REKLAMA

Naruszenia prawa do wizerunku w internecie

2011-05-24 10:00
publikacja
2011-05-24 10:00
W obecnych czasach Internet jest wielkim źródłem informacji. Obecnie panuje pogląd: kogo nie ma w internecie ten nie istnieje. Umieszczając jednak treści w Internecie należy mieć na uwadze ograniczenia, jakie wprowadzają powszechnie obowiązujące przepisy prawa.

Ochrona wizerunku


W trakcie korzystania z sieci providerzy usług internetowych często dopuszczają się  wielu naruszeń. Najczęściej są one związane z naruszeniem prawa do wizerunku. W celu prawidłowego zrozumienia, na czym polega ochrona wizerunku w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, czym jest wizerunek.

Termin wizerunek, użyty w art. 81 prawa autorskiego, oznacza wytwór niematerialny, który za pomocą instrumentów plastycznych, jak portrety, fotografię czy karykatury, przedstawiają podobiznę danej osoby, umożliwiającą jej rozpoznanie. Tak zdefiniowany wizerunek jest dobrem osobistym. Dobro to jest przedmiotem ochrony zapewnionej  zarówno  przepisami art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jak i  przepisami art. 23 kc. Tym samym nie jest możliwe swobodne dysponowanie tym dobrem, szczególnie w odniesieniu do rozpowszechniania cudzego wizerunku.

Mówiąc o rozpowszechnieniu wizerunku nie musi nastąpić jego zwielokrotnienie. Przyjmuje się, że samo publiczne udostępnienie wizerunku, np. w muzeum, galerii czy w interesującym nas zakresie (na stronie WWW, itd.), stanowi już rozpowszechnienie.

Zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku


Prawo do decydowania o rozpowszechnieniu wizerunku przysługuje tylko osobie fizycznej i ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że tylko od woli osoby uwidocznionej na portrecie, zdjęciu, etc. zależy możliwość i dopuszczalność rozpowszechniania jej wizerunku. Do takiej osoby należy decyzja o wyrażeniu zgody bądź sprzeciwu. Portretowany może się sprzeciwić rozpowszechnianiu jego wizerunku, bez racjonalnego uzasadnienia. Powodem odmowy może być zarówno sposób, w jaki przedstawiono go na wizerunku, jak i cel uzyskania odpowiedniej korzyści majątkowej z tego tytuły, np. wynagrodzenia za udzielenie zgody.


Zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku może być udzielone w formie dowolnej. Udzielenie zgody musi jednak być bezsporne i niewątpliwe. Tym samym należy stwierdzić, że portretowany, którego wizerunek ma być rozpowszechniony, musi mieć pełną świadomość nie tylko formy przedstawienia jego wizerunku, ale też miejsca i czasu publikacji, zestawienia z innymi wizerunkami i towarzyszącego komentarza. Zgoda z reguły dotyczy nie samego abstrakcyjnego rozpowszechniania wizerunku, ale odnosi się do znanych udzielającemu zgodę, konkretnych warunków rozpowszechniania wizerunku; chodzi np. o osobę rozpowszechniającą, czas i miejsce publikacji, kontekst czy ewentualnie towarzyszący jej komentarz, zestawienie z innymi wizerunkami, itd.

Przykład: Jeden z dostawców usług internetowych, prowadzących wiele portali, wystąpił do jednej ze znanych aktorek o możliwość „skorzystania” z jej wizerunku. Rozpowszechnienie wizerunku miało polegać na wykorzystaniu zdjęcia aktorki na stronie głównej portalu zawierającego porady związane z utrzymaniem dobrej kondycji fizycznej. Zgoda została udzielona. Jednak właściciel portalu wykorzystał wizerunek aktorki także na innym portalu – randkowym, którego jest administratorem. Takie działanie właściciela portali stanowi naruszenia prawa do wizerunku.

Należy też przyjąć, że osoba, która otrzymała zezwolenie na rozpowszechnienie wizerunku (jeśli zgoda ta nie zawierała zgody na przeniesienie zezwolenia na osobę trzecią) nie jest uprawniona do dokonania takiego „przeniesienia”.

Co więcej, jeśli rozpowszechnienie wizerunku nastąpiło za zgodą portretowanego, nie zwalnia to osób trzecich, które zamierzają dalej rozpowszechniać taki wizerunek, od uzyskania ponownej zgody ze strony uprawnionego. Ma to także zastosowanie do okoliczności, w których artysta malarz, rzeźbiarz tworzący utwory, inkorporuje wizerunek określonej osoby na podstawie legalnie rozpowszechnionego wizerunku (np. fotografii).

Pamiętajmy jednak, że nie jest wymagane zezwolenie uprawnionego, jeśli otrzymał on umówioną zapłatę za pozowanie. Wyjątkiem jest sytuacja, w której portretowany (najpóźniej w chwili ustalania wysokości zapłaty) wyraźnie sprzeciwił się rozpowszechnianiu swojego wizerunku.

