Ponad 92 proc. Polaków jest świadomych stosowania sztucznej inteligencji przez dziennikarzy, ale aż 66 proc. obawia się manipulacji za pomocą treści tworzonych przez algorytmy i ich wpływu na opinię publiczną - wynika z badania zrealizowanego na zlecenie KRRiT „Sztuczna inteligencja w mediach”.
Najważniejsze wnioski z badania zaprezentowała przewodnicząca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji dr Agnieszka Glapiak podczas konferencji „AI – media w erze algorytmów”.
„Sztuczna inteligencja przestała być już futurystyczną obietnicą, a stała się narzędziem, które coraz częściej wspiera dziennikarzy, wydawców czy twórców cyfrowych w ich codziennej pracy. Z jednej strony AI budzi ciekawość i nadzieje, z drugiej obawy i wątpliwości. Aby poznać opinie Polaków na ten temat, KRRiT zleciła Ogólnopolskiej Grupie Badawczej badanie dotyczące postrzegania AI w mediach. Wyniki stanowią ważny punkt odniesienia do dalszej dyskusji o roli technologii i jej wpływie na jakość przekazu” - wskazano w przesłanym PAP komunikacie prasowym.
Badani chcą oznaczania materiałów AI
Jak zaznaczono, zdecydowana większość ankietowanych (prawie 96 proc.) oczekuje, żeby materiały tworzone z wykorzystaniem AI były wyraźnie oznaczane.
„Mimo ostrożnego podejścia do sztucznej inteligencji odbiorcy dostrzegają liczne zalety AI. Najczęściej wymieniane to: automatyczne tłumaczenia treści na inny język, oszczędność czasu w tworzeniu i pozyskiwaniu informacji oraz poprawę strony wizualnej (np. materiałów graficznych). Ponad połowa badanych (51 proc. respondentów) uważa, że wykorzystanie AI jako narzędzia wspierającego proces tłumaczenia zagranicznych tekstów zwiększa dostęp do wiedzy i informacji” - podkreślono.
"Halucynacje AI"
Najsilniejsze obawy, jak zauważono, dotyczą rzetelności przekazu. Respondenci zwracają uwagę na ryzyko manipulowania opinią publiczną oraz wzrost zagrożenia dezinformacją.
„Wątpliwości budzą także tzw. »halucynacje AI«, czyli sytuacje, w których algorytmy generują błędne informacje jako fakty. Ponad 44 proc. uważa takie sytuacje za zagrożenie” - zaakcentowano w komunikacie.
„Wyniki badania zleconego przez KRRiT jednoznacznie pokazują, że odbiorcy nie są gotowi na zastąpienie sztuczną inteligencją prezenterów w środkach masowego przekazu (telewizji, radiu i internecie). Ponad 95 proc. badanych sprzeciwia się wykorzystaniu AI w tej roli. 76 proc. ankietowanych zdecydowanie nie akceptuje wygenerowanych przez AI prezenterów w telewizji, a ponad 73 proc. powiedziało »nie« w odniesieniu do radia” - podano.
Skrajny sprzeciw, jak zaznaczono, wzbudza natomiast wykorzystywanie wizerunku osób zmarłych w audycjach publicystycznych. Ponad 93 proc. respondentów odrzuca takie rozwiązania, jedynie 2,6 proc. wyraża akceptację, a 4 proc. nie ma zdania na ten temat. Częściową akceptację uzyskano jedynie w kontekście treści edukacyjnych i artystycznych – aprobatę wyraziło odpowiednio 35 proc. i 25 proc. uczestników badania.
Wnioski i rekomendacje
„Wyniki badania pozwalają sformułować następujące wnioski i rekomendacje dotyczące stosowania AI w mediach: jednoznaczne oznaczanie treści tworzonych przez AI – oczekuje tego blisko 96 proc. ankietowanych (rekomendowane jest stosowanie jednolitych komunikatów i etykiet) oraz podkreślanie roli człowieka jako ostatecznego weryfikatora jakości (preferuje to blisko 60 proc. badanych). A także stopniowe wdrażanie AI w funkcjach wspierających, takich jak tłumaczenia i wizualizacja danych, bez zastępowania kreatywności (51 proc. badanych dostrzega korzyści w tym zakresie) oraz edukacja odbiorców w zakresie rozpoznawania fałszywych treści – szczególnie w kontekście obaw przed manipulacją i dezinformacją (prawie 67 proc. respondentów obawia się możliwości manipulowania opinią publiczną przez AI)” - dodano w komunikacie.
Badanie, na zlecenie KRRiT, przeprowadziła Ogólnopolska Grupa Badawcza (OGB) w dniach 23-27 października 2025 metoda? CATI. Przebadano reprezentatywna? próbę N=1000 pełnoletnich mieszkańców Polski. Próbę dobrano w sposób kwotowo-losowy, w oparciu o kryteria: płeć, wiek, wykształcenie oraz miejsce zamieszkania (dane wg GUS). Analiza objęła kwestie świadomości i postaw wobec AI, korzyści i ryzyk, preferencji dotyczących treści i prezenterów, wykorzystywania wizerunku osób zmarłych oraz poziomu zaufania do technologii. (PAP)
akn/ miś/
