Muzeum Narodowe w Krakowie posiada największą kolekcję dzieł Zbigniewa Pronaszki. Zbiór ten w znacznej części pochodzi z daru artysty złożonego w 1955 roku i jego późniejszego zapisu testamentowego. Pozostała część to przekazy innych osób oraz zakupy własne Muzeum. Kolekcja obejmuje 97 obrazów olejnych, 20 rzeźb oraz ponad 500 prac na papierze, w tym akwarele, rysunki i kilka grafik. Wśród rysunków znajdują się liczne szkicowniki, projekty scenograficzne, projekty polichromii i druków, szkice przygotowawcze do rzeźb i pomników.
Kolekcja obejmuje wszystkie okresy twórczości artysty, począwszy od studiów, a skończywszy na dziełach, których tworzenie przerwała śmierć malarza. Kilka obrazów i rzeźb eksponowanych jest stale w Galerii Sztuki Polskiej XX wieku Muzeum Narodowego w Krakowie. Obrazy olejne często wypożyczane są na wystawy czasowe organizowane w Polsce i na świecie. Szczególnie cenne są te z okresu kiedy współtworzył grupę Formistów (1917-1922), pierwsze polskie awangardowe ugrupowanie artystyczne.
Wystawa została podzielona na dwie części odpowiadające głównym okresom w twórczości artysty. W sali „Awangarda” przedstawiono prace studenckie oraz obrazy, rzeźby, grafiki, akwarele i projekty scenograficzne z okresu zaangażowania Pronaszki w ruch formistyczny. Wśród obrazów znajdują się m.in. wczesne kompozycje powstałe pod wpływem Jacka Malczewskiego i najbardziej znane dzieło formistyczne malarza – Akt (1917). Na uwagę zasługują rzeźby, wśród których projekt pomnika Adama Mickiewicza dla Wilna należy do najważniejszych prac pomnikowych dwudziestolecia międzywojennego.
W sali „Koloryści” natomiast ukazano malarstwo artysty po roku 1922, kiedy to porzucił na rzecz koloru kubizujący, oparty na linii sposób kształtowania formy.
Kolor w obrazach formistycznych był podporządkowany formie i ograniczony często do subtelnych odcieni tej samej barwy. W latach dwudziestych Pronaszko zaczął budować formę za pomocą koloru. W latach następnych podejście do problemu koloru ulegało u artysty różnym przeobrażeniom i stało się przedmiotem eksperymentów formalnych. Wysiłki te uczyniły go jednym z najwybitniejszych polskich kolorystów.
Galeria Żywa: Zbigniew Pronaszko (1885-1958). Dzieła z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie
17 stycznia 2008 - 30 marca 2008
źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie
Źródło:bn
