Trusty neutralne do celów CFC

Przepisy o opodatkowaniu dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC) milczą na temat trustów. Tymczasem jest to jeden z popularniejszych instrumentów zagranicznego planowania podatkowego. Polscy podatnicy mogą w związku z tym powziąć wątpliwości, jak uczestnictwo w schemacie trustowym wpłynie na ich obowiązki względem polskiego fiskusa.

(fot. Michal Dyjuk/REPORTER / EastNews)

Czym właściwie jest trust

Trust jest instytucją wykształconą w średniowiecznej Anglii i co za tym idzie rozpowszechnioną szczególnie w krajach anglosaskiej kultury prawnej. Źródłem niezrozumienia jest najczęściej postrzeganie trustu jako jednostki organizacyjnej, gdy tymczasem jest to rodzaj umowy powierniczej. W typowym truście występują trzy strony: założyciel - inaczej powierzający (settlor), powiernik (trustee) i beneficjent (beneficiary). Zadaniem powiernika jest takie zarządzanie majątkiem przekazanym przez założyciela, aby zapewnić określone korzyści beneficjentowi. Oczekiwania co do tych korzyści, jak i sposób zarządzania majątkiem, są najczęściej określane w umowie trustu (trust deed).

Użyteczność trustu

W obszarze optymalizacji podatkowej trusty zawierane są najczęściej, żeby ułatwić beneficjentowi zarządzanie strukturą lub portfelem inwestycji położonym w kraju o korzystnym systemie podatkowym. W tym celu na powiernika wybierany jest lokalny podmiot (najczęściej spółka charakteryzująca się ograniczoną odpowiedzialnością – limited), który wykorzystując swoją wiedzę i lokalne doświadczenie wykonuje za beneficjenta jego korporacyjne obowiązki i egzekwuje prawa. Trust jest też wykorzystywany w celu zapewnienia beneficjentowi anonimowości – we wszelkich oficjalnych rejestrach jako właściciel figuruje bowiem powiernik, którego dodatkowo najczęściej wiąże tajemnica powiernika.

Własność prawna i ekonomiczna

Skutkiem opisanych procesów jest popularne utożsamianie trustu z osobą powiernika – który jest motorem całego przedsięwzięcia i bez wątpienia jego najbardziej widoczną postacią. To na poziomie powiernika dochodzi też do nieznanego polskiemu prawu rozszczepienia własności prawnej i ekonomicznej. O ile prawnym, „oficjalnym” właścicielem powierzonego majątku jest powiernik, o tyle właścicielem ekonomicznym, czyli uprawnionym do wszelkich korzyści płynących z tego majątku, jest beneficjent.

Czy trust stanowi CFC

Ponieważ trust jest rodzajem umowy, nie stanowi on ani osoby prawnej ani jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Przedmiotem przepisów o CFC są dochody osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych, a nie zawierane umowy, zatem dochody trustu nie podlegają przepisom o CFC.

Nieporozumienie wypływa właśnie z utożsamiania instytucji trustu z osobą powiernika. Jak wskazano, powiernik jest tylko jednym z podmiotów, których dotyczy umowa trustu. Z reguły jest to podmiot całkowicie niezależny od powierzającego i beneficjenta, a zatem w stosunku do tych osób nie może stanowić zagranicznej spółki kontrolowanej, z uwagi na brak powiązań kapitałowych lub zarządczych.

Czy korzystanie z trustu zapobiega stosowaniu przepisów o CFC

Polscy podatnicy muszą mieć jednak świadomość tego, że mimo korzystania z umowy trustu i niepodleganiu tej instytucji przepisom o CFC, ryzyko zastosowania tych ostatnich nie jest w ich przypadku wykluczone. Uwagę należy bowiem zwrócić nie na osobę powiernika (chyba, że jest powiązany z powierzającym lub beneficjentem), ale na podmiot zagraniczny, którego udziały zostały powierzone na podstawie umowy trustu lub nabyte przez powiernika z powierzonych mu środków. Podobnie jak sam trust nie tworzy ram wymuszających zastosowanie przepisów o CFC, tak i nie zapobiega użyciu tych regulacji względem dochodów podmiotów, które trust powierniczo kontroluje. Innymi słowy, powiernik, mimo że jest prawnym właścicielem udziałów, powinien być traktowany jako transparentny do celów podatkowych. Wprawdzie przepisy o CFC nie odnoszą się do tej kwestii, ale przedstawiony kierunek myślenia, choć na kanwie innych zagadnień podatku dochodowego, potwierdzają organy podatkowe w indywidualnych interpretacjach (np. wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w dniu 16.02.2015 sygn. ILPB1/415-1335/14-3/AP).

Tym samym, mimo powierzenia udziałów zagranicznej spółki powiernikowi, polski podatnik powinien każdorazowo badać czy mieści się ona w definicji zagranicznej spółki kontrolowanej oraz czy są spełnione inne kryteria warunkujące zastosowanie lub brak zastosowania przepisów o CFC. Przy tym kontrolę sprawowaną nad spółką zagraniczną przez powiernika należy traktować tak, jakby sprawował ją sam podatnik, tzn. jeżeli jej stopień wynosi co najmniej 25% (uwaga na możliwość sumowania z małżonkiem i niektórymi krewnymi), to nie jest wykluczone uznanie jej za zagraniczną spółkę kontrolowaną.

Wyjątkiem wydaje się utworzenie trustu dyskrecjonalnego, czyli takiego, gdzie o wypłacie majątku decyduje powiernik i nie ma obowiązku stosowania się do instrukcji powierzającego. Wówczas można argumentować, że ani powierzający ani beneficjent nie zarządzają, nie posiadają ani nie mają praw do udziału w zysku spółek kontrolowanych przez powiernika, a więc te spółki nie stanowią dla nich CFC. Struktura ta jednak, ze względu na jej oczywiste ograniczenia, nie jest często stosowanym wehikułem optymalizacyjnym.

Rady dla podatników

Wydaje się, że przepisy o CFC nie powinny być postrzegane przez polskich powierzających lub beneficjentów trustu jako sygnał do rozwiązania tych struktur. Jednakże, w ich interesie leży dokładne zbadanie czy względem kontrolowanych przez powiernika podmiotów nie ma zastosowania opodatkowanie dochodów CFC.

Jacek Wojtach,
konsultant w MDDP

Źródło:

Newsletter Bankier.pl

Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

Nowy komentarz

Anuluj
4 7 ~bb

Porozmawiajcie o truscie dyskrecjonalnym z panią w okienku w U Skarb. Na pewno da wam wyczęrpującą odpowiedź.

! Odpowiedz
Polecane
Najnowsze
Popularne