Są jednak sytuacje, w których nie jest wymagana zgoda portretowanego, z kolei podmiot, który chce rozpowszechnić wizerunek takiej osoby, może tego dokonać bez ograniczeń. Takimi sytuacjami są:
  • rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeśli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, szczególnie politycznych, społecznych, zawodowych;
  • rozpowszechnianie wizerunku osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej


Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeśli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych. Przepisy ustawy o prawie autorskim zezwalają bowiem na takie działania. Jednak brak w przepisach definicji terminu osoba powszechnie znana. Tym samym, próbując ustalić tak określony przez ustawodawcę krąg osób, przyjmuje się, że powinny być uwzględniane takie okoliczności, jak sprawowanie funkcji politycznych lub społecznych, popularność poza własnym środowiskiem ze względu na działalność zawodową, sportową, amatorską, hobbystyczną. Co więcej, uznano, że każdy może być uznany za powszechnie znanego lub znaną, bez względu na to, jakie działania i jaki rodzaj aktywności wykonuje, w sytuacji gdy jest rozpoznawalny dla większej grupy osób, np. w danym mieście.



Rozpowszechnianie bez zgody wizerunku osoby powszechnie znanej wymaga jednak kumulatywnego spełnienia dwóch warunków:
  • po pierwsze, wizerunek powinien być utrwalony w związku z pełnieniem funkcji publicznych, szczególnie politycznych, społecznych, zawodowych;
  • po drugie, rozpowszechnianie utrwalonego wizerunku powinno być związane z relacjonowaniem wykonywania przez portretowanego funkcji zawodowych, społecznych lub politycznych. Wyłącza to zatem możliwość wykorzystywania bez zgody zainteresowanego jego wizerunku, m.in. na pocztówkach, w kalendarzach czy działalności reklamowej.
Osoby publiczne znajdują się w szczególnej sytuacji. Uznaje się, że przez sam fakt swojej aktywności publicznej zgadzają się one na rozpowszechnianie informacji na swój temat. Co więcej, zgodnie z takim założeniem uznaje się, że opinia publiczna ma prawo do bycia informowaną o działalności osób publicznych. Przy spełnieniu opisanych wymogów, osoba publiczna nie może sprzeciwić się opublikowaniu swojego wizerunku.

Pamiętać jednak, że brak jest na tej podstawie upoważnienia do uwidaczniania i rozpowszechniania wizerunku osoby powszechnie znanej, wykonanego w sytuacji prywatnej, np. na spacerze, w kawiarni czy podczas opalania się.

Przykład
: wizerunek jednego ze znanych polityków uwidoczniono na zdjęciu, na którym spaceruje ze swoją 7-letnią córką. Zdjęcie opublikował jeden z portali internetowych. Takie zachowanie może stanowić naruszenie wizerunku.

Rozpowszechnianie wizerunku będącego „elementem całości”


Drugim wyjątkiem od reguły, wymagającym uzyskania zgody, jest sytuacja, w której osoba portretowana stanowi element całości. Jeśli postać aktora jest tylko nieznacznym elementem szerszej scenerii, całości jaką jest np. zdjęcie z dużej gali, to za uzasadnione należy przyjąć stanowisko, iż zezwolenie na rozpowszechnianie nie będzie konieczne. Jednak, jeśli rozpowszechnieniu podlega przede wszystkim wizerunek osoby, który jest centralnym elementem zdjęcia, to z pewnością konieczne będzie uzyskanie stosownej zgody na publikację wizerunku.

Myślisz o własnej firmie?

www.MamBiznes.pl

Ten portal dostarczy Ci bezpłatnej, fachowej i kompleksowej wiedzy na temat zakładania i prowadzenia własnej firmy.




 
Wobec braku jednoznacznego brzmienia przepisów, w praktyce każda sytuacji winna być oceniania osobno. Niektóre z wyżej opisanych sytuacji mogą okazać się niezmiernie trudne do zakwalifikowania. Wówczas rozstrzygające znaczenie będzie miało ustalenie w strukturze np. zdjęcia relacji między wizerunkiem osoby lub osób a pozostałymi elementami jego treści.

Jeśli osoba stanowi element zgromadzenia, czy publicznej imprezy, nie ma potrzeby uzyskiwania zgody na prezentowanie jej wizerunku. Jednak wyjątek ten (zgodnie z wykładnią celowościową) rozumiany jest jako wyjątek w celach informacyjnych. Oznacza to, że możemy publikować takie wizerunki osób stanowiących element całości, ale tylko w celu informacji, pokazania pewnego zdarzenia. <BOLD>:<Takim celem nie będzie np. reklama w Internecie.>
<BOLD>:<Przykład>: firma bukmacherska zajmująca się przyjmowaniem zakładów, szczególnie piłkarskich, przedstawiła w swojej kampanii reklamowej banner, który na jednym ze zdjęć prezentował trybunę kibiców piłkarskich. Na zdjęciu uwidoczniