia obliczeń ryzyka. Nowa metodologa obliczeń ryzyka przyniesie nieznaczne zmniejszenie obciążeń z tytułu ryzyka rynku terminowego, głównie za sprawą dokładniejszego opisu ryzyka pozycji w opcjach, natomiast wzrost obciążeń z tytułu ryzyka rynku kasowego, wynikał będzie z innego modelu zabezpieczania ryzyka oraz prowadzenia obliczeń ryzyka na poziomie konta podmiotowego (a nie jak dotychczas na poziomie konta uczestnika).

Stan docelowy


Poziom parametrów ryzyka proponowany do zastosowania w okresie początkowym (bezpośrednio po rozpoczęciu działalności przez KDPW_CCP) będzie stopniowo podwyższany, przy jednoczesnym uwzględnieniu procesu podnoszenia kapitałów własnych KDPW_CCP. Docelowa wysokość parametrów stress-testowych, planowana do zastosowania w połowie 2014 r., zagwarantuje likwidację skutków niewypłacalności dwóch uczestników o największej ekspozycji, przy założeniu skrajnej zmiany cen na rynku, możliwej w wyjątkowych, lecz prawdopodobnych warunkach rynkowych.

Analizy przeprowadzone przy zastosowaniu bieżących danych rynkowych pokazały, że dla zastosowanego docelowego zestawu parametrów ryzyka struktura środków systemu gwarantowania rozliczeń przedstawiać się będzie następująco:
  • depozyty zabezpieczające rynku kasowego - 25%
  • depozyty zabezpieczające rynku terminowego - 42%
  • Fundusz rozliczeniowy - 33%
Uwzględniając kapitały własne CCP docelowo struktura środków systemu gwarantowania rozliczeń przedstawiać się będzie następująco:
  • depozyty zabezpieczające rynku kasowego - 20%
  • depozyty zabezpieczające rynku terminowego - 33%
  • Fundusz rozliczeniowy - 26%
  • Kapitał własny CCP - 21%

Podsumowanie


Wypełnienie wymogów wynikających z regulacji europejskich jest niezbędne w celu uzyskania przez KDPW_CCP statusu izby rozliczeniowej będącej „kwalifikowanym CCP”, a więc zapewniającej bezpieczne rozliczenia transakcji objętych gwarancjami rozrachunku. W tym celu niezbędne są także działania dodatkowe związane z uzyskaniem podstaw prawnych dla stawania się przez KDPW_CCP centralnym kontrpartnerem dla rozliczanych transakcji (na podstawie nowacji lub „open offer”). Status kwalifikowanego CCP pozwoli KDPW_CCP na rozszerzanie zakresu prowadzonej działalności, a w szczególności rozliczanie derywatów rynku OTC.

Proces dochodzenia do kapitału docelowego KDPW_CCP rozłożony jest na etapy, zapewniające korelację pomiędzy możliwościami finansowania inwestycji przez KDPW oraz aktualnymi wymogami regulacyjnymi. Istotną role odgrywają także możliwości uczestników KDPW w zakresie dysponowania środkami potrzebnymi do budowy wysokiej jakości systemu gwarantowania rozliczeń.

Fundusz rozliczeniowy - nowe podejście

Wraz z uruchomieniem izby rozliczeniowej KDPW_CCP wdrożony zostanie nowy system gwarantowania rozliczeń transakcji oparty na depozytach zabezpieczających dla rynku kasowego i terminowego, funduszu rozliczeniowym oraz dodatkowo - kapitałach własnych KDPW_CCP. Wprowadzenie depozytów zabezpieczających dla rynku kasowego pozwoli na zmianę roli funduszu rozliczeniowego.

Wraz z uruchomieniem KDPW_CCP oraz zmianą metodologii obliczania depozytów zabezpieczających i funduszu rozliczeniowego (przy wykorzystaniu metodologii SPAN) podjęto decyzję o zmianie struktury wpłat do systemu gwarantowania rozliczeń. Zmiana ta polega na przeniesieniu ciężaru środków z funduszy o charakterze solidarnym (fundusz rozliczeniowy) na zindywidualizowane depozyty zabezpieczające, które nie podlegają uruchomieniu w przypadku niewypłacalności innego Uczestnika systemu. Główną korzyścią wprowadzanych zmian jest gwarancja nienaruszalności środków zgromadzonych w depozytach zabezpieczających.

Stosowana przez KDPW_CCP metodologia SPAN, poprzez kompletny opis ryzyka, umożliwia znacznie bardziej precyzyjny pomiar ryzyka, niż metodologia stosowana obecnie. Podniesie to poziom bezpieczeństwa oraz uatrakcyjni inwestorom i Uczestnikom KDPW_CCP prowadzenie działalności na polskim rynku. Istotną zaletą wprowadzenia pełnej metodologii SPAN jest doprowadzenie do większej transparentności polskiego rynku z punktu widzenia stosowanych metod zarządzania ryzykiem, gdyż dla dużych inwestorów zagranicznych metodologia SPAN jest powszechnie rozpoznawalnym standardem.

Jak będzie obliczana wielkość funduszu rozliczeniowego


Do tej pory, ze względu na brak depozytów zabezpieczających dla rynku kasowego, to właśnie fundusz rozliczeniowy gromadził „pierwsze” zasoby, które mogłyby zostać wykorzystane solidarnie w przypadku niewypłacalności Uczestnika rozliczającego.

Wraz z uruchomieniem KDPW_CCP depozyty zabezpieczające będą głównym elementem systemu gwarantowania rozliczeń. Ich wartość dla każdego Uczestnika izby rozliczeniowej będzie liczona indywidualnie w oparciu o metodologię SPAN przy założeniu normalnych - standardowych - warunków rynkowych. W przypadku ekstremalnych, jednak możliwych do zaistnienia na rynku zmian, wartość środków zgromadzonych w depozytach zabezpieczających może okazać się jednak niewystarczająca. To dodatkowe ryzyko, określane jako tzw. ryzyko niepokryte, będzie zabezpieczone środkami zgromadzonymi w funduszu rozliczeniowym.

Pomiar ryzyka niepokrytego polega na obliczeniu różnicy pomiędzy wartością wymaganych depozytów zabezpieczających w warunkach ekstremalnych (wyrażających się dużą zmianą poziomu cen instrumentów finansowych), a wielkością tych depozytów obliczonych przy standardowych warunkach rynkowych.

Przy wprowadzeniu takiej konstrukcji fundusz rozliczeniowy zabezpiecza wyłącznie to ryzyko, które nie jest zabezpieczone wniesionymi przez Uczestników depozytami zabezpieczającymi wraz z wyrównaniem do rynku.

Rys. 1. Mechanizm obliczania funduszu rozliczeniowego w oparciu o koncepcję ryzyka niepokrytego

UR
- uczestnik rozliczający
RN - ryzyko niepokryte
FR - fundusz rozliczeniowy
DZ - depozyt zabezpieczający
FR=RN2 Wartość środków zgromadzonych w funduszu rozliczeniowym równa jest wartości najwyższego ryzyka niepokrytego generowanego przez Uczestnika rozliczającego, wyliczonego jako różnica pomiędzy depozytami naliczonymi wg parametrów ekstremalnych i parametrów normalnych.

Fundusz rozliczeniowy - najważniejsze zmiany


Fundusz rozliczeniowy będzie obejmował wszystkie rynki rozliczane przez KDPW_CCP i nie będzie dzielony na funkcjonalnie wyodrębnione części (obecnie odrębny dla rynku terminowego, kasowego).

Podobnie jak w przypadku depozytów zabezpieczających będzie on obliczany przy użyciu metodologii SPAN na bazie otwartych pozycji z rynku terminowego oraz nierozliczonych transakcji z rynku kasowego (przy użyciu stress-testowego zestawu parametrów z uwzględnieniem potencjalnej niewypłacalności uczestnika o największej ekspozycji).

Zmniejszy się częstotliwości dokonywania wpłat do funduszu - do jednej w miesiącu (wartość funduszu będzie jednak obliczana codziennie). Wyjątkiem będzie wniesienie depozytu dodatkowego przez uczestnika na żądanie, w sytuacji kiedy jego ryzyko niepokryte przekroczy wartość Funduszu.

Prowadzone będzie kompensowanie zobowiązań i należności uczestników z tytułu regulacji wpłat do funduszu rozliczeniowego z ich zobowiązaniami i należnościami z tytułu regulacji wpłat do funduszy zabezpieczających ASO oraz z tytułu właściwych depozytów zabezpieczających i bieżących rozliczeń.

Kolejność uruchamiania środków w systemie gwarantowania rozliczeń

Wraz z utworzeniem izby rozliczeniowej KDPW_CCP wprowadzony zostanie nowy model zarządzania ryzkiem, czego konsekwencją są zmiany w systemie gwarantowania rozliczeń oraz wielkość dostępnych zasobów w systemie gwarancyjnym. Zwiększaniu uległy kapitały własne izby rozliczeniowej z 60 mln zł, jakimi dysponował Gwarant Rozliczeń, do 100 mln zł, w jakie wyposażone została spółka KDPW_CCP.

Nowy system gwarantowania rozliczeń transakcji oparty został na dwóch podstawowych poziomach: zindywidualizowanych depozytach zabezpieczających wraz z mechanizmem wyrównania do rynku oraz solidarnym funduszu rozliczeniowym. Uzupełnieniem tego modelu będą kapitały własne izby rozliczeniowej KDPW_CCP. Nowością jest również wprowadzenie depozytów zabezpieczających dla rynku kasowego.

Zmiana struktury wpłat do systemu gwarantowania rozliczeń, odczuwalna dla Uczestników rozliczających już od pierwszego dnia ich funkcjonowania, dotyczy w szczególności przeniesienia ciężaru środków z funduszy o charakterze solidarnym na zindywidualizowane depozyty zabezpieczające, które nie podlegają uruchomieniu w przypadku niewypłacalności innego Uczestnika systemu. Główną korzyścią wprowadzanych zmian, dostępną od pierwszego dnia funkcjonowania nowego modelu jest więc gwarancja nienaruszalności środków zgromadzonych w depozytach zabezpieczających.

System gwarantowania rozliczeń oraz kolejność uruchamiania środków w razie niewypłacalności Uczestnika ewoluowały w ostatnich latach zgodnie z przyjętą i realizowaną Strategią KDPW na lata 2010-2013, dorównując najlepszym i powszechnie stosowanym na największych rynkach finansowych świata rozwiązaniom. Są one nie tylko zgodne z rekomendacjami organizacji międzynarodowych, takich jak CPSS-IOSCO, ale również projektowanymi rozwiązaniami Unii Europejskiej. Dzięki temu zwiększy się znaczenie i poprawi ocena polskiego rynku kapitałowego, zwłaszcza wśród globalnych inwestorów

Rynek przed uruchomieniem Gwaranta Rozliczeń


Do momentu wprowadzenia instytucji Gwaranta Rozliczeń, który po pierwsze doprowadził do zalimitowania maksymalnej wysokości wpłat dodatkowych do funduszu rozliczeniowego, a po drugie uzupełnił system gwarancyjny o kapitały własne Gwaranta, system gwarantowania rozliczeń opierał się na depozytach zabezpieczających (tylko dla rynku terminowego) oraz funduszu rozliczeniowym.

Takie rozwiązanie stwarzało obawę, że w razie niewypłacalności Uczestnika KDPW trudne do oszacowania byłaby ewentualna wysokość środków, które pozostali Uczestnicy musieliby wpłacić do funduszu rozliczeniowego, aby pokryć wszystkie zobowiązanie niewypłacalnego Uczestnika. Model ten niekorzystnie wpływał na poziom oceny ryzyka banków i biur maklerskich - Uczestników KDPW, służący m.in. do tworzenia ratingów instytucji finansowych.

Rysunek 1. Schemat uruchamiania środków systemu gwarantowania rozliczeń przed wprowadzeniu Gwaranta


Źródło: Opracowanie własne

Rynek po uruchomieniu Gwaranta Rozliczeń (KDPW_CLEARPOOL)


Wprowadzenie w maju 2010 r. instytucji Gwaranta Rozliczeń - KDPW_CLEARPOOL - było pierwszym krokiem dojścia do pełnego CCP i wynikało z realizacji przyjętej przez KDPW Strategii ma lata 2010-2013. Gwarant Rozliczeń pozwolił na uzyskanie, jeszcze przed formalnym powołaniem CCP, bardzo ważnej z perspektywy Uczestników właściwości systemu gwarantowania rozliczeń prowadzonego przez KDPW, jaką było zalimitowanie maksymalnego poziomu wpłat dodatkowych do funduszu rozliczeniowego. Limit ten został ustalony na poziomie 110 proc. wpłaty podstawowej danego uczestnika.

Wprowadzenie tego limitu pozwoliło Uczestnikom szacować ryzyko związane z uczestniczeniem w systemie gwarantowania rozliczeń. Wcześniej ryzyko takie było trudne do oszacowania ze względu na to, że wysokość wpłat dodatkowych do funduszu rozliczeniowego, do wniesienia których mogli zostać zobowiązani, nie była z góry ograniczona.

Istotne z punktu widzenia Uczestników rynku było również wzbogacenie systemu o dodatkowe poziomy, związane z możliwością użycia kapitałów własnych Gwaranta. KDPW_CLEARPOOL został wyposażony w kapitał o wartości 60 mln zł, który mógł być wykorzystany w procesie uruchamiania środków z systemu gwarantowania rozliczeń w razie niewypłacalności któregoś z Uczestników KDPW.

Rysunek 2. Schemat uruchamiania środków systemu gwarantowania rozliczeń po wprowadzeniu Gwaranta

Źródło: Opracowanie własne

Model docelowy - KDPW_CCP


Wraz z uruchomieniem izby rozliczeniowej KDPW_CCP zmieni się model gwarantowania rozliczeń. Struktura nowowprowadzanego systemu, a w szczególności kolejność środków uruchamianych w przypadku niewypłacalności Uczestnika przedstawia się następująco:
  • należności Uczestnika niewypłacalnego
  • depozyty zabezpieczające wniesione przez Uczestnika niewypłacalnego
  • wpłaty podstawowe do funduszu rozliczeniowego Uczestnika niewypłacalnego
  • wpłaty podstawowe do funduszu rozliczeniowego pozostałych Uczestników
  • 50% maksymalnych wpłat dodatkowych pozostałych Uczestników (łączna wysokość wpłat dodatkowych ograniczona jest do poziomu 110% wysokości wpłat podstawowych)
  • 20 mln zł z kapitałów własnych KDPW_CCP

(dalsze kroki podejmowane zgodnie z decyzjami Zarządu KDPW_CCP)


  • 50% maksymalnych wpłat dodatkowych pozostałych Uczestników
  • pozostała część środków z kapitałów własnych KDPW_CCP (do maksymalnej wysokości tych środków dedykowanych na cele gwarancyjne)
Rysunek 3. Schemat uruchamiania środków systemu gwarantowania rozliczeń po uruchomieniu KDPW_CCP

Źródło: Opracowanie własne

Uproszczenie regulacji dotyczących typów uczestnictwa w KDPW_CCP

Powstanie izby rozliczeniowej jest okazją do uproszczenia regulacji dotyczących typów uczestnictwa w KDPW_CCP. W miejsce kilku dotychczasowych opcji występowania w funkcji uczestnika rozliczającego, wprowadzone zostaną trzy typy uczestnictwa, z rozróżnieniem na rynki kasowy i terminowy. Dodatkowo, wprowadzenie funkcji Agenta ds. rozrachunku w KDPW umożliwi zagranicznym firmom inwestycyjnym uczestnictwo w KDPW_CCP, bez obowiązku posiadania konta depozytowego w Krajowym Depozycie. Otworzy to drogę dużym międzynarodowym instytucjom do bezpośredniego wejścia na polski rynek w obszarze rozliczania transakcji.

Agent ds. rozrachunku w KDPW


Nowością w stosunku do poprzednio obowiązujących regulacji jest stworzenie funkcji Agenta ds. rozrachunku w KDPW. Wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym Uczestnik rozliczający KDPW_CCP nie będzie miał obowiązku posiadania konta depozytowego w KDPW. W takim przypadku rozrachunek zawartych przez niego transakcji będzie dokonywany za pośrednictwem konta depozytowego jego Agenta do spraw rozrachunku. Oznacza to, że Uczestnik rozliczający KDPW_CCP nie będzie musiał być jednocześnie Uczestnikiem bezpośrednim KDPW.

Wprowadzenie funkcji Agenta ds. rozrachunku w KDPW pozwoli na rozwinięcie katalogu usług i podmiotów aktywnych w obszarze działalności izby rozliczeniowej KDPW_CCP. Zagraniczne instytucje finansowe nie mają aktualnie możliwości samodzielnego działania jako Uczestnicy rozliczający, a ich działalność poprzez lokalnych reprezentantów jest mocno ograniczona, głównie za sprawą obawy tych ostatnich przed ponoszeniem zbyt dużego ryzyka związanego z uczestnictwem w systemie gwarantowania rozliczeń.

Dzięki funkcjonalności Agenta ds. rozrachunku w KDPW oraz działalności izby rozliczeniowej KDPW_CCP, dysponującej odpowiednim kapitałem oraz sprawnym i opartym na uznanej metodologii systemem zarządzania ryzykiem, zagraniczne instytucje finansowe będą mogły stać się bezpośrednio Uczestnikami rozliczającymi KDPW_CCP.

Zagraniczna firma inwestycyjna:
  • będzie uczestnikiem KDPW_CCP o statusie uczestnika rozliczającego (UR);
  • nie będzie uczestnikiem KDPW (CSD) - nie może prowadzić rachunków papierów wartościowych (nie musi otwierać oddziału w Polsce);
  • podpisze umowę z jednym podmiotem pełniącym rolę Agenta ds. Rozrachunku (AR) w KDPW;
  • wskaże izbie KDPW_CCP konto AR i przedłoży oświadczenie wskazujące podmiot mający pełnić dla niego tę funkcję oraz oświadczenie tego podmiotu, w którym wyraża on na to zgodę;
  • będzie realizowała zobowiązania pieniężne wynikające z bieżących rozrachunków rynkowych;
  • będzie wyłącznym uczestnikiem systemu gwarantowania rozliczeń (SGR) (wpłaty wniesie
    za pośrednictwem banku-płatnika; papiery wartościowe zaliczane na poczet wpłat do SGR wnoszone będą w KDPW z konta UR prowadzonego przez AR).
Proponowane rozwiązanie umożliwi lokalnym depozytariuszom czerpanie korzyści z prowadzenia rachunków bez ponoszenia ryzyka. Zagraniczne instytucje finansowe będą natomiast mogły swobodnie prowadzić działalność na polskim rynku, pozostając w zgodzie z przepisami Financial Service Authority (FSA) - brytyjskiego organu nadzoru.

Brak tych rozwiązań powodował do tej pory konieczność ponoszenia określonych kosztów ze strony zagranicznych podmiotów związanych przede wszystkim z przymusu prowadzenia oddziału w Polsce lub korzystania z pośrednictwa lokalnego Uczestnika rozliczającego.

Przed stworzeniem instytucji Agenta ds. rozrachunku w KDPW zagraniczny podmiot miał do wyboru jedną z trzech możliwości:

  • mógł stać się uczestnikiem pośrednim, czyli być reprezentowanym przez uczestnika rozliczającego KDPW. Wadą takiego rozwiązania była obawa lokalnego uczestnika rozliczającego przed nadmiernym ryzykiem generowanym przez uczestnika pośredniego. W związku z tym uczestnicy bezpośredni niechętnie podejmują się reprezentowania dużych podmiotów zagranicznych;
  • inną możliwością było otwarcie w Polsce oddziału i działanie bezpośrednio jako Uczestnik rozliczający bazujący na polskim prawie. Wadą takiego rozwiązania były wysokie koszty;
  • zagraniczna instytucja finansowa mogła również stać się uczestnikiem bezpośrednim oraz rozliczającym w KDPW w funkcji deponent. Wadą takiego rozwiązania była niemożność segregacji kont własnych od kont klientów, a to w świetle np. regulacji FSA jest niedopuszczalne.

Klasyfikacja Uczestników KDPW_CCP


W nowej klasyfikacji uczestników rozliczających, KDPW_CCP wyróżnia Generalnego Uczestnika Rozliczającego dla rynku kasowego, Generalnego Uczestnika Rozliczającego dla rynku terminowego oraz Bezpośredniego Uczestnika Rozliczającego i Uczestnika Nierozliczającego.

Dwa pierwsze typy uczestnictwa pozwalają na rozliczanie transakcji zawieranych zarówno przez siebie samego jak i przez podmioty trzecie; status Bezpośredniego Uczestnika Rozliczającego daje możliwość rozliczania transakcji zawieranych przez siebie samego na rachunek własny, jak i rachunek klientów zarówno na rynku kasowym, jak i terminowym.

Typy uczestnictwa w KDPW_CCP:
  • Generalny Uczestnik Rozliczający (reprezentant) GUR - rynek kasowy: uczestnik rozliczający wszystkie transakcje zawierane przez inny podmiot na rynku kasowym, w tym przez uczestnika nierozliczającego;
  • Generalny Uczestnik Rozliczający (uczestnik rozliczający-rachunki instrumentów pochodnych) GUR - rynek terminowy: uczestnik rozliczający transakcje zawierane na rynku terminowym przez inne podmioty, w tym przez uczestników nierozliczających, jeżeli transakcje te są zawierane na rachunek klientów posiadających rachunki instrumentów pochodnych prowadzone przez tego uczestnika lub na jego własny rachunek;
  • Bezpośredni Uczestnik Rozliczający (uczestnik rozliczający-transakcje własne) BUR - uczestnik rozliczający wszystkie transakcje zawierane przez niego na rachunek własny lub rachunek klientów (rynek kasowy i terminowy);
  • Uczestnik Nierozliczający - jest to uczestnik zawierający transakcje na rynku kasowym i/lub terminowym, a jednocześnie nie posiadający statusu uczestnika rozliczającego.

Rys. 1. Typy uczestnictwa w KDPW_CCP na tle architektury rynku



Źródło: Opracowanie własne


Wymogi kapitałowe dla Uczestników KDPW_CCP


Dla wprowadzanych typów uczestnictwa określone zostały także nowe wymogi kapitałowe. Będą one takie same dla uczestników działających na rynku kasowym i terminowym i będą zależały od liczby podmiotów reprezentowanych w rozliczeniach.

Wobec Generalnego Uczestnika Rozliczającego (GUR; rozlicza transakcje zawierane przez inne podmioty) obowiązywać będą następujące wymogi kapitałowe:
  • W przypadku banków: suma kwoty 50 mln zł oraz iloczynu 5 mln zł i liczby podmiotów reprezentowanych
  • W przypadku domów maklerskich: suma kwoty 15 mln zł oraz iloczynu 2 mln zł i liczby podmiotów reprezentowanych
Wobec Bezpośredniego Uczestnika Rozliczającego (BUR; rozlicza wyłącznie transakcje zawierane przez niego samego na rachunek własny lub rachunek klientów):
  • W przypadku banków: 25 mln zł
  • W przypadku domów maklerskich: 4 mln zł
  • Regulacje europejskie

    Utworzona przez Krajowy Depozyt izba rozliczeniowa KDPW_CCP nie tylko odpowiada powszechnie stosowanym na świecie standardom, wykorzystując najlepsze, powszechnie rozpoznawalne przez globalnych inwestorów rozwiązania (system gwarantowania rozliczeń, SPAN), ale również projektowanym regulacjom europejskim, które mogą wejść w życie już w 2012 roku.


Toczące się prace nad Rozporządzeniem EMIR (Rozporządzenie w sprawie instrumentów pochodnych, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji) oraz IV aktualizacja Dyrektyw o wymogach kapitałowych (CRD) wyznaczają nowe standardy funkcjonowania izb rozliczeniowych typu CCP. Projektowane regulacje dotyczą m.in. wymogów kapitałowych dla CCP oraz wielkości środków gromadzonych w systemie gwarantowania rozliczeń transakcji.

Krajowy Depozyt, pracując nad utworzeniem KDPW_CCP, przygotował takie rozwiązania, które z jednej strony pozwolą na spełnienie wymagań przepisów unijnych w momencie ich obowiązywania, a z drugiej strony w nadmierny sposób nie będą obciążać uczestników polskiego rynku kapitałowego.

Zakłada się, że regulacje Rozporządzenia EMIR wejdą w życie w II półroczu 2012 r., jednak CCP, które uzyska zezwolenie na świadczenie swojej usługi przed datą wejścia w życie Rozporządzenia, będzie miało 2 lata, od momentu jej wejścia w życie, na dostosowanie się do jej wymogów.

KDPW_CCP będzie więc mogła skorzystać z dwuletniego okresu dostosowawczego do EMIR pod warunkiem, że zostanie uznana przez Komisję Nadzoru Finansowego za izbę rozliczeniową CCP jeszcze przed terminem wejście w życie tej regulacji. Spełnienie wymogu definicji centralnego kontrpartnera jest uwarunkowane wprowadzeniem do porządku prawnego pojęcie nowacji lub zgodą KNF na zastosowanie mechanizmu „open offer”. Konsekwencją ewentualnego nie uznania przez KNF, przed terminem wejście w życie EMIR, KDPW_CCP za izbę rozliczeniową CCP, będzie konieczność pełnego dostosowania się do wymogów rozporządzenia już w momencie rozpoczęcia przez KDPW_CCP działalności jako izba rozliczeniowa CCP.

Rozporządzenie w sprawie instrumentów pochodnych, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji (EMIR)

Kwestię wymagań stawianych wobec CCP w zakresie kapitałów własnych w bezpośredni sposób regulować będzie „Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji” (EMIR).

Zgodnie z projektem EMIR CCP powinien posiadać stały, dostępny i odrębny kapitał założycielski w wysokości co najmniej 5 mln EUR lub 10 mln EUR. Jednocześnie oczekuje się, że kapitał własny, wraz z zatrzymanym zyskiem i rezerwami, zapewni CCP odpowiednie zabezpieczenie przed ryzykami operacyjnym albo będzie proporcjonalny do ryzyka wynikającego ze skali działalności CCP.

Według projektu EMIR wartość funduszu tworzonego na wypadek niewykonania zobowiązań (ang. default fund, w KDPW_CCP rolę taka pełni fundusz rozliczeniowy) powinna zapewniać przynajmniej obsługę przypadku niewypłacalności jednego uczestnika CCP o największej ekspozycji lub dwóch uczestników CCP o drugiej i trzeciej co do wartości ekspozycji, jeśli suma ich ekspozycji jest większa, w ekstremalnych lecz prawdopodobnych warunkach rynkowych.

Projekt Rozporządzenia EMIR zakłada, że pozostające do dyspozycji CCP zasoby systemu gwarantowania rozliczeń, obejmujące łącznie depozyty zabezpieczające, fundusz rozliczeniowy oraz inne wpłacone zasoby finansowe powinny zawsze zapewnić CCP odporność w przypadku niewypłacalności przynajmniej dwóch uczestników CCP o największej ekspozycji wobec centralnego kontrpartnera, w ekstremalnych, lecz prawdopodobnych warunkach rynkowych.

Do zasobów wpłaconych nie należy przy tym zaliczać środków dostarczanych przez uczestników lub strony trzecie na żądanie CCP, w odpowiedzi na zaistniały przypadek niewypłacalności uczestnika, tj. zasobów wnoszonych na zasadzie „loss sharing arrangements” oraz gwarancji spółki-matki (parental guarantees). Odpowiednikiem „loss sharing arrangements” w KDPW jest mechanizm wpłat dodatkowych do funduszu rozliczeniowego.

EMIR stawia wymagania co do właściwej kolejności uruchamiania środków systemu gwarantowania rozliczeń w przypadku niewypłacalności uczestnika systemu. W pierwszej kolejności powinny być stosowane środki wniesione przez niewypłacalnego uczestnika: kolejno depozyty zabezpieczające oraz wpłata uczestnika do funduszu rozliczeniowego. CCP może zastosować dedykowane środki własne przed zastosowaniem wpłat do funduszu rozliczeniowego wniesionych przez uczestników innych niż niewypłacalny oraz pozostałych dostępnych zasobów finansowych.

Planuje się, że rozporządzenie EMIR wejdzie w życie w II półroczu 2012 r. Centralny kontrpartner, który uzyskał zezwolenie na świadczenie swojej usługi przed datą wejścia w życie rozporządzenia, będzie miał 2 lata, od momentu wejścia w życie rozporządzenia, na dostosowanie się do jego wymogów.

Rys. 1. Porównanie struktury zasobów systemu gwarantowania rozliczeń - bezpośrednio po uruchomieniu KDPW_CCP oraz po implementacji rozporządzenia EMIR

KDPW_CCP będzie mogło skorzystać z dwuletniego okresu dostosowawczego do EMIR pod warunkiem, że zostanie uznane przez Komisję Nadzoru Finansowego za izbę rozliczeniową CCP jeszcze przed terminem wejście w życie tego rozporządzenia, co jest niezwykle istotne dla uczestników polskiego rynku. Wiąże się to bezpośrednio z wprowadzeniem do polskiego prawa pojęcie nowacji lub zgodą KNF na zastosowanie mechanizmu „open offer”.

Dyrektywy o wymogach kapitałowych CRD


Dyrektywy o wymogach kapitałowych CRD to IV aktualizacja Dyrektyw o wymogach kapitałowych (Dyrektyw 2006/48/EC i 2006/49/EC) zgodnie z pracami Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego (Basel Committee on Banking Supervision).

W wyniku projektowanych zmian uwypuklone mają być różnice w zakresie wymagań kapitałowych pomiędzy transakcjami rozliczanymi centralnie (przez CCP), a transakcjami rozliczanymi bilateralnie. Poprawione mają zostać kwestie dotyczące ryzyka operacyjnego - w celu promowania standaryzacji kontraktów oraz ich elektronicznego przetwarzania. Wynikające z regulacji wymaganie kapitałowe zostaną zróżnicowane w zależności od jakości danego CCP, na którą wpływ ma struktura zasobów gwarancyjnych pozostających do dyspozycji danego CCP.

Porozumienie Bazylea II w zakresie wymogów kapitałowych przewidywało zerową (0%) wagę ryzyka kontrpartnerów dla ekspozycji transakcyjnej wobec CCP. Aktualne zmiany w tym zakresie, tzw. Bazylea III, spowodują przyjęcie przez banki 2% wagi ryzyka dla ekspozycji transakcyjnej wobec kwalifikowanego CCP (qualifying CCP). Ekspozycja transakcyjna obejmuje takie zobowiązania wobec CCP jak depozyty zabezpieczające oraz równanie do rynku. Celem zmian w zakresie wymogów kapitałowych jest z jednej strony utrzymanie zachęty (poprzez wymagania w zakresie kapitalizacji ekspozycji) do korzystania przez banki z usług centralnego kontrpartnera także dla transakcji rynku OTC, z drugiej strony odnotowanie prawdopodobnego, choć bardzo niskiego ryzyka możliwej upadłości centralnego kontrpartnera.

W odmienny sposób liczone są wymagania kapitałowe wynikające z ryzyka związanego
z udziałem w funduszu rozliczeniowym. Aby zapewnić odpowiednią wrażliwość na ryzyko, wysokość wymagań kapitałowych dotyczących ekspozycji wobec funduszu rozliczeniowego jest uzależniona od struktury zasobów gwarancyjnych wykorzystywanych w przypadku niewypłacalności uczestnika CCP. Nie bez znaczenia jest kolejność uruchamiania środków w ramach systemu gwarantowania rozliczeń. Pożądana jest możliwość wykorzystania środków własnych CCP przed zasobami funduszu rozliczeniowego wniesionymi przez uczestników innych niż niewypłacalny lub równolegle (w sposób kombinowany) do tych zasobów.

W grudniu 2010 r. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego opublikował dokument konsultacyjny „Capitalisation of bank exposures to central counterparties” zawierający propozycję obciążeń kapitałowych dla banków ze względu na ich ekspozycję wobec centralnych kontrpartnerów. Dokument uwzględnia implementację 2% wagi ryzyka dla ekspozycji transakcyjnej wobec kwalifikowanego CCP oraz zastosowanie wrażliwej na ryzyko wysokości obciążenia kapitałowego dla ekspozycji wobec funduszu rozliczeniowego.

Projektowane przez Komitet Bazylejski zasady kapitalizacji ekspozycji wobec centralnego kontrpartnera, odnosząc się do kwestii ustalenia pożądanej wartości zasobów systemu stosowanych w przypadku niewypłacalności uczestnika posługują się pojęciami: `kwalifikowane CCP' (qualifying CCP) oraz `kapitał hipotetyczny' (hipothetical capital).

Według przedstawionej propozycji kwalifikowane CCP to podmiot, który spełnia wymogi definicji CCP, jest zgodny z Rekomendacjami CPSS/IOSCO oraz zapewnia bankom - swoim uczestnikom - odpowiednie wsparcie w zakresie poprawnej kalkulacji kapitalizacji ich ekspozycji wobec CCP. W trakcie konsultacji dokumentu Komisji Europejskiej dotyczącego kapitalizacji ekspozycji wobec centralnych kontrpartnerów stowarzyszenie EACH (europejskie stowarzyszenie izb rozliczeniowych CCP) wyraziło opinię, że ze względu na zasadniczą zgodność wymogów EMIR z rekomendacjami CPSS/IOSCO, za CCP zgodne z rekomendacjami powinno być uznawane CCP, które uzyskało autoryzację na gruncie EMIR.

Kapitał hipotetyczny to wartość teoretyczna stosowana wyłącznie w celu określenia wymogu kapitałowego, do której odnoszone są faktyczne wpłaty lub zobowiązania wobec funduszu rozliczeniowego.

Na zasoby systemu gwarancyjnego, gromadzone w celu obsługi sytuacji określanej jako niewypłacalność (default) uczestnika systemu, składają się środki funduszu rozliczeniowego oraz środki własne CCP (w zakresie w jakim mogą być wykorzystane w celach gwarancyjnych). Odróżnia się środki wniesione/wpłacone (pre-funded) od środków niewniesionych/niewpłaconych (non pre-funded), funkcjonujących jako zobowiązanie uczestników realizowane w określonej sytuacji. W realiach KDPW przykładem środków niewpłaconych, lecz formalnie możliwych do zastosowania, są wpłaty dodatkowe do funduszu rozliczeniowego. Tego rodzaju zróżnicowanie zasobów przekłada się na różne wymagania kapitałowe wobec uczestników funduszu rozliczeniowego.

Zasoby w ramach systemu zabezpieczenia płynności rozliczeń KDPW, stosowane obecnie w celu zabezpieczenia ryzyka niewypłacalności uczestnika systemu, można podzielić na wpłaty podstawowe do funduszu rozliczeniowego, wpłaty dodatkowe do funduszu rozliczeniowego oraz środki własne CCP lub gwaranta. W świetle propozycji Komitetu Bazylejskiego zasoby te będą miały różne przełożenie na wymogi kapitałowe wobec uczestnika systemu:
  • Wpłaty podstawowe do funduszu rozliczeniowego. Wpłaty te stanowią ekspozycję uczestnika, wobec której oczekuje się kapitalizacji na poziomie równym 100% wartości ekspozycji, czyli 100% wartości wpłaty podstawowej.
  • Wpłaty dodatkowe do funduszu rozliczeniowego. Komitet Bazylejski proponuje kapitalizację ekspozycji na poziomie równym 120% wartości różnicy pomiędzy środkami wniesionymi (wpłaconymi) do systemu gwarancyjnego, a kapitałem hipotetycznym. W obecnych realiach KDPW różnica ta pokryta zostałaby ze środków pozyskanych od uczestników jako wpłaty dodatkowe do funduszu.
  • Środki własne CCP. Środki te same w sobie nie stanowią ekspozycji uczestnika wobec systemu, dlatego ich zastosowanie zwykle nie przekłada się na wymóg kapitałowy wobec uczestnika. Wyjątkiem jest szczególna sytuacja, gdy środki własne CCP są jedynym zasobem zastosowanym do osiągnięcia poziomu kapitału hipotetycznego - wtedy miałby zastosowanie wymóg kapitałowy wysokości 1,6% wartości zastosowanych środków.
W świetle przepisów dotyczących wymogów kapitałowych zastosowanie w celach gwarancyjnych środków własnych CCP przekłada się na następujące efekty, pozytywne z perspektywy uczestnika CCP:
  • Środki własne, które CCP może wykorzystać w ramach systemu gwarantowania rozliczeń, zanim sięgnie po środki funduszu rozliczeniowego wniesione przez uczestników innych niż niewypłacalny, o całą swoją wysokość redukują wartość wymaganych od uczestników wpłat do funduszu rozliczeniowego. O tyle, ile wynoszą tak zastosowane środki własne CCP, mniejsze są środki wymagane od uczestników do wniesienia jako wpłaty do funduszu rozliczeniowego.
  • Środki własne CCP, stanowiąc zasób systemu gwarantowania rozliczeń, nie stanowią jednocześnie ekspozycji uczestnika wobec tego systemu (z zastrzeżeniem, że nie są jedynym zasobem tego systemu, który zapewnia wypełnienie poziomu kapitału hipotetycznego), inaczej niż wniesione przez uczestnika wpłaty do funduszu rozliczeniowego, obarczone wymogiem 100% kapitalizacji ekspozycji, czy środki potencjalnie oczekiwane od uczestnika jako wpłaty dodatkowe do funduszu, obarczone wymogiem 120% kapitalizacji ekspozycji (do uzyskania poziomu kapitału hipotetycznego).
Wejście w życie postanowień CRD IV planowane jest na koniec 2012 r.

SPAN - nowy model szacowania ryzyka

Metodologia SPAN (Standard Portfolio Analysis of Risk), która umożliwia szacowanie ryzyka zarówno transakcji kasowych, jak i terminowych oraz wyznaczanie na ich bazie wpłat do funduszu rozliczeniowego, została zaprojektowana i wprowadzona w 1988 r. przez Chicago Mercantile Exchange Inc. (CME). Od tamtego czasu metodologia ta jest nieustannie rozwijana, dążąc do maksymalizacji i aktualności zakresu podlegającego analizie ryzyka.

Większa ochrona środków w systemie gwarantowania rozliczeń


Metodologia SPAN, poprzez kompletny opis ryzyka, umożliwia znacznie bardziej precyzyjny pomiar ryzyka, niż metodologia stosowana do tej pory. Podniesie to poziom bezpieczeństwa oraz uatrakcyjni inwestorom (zwłaszcza dużym zagranicznym firmom) i Uczestnikom KDPW_CCP prowadzenie działalności na polskim rynku.

Istotną zaletą wprowadzenia pełnej metodologii SPAN jest doprowadzenie do większej transparentności polskiego rynku z punktu widzenia stosowanych metod zarządzania ryzykiem, gdyż dla dużych inwestorów zagranicznych metodologia SPAN jest rozpoznawalnym standardem, wykorzystywanym na światowych rynkach finansowych.

Równocześnie ze zmianą metodologii obliczania ryzyka, a co za tym idzie - depozytów zabezpieczających oraz funduszu rozliczeniowego - zmianie ulegnie struktura wpłat do całego systemu gwarantowania rozliczeń. Zmiana ta będzie polegała na przeniesieniu ciężaru środków z funduszy o charakterze solidarnym (fundusz rozliczeniowy) na zindywidualizowane depozyty zabezpieczające, które nie podlegają uruchomieniu w przypadku niewypłacalności innego Uczestnika systemu. Główną korzyścią wprowadzanych zmian jest gwarancja nienaruszalności środków zgromadzonych przez dany podmiot w depozytach zabezpieczających.

Standard na ponad 50 rynkach finansowych świata


Stosowana przez KDPW_CCP metodologia SPAN wykorzystywana jest jako narzędzie do obliczania wymagań depozytowych przez większość instytucji oferujących rozliczenia instrumentów pochodnych na świecie oraz wiele innych podmiotów infrastruktury rynku kapitałowego.

Tabela 1. Wybrane instytucje wykorzystujące metodologię SPAN


Lp.Nazwa instytucjiKraj
1Chicago Mercantile Exchange Inc.USA
2Chicago Board of TradeUSA
3The Clearing CorporationUSA
5London International Financial Futures ExchangeWielka Brytania
6London Clearing HouseWielka Brytania
7EuronextFR/B/NL/P
8LCH.ClearnetWielka Brytania
9KELERWegry
10Eurex Clearing AGNiemcy
11Japan Securities Clearing CorporationJaponia
12Singapore ExchangeSingapur
13Taiwan Securities Clearing DepositoryTajwan
14Hong Kong ExchangeChiny
15Shanghai Futures ExchangeChiny
16Sydney Futures ExchangeAustralia
17Bombay Stock Exchange Clearing HouseIndie
18Dubai Gold & Commodities ExchangeZEA


Źródło: CME


W Europie, w bardzo zbliżonej formie do rozwiązania zaprojektowanego przez KDPW, metodologia SPAN funkcjonuje w systemie zarządzania ryzykiem LCH.Clearnet (rynki objęte rozliczeniami przez LCH.Clearnet to w szczególności: Liffe Financials, Liffe Equities, Liffe Commodities, Liffe Indices, London Metal Exchange, LCH EnClear). Metodologia SPAN wykorzystywana jest na wszystkich rynkach terminowych w Ameryce Północnej, a ponadto w Tokio, Osace, Singapurze, Hongkongu, Sydney - łącznie na ponad 50 rynkach na całym świecie - na giełdach lub w izbach rozliczeniowych, w zależności od przyjętego modelu oferowania usług gwarancyjnych.

Rozwiązanie z potencjałem


Ze względu na szeroki katalog instrumentów, dla których możliwe jest wykorzystanie metodologii SPAN do pomiaru ryzyka i określenia wysokości wymaganych zabezpieczeń, jej wprowadzenie będzie efektywnie wspierało rozwój rynków oraz nowych instrumentów, które będą rozliczane przez KDPW_CCP. Dzięki możliwości zastosowania uniwersalnych narzędzi do oceny ryzyka różnego rodzaju instrumentów giełdowych, procesy rozliczeń transakcji oraz zarządzania ryzykiem dla tych instrumentów będą prowadzone w jednolity sposób, nie wymagający żadnych zmian (aplikacje, oprogramowanie) po stronie Uczestników rynku.

KDPW_CCP ... to dopiero początek

Powstanie KDPW_CCP jest jednym z kluczowych projektów Strategii KDPW na lata 2010-2013, gwarantujących wzrost konkurencyjności i rozwój całego rynku kapitałowego. Projekt ten jest jedną z kilkudziesięciu inicjatyw, które podejmowane są przez Krajowy Depozyt w celu wzmacniania pozycji i jakości usług dostępnych w Polsce, aspirującej pozycji do regionalnego huba finansowego Europy Środkowo-Wschodniej.

Strategia KDPW przewiduje realizację szeregu projektów mających na celu rozwój polskiego rynku kapitałowego i generujących korzyści dla inwestorów polskich - zarówno indywidualnych, jak i instytucjonalnych - oraz zagranicznych. Są to projekty mające wpływ na obniżenie kosztów rozliczeń i rozrachunku, a co za tym idzie - kosztów ponoszonych przez inwestorów.

Rozdzielenie funkcji rozliczeniowej od depozytowej na dwa odrębne podmioty - KDPW_CCP oraz KDPW - jest zgodne z międzynarodowymi standardami i zaleceniami. Pozwoli to również na harmonijny rozwój usług oferowanych przez obie spółki, zgodnie z oczekiwaniami swoich klientów oraz jest odpowiedzią na wyzwania rynkowe i międzynarodową konkurencję.

Kluczowa dla dalszego rozwoju KDPW_CCP będzie realizacja następujących projektów (realizowanych przez Izbę Rozliczeniową i samo KDPW):
  • netting w papierach wartościowych
  • CCP dla rynku OTC derywatów
  • rozwój usług oferowanych przez giełdową izbę rozrachunkową GIR KDPW
  • platforma pożyczek papierów wartościowych
  • mechanizm „Hold-Relase”
  • rozliczenia częściowe

Netting w papierach wartościowych


Mechanizm nettingu papierów wartościowych umożliwi generowanie przez KDPW_CCP do KDPW (jako izby rozrachunkowej i centralnego depozytu) jednej instrukcji rozliczeniowej (do rozrachunku w papierach wartościowych i środkach pieniężnych), z wszystkich operacji rozliczanych w CCP na danej sesji rozrachunkowej na danym koncie ewidencyjnym, uznającej/obciążającej dane konto ewidencyjne prowadzone przez KDPW.

Realizacja tego projektu wprowadzi na polski rynek standardy obowiązujące na rynkach europejskich i zwiększy tym samym konkurencyjność KDPW_CCP oraz KDPW w zakresie oferowania usług rozliczeniowych i rozrachunkowych, co może pozytywnie wpłynąć na utrzymanie dotychczasowych klientów i pozyskanie nowych klientów zagranicznych.

W związku z planowaną współpracą z platformą Target2-Securities wprowadzenie nettingu zmniejszy liczbę operacji, która podlegałaby kalkulacjom dotyczącym rozrachunków kierowanym do T2S.

CCP dla rynku OTC derywatów


Projekt rozliczania i gwarantowania transakcji zawieranych na rynku OTC na instrumentach pochodnych ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa rozliczania transakcji zawieranych poza rynkiem zorganizowanym.

Projekt rozwiązań tworzonych przez KDPW jest odpowiedzią na potrzeby i oczekiwania uczestników rynku, ale także na propozycje regulacji Komisji Europejskiej dotyczących rozliczeń transakcji pochodnych OTC w CCP i funkcjonowania CCP. Zgodnie z nimi do końca 2012 wszystkie transakcje zawierane przez banki w UE, w instrumentach pochodnych wskazanych przez regulatora rynku będą podlegały obowiązkowi rozliczania przez instytucje typu CCP. Innym wymogiem proponowanych regulacji jest obowiązek raportowania transakcji OTC do centralnych repozytoriów transakcji. Krajowy Depozyt dąży do obsługi również tej funkcjonalności, gdyż jest ona naturalnym uzupełnieniem projektowanych funkcji rozliczeniowych.

Rys. 1. Uporządkowanie struktury rynku OTC dzięki prowadzeniu rozliczeń przez CCP



Źródło: Opracowanie własne


Na polskim rynku kapitałowym jedynie KDPW dysponuje niezbędną infrastrukturą organizacyjno-technologiczną, gwarantującą bezpieczeństwo rozliczeń, wiedzą i doświadczeniem, systemem komunikacji z bankami. Dodatkowym atutem jest planowane uczestnictwo w systemie rozrachunku brutto euro w czasie rzeczywistym TARGET2.

Katalog instrumentów rozliczanych przez KDPW_CCP został skonfigurowany z założeniem sukcesywnego zwiększania listy instrumentów pochodnych OTC, tak aby ostatecznie objąć wszystkie instrumenty będące w portfelach banków działających w Polsce. W pierwszym etapie projektu lista instrumentów obejmie instrumenty pochodne rozliczane w PLN na bazie netto.
  1. Lista instrumentów rozliczanych w I etapie obejmuje:
  • forwardy na stopę procentową (FRA)
  • swapy stopy procentowej (IRS, OIS, basis swap)
  • repo
  1. W drugim etapie projektu lista instrumentów rozliczanych przez KDPW_CCP może zostać rozszerzona o:
  • FX Swap
  • opcje FX
  • opcje na stopy procentowe
  • swapy procentowo-walutowe (CIRS)
Od samego początku wszystkie transakcje z rynku OTC rozliczane w KDPW_CCP będą objęte trójstopniowym systemem gwarantowania rozliczeń, zgodnie z projektowanymi regulacjami oraz międzynarodowymi standardami.

Rys. 2. Wielostopniowy system gwarantowania rozliczeń w KDPW_CCP



Źródło: Opracowanie własne


Zgodnie z harmonogramem ustalonym z uczestnikami rynku (bankami) CCP dla rynku OTC rozpocznie działalność w połowie 2012 roku. KDPW planuje, że usługa będzie w pełni dostępna wraz z wejściem w życie regulacji europejskich dotyczących rozliczania transakcji OTC.

Rozwój usług oferowanych przez GIR KDPW


11 grudnia 2010 r. rozpoczął działalność poee Rynek Energii GPW. Od tego dnia Giełdowa Izba Rozrachunkowa Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (GIR KDPW) prowadzi zabezpieczenia i rozliczenia zleceń oraz transakcji zawieranych na tym rynku. Utworzenie Giełdowej Izby Rozrachunkowej jest elementem realizacji Strategii na lata 2010-2013, w ramach której KDPW rozszerza zakres oferowanych przez siebie usług i wchodzi w nowe obszary biznesowe.

Rys. 1. Schemat organizacji strony transakcyjnej i rozliczeniowej Rynku Energii GPW



Źródło: Opracowanie własne


Krajowy Depozyt, posiadający wieloletnie doświadczenie na polskim rynku kapitałowym, gwarantuje szybkie i oparte na najlepszych rozwiązaniach technologicznych rozliczanie i rozrachunek transakcji zawieranych na Rynku Energii GPW.

Przeniesienie działalności GIR KDPW do KDPW_CCP będzie skutkowało nowymi, korzystniejszymi dla członków GIR rozwiązaniami.

Dzięki przeniesieniu rozrachunku z banku komercyjnego (co mam miejsce obecnie) do banku centralnego zwiększy się bezpieczeństwa prowadzenia rozrachunku. Członkowie Izby będą mogli wykorzystać swoje rachunki rozliczeniowe w dowolnym banku w Polsce, co pozwoli na uniezależnienie się od jednego Banku rozliczeniowego

Wraz z włączeniem usług oferowanych przez KDPW GIR do izby rozliczeniowej zwiększy się także bezpieczeństwo systemu gwarantowania rozliczeń w tym segmencie. Istniejący obecnie Fundusz Gwarantowania Rozliczeń Transakcji zawartych na poee Rynku Energii GPW, w skład którego wchodzą depozyty zabezpieczające i fundusz rozliczeniowy poszerzy się o kolejny stopień gwarancji - kapitały własne izby rozliczeniowej KDPW_CCP.

Platforma pożyczek papierów wartościowych


Trwają prace nad utworzeniem elektronicznej platformy pożyczek papierów wartościowych, którą dawałaby możliwość skupienia w jednym miejscu ofert pożyczkodawców i pożyczkobiorców. KDPW posiada ponad 10-letnie doświadczenie w zakresie organizacji sytemu pożyczek papierów wartościowych, których celem było zabezpieczenie płynności rozliczeń. Doświadczenie to zostanie wykorzystane w celu dalszego rozwoju rynku pożyczek papierów wartościowych.

Celem projektu jest zapewnienie uczestnikom rynku kapitałowego w Polsce narzędzia, umożliwiającego sprawną realizację pożyczek papierów wartościowych.

Za pomocą specjalnej aplikacji uczestnicy KDPW, jako pożyczkobiorcy lub pożyczkodawcy, przedstawiać będą anonimowo swoje oferty. Po zaakceptowaniu oferty aplikacja automatycznie generować będzie dokumenty rozliczeniowe do systemu kdpw_stream, gdzie będą one rozliczane zgodnie z warunkami umowy pożyczki. Co istotne, zwrot pożyczki będzie gwarantowany wykorzystaniem zasobów systemu gwarantowania rozliczeń. Podstawowym zabezpieczeniem pożyczek będzie zabezpieczenie początkowe wnoszone w środkach pieniężnych i przekazywane do pożyczkodawcy. Stosowane będą także depozyty zabezpieczające naliczane przez moduł SPAN, a także środki funduszu rozliczeniowego oraz kapitał własny izby rozliczeniowej CCP.

Projekt ten jest szczególnie istotny z punktu widzenia rozwoju „krótkiej sprzedaży” na polskim rynku. Warunkiem koniecznym w przypadku stosowania KS jest możliwość pożyczenia papierów wartościowych na rynku po to, by inwestor mógł je sprzedać w określonym momencie, a następnie odkupić w terminie późniejszym po znacznie niższej cenie i oddać pożyczkodawcy.

Pożyczki papierów wartościowych mają istotny wpływ na rozwój rynku jako całości:
  • zwiększają jego płynność (papiery przechowywane w portfelach długoterminowych inwestorów instytucjonalnych poprzez transakcje „krótkiej sprzedaży” powracają na rynek zwiększając tym samym liczbę papierów w wolnym obrocie);
  • zwiększają płynność rozliczeń (głównie transakcji krótkiej sprzedaży);
  • poprawiają efektywność wyceny papierów zarówno z rynku kasowego jak i terminowego;
  • dostarczają nowych strategii inwestycyjnych, bez których pewne istotne dla rynku rodzaje aktywności rynkowej nie miałyby miejsca - np. arbitraż, zabezpieczanie portfela opcji (delta hedge).

Mechanizm „Hold-Relase”


Mechanizm „Hold-Release” jest technicznym instrumentem, który umożliwia jak najwcześniejsze zestawianie instrukcji rozrachunkowych. Pozwala na stosowaniu jednej instrukcji w celu zestawiania i ostatecznego rozrachunku oraz rozdziela proces zestawiania instrukcji od procesu weryfikacji dostępności środków pieniężnych i papierów wartościowych niezbędnych do rozrachunku.

„Hold-Relase” polega on na nadawaniu zestawionym instrukcjom statusu:
  • „Hold” (Wstrzymaj) - w celu wstrzymania rozrachunku transakcji, której dotyczy instrukcja; wstrzymany powinien być przede wszystkim rozrachunek tych transakcji, dla których nie ma pewności co do pokrycia w papierach wartościowych lub środkach pieniężnych
  • „Release” (Realizuj) - w celu realizacji rozrachunku transakcji; dla instrukcji o statusie „Release” rozrachunek transakcji zostanie zrealizowany bez żadnych dodatkowych działań ze strony uczestnika
Nadawanie instrukcji statusu „Hold” lub „Release” realizowane jest jednostronnie, zmiana statusu nie wymaga więc zgody kontrpartnera.

Wprowadzenie mechanizmu „Hold-Release” będzie służyć implementacji standardów zestawiania instrukcji rozliczeniowych zgodnie z rekomendacjami ESSF/ECSDA („Proposals to harmonise and standardise pre-settlement date matching processes throughout Europe”).

Wdrożenie tego projektu wpłynie na zmniejszenie liczby nierozliczonych instrukcji, a co za tym idzie - obniżenie kosztów rozrachunku.

Rozliczenia częściowe


Rozliczenia częściowe będą miały na celu optymalizację przeprowadzanego rozrachunku transakcji poprzez zmniejszenie liczby transakcji podlegających rozrachunkowi. Pozwoli to na obniżenie kosztów rozrachunku.

Mechanizm rozrachunku w częściach transakcji zawartych na rynku regulowanym i ASO (oraz dotyczących ich rozrachunków posttransakcyjnych) jest dopuszczalny na gruncie Kodeksu cywilnego (częściowe spełnienie świadczenia) oraz Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (optymalizacja przeprowadzanego rozrachunku, podobnie jak pożyczki automatyczne).

Korzyści wynikające z wprowadzenia tego rozwiązania odczują bezpośrednio Uczestnicy KDPW_CCP oraz cały rynek. Do głównych korzyści zaliczyć należy: :
  • zwiększenie płynności prowadzonych rozrachunków;
  • zwiększenie płynności rozliczeń;
  • znaczna redukcja wysokości opłat za zawieszenie rozrachunku transakcji;
  • zmniejszenie wzajemnych zobowiązań i należności pomiędzy Izbą Rozliczeniową a jej Uczestnikami;
  • zmniejszenie wolumenu transakcji kierowanych do odkupu.


Źródło:Informacja prasowa
Tematy
Rozwiń firmę z terminalem płatniczym

Rozwiń firmę z terminalem płatniczym

Advertisement

Komentarze (0)

dodaj komentarz

Powiązane

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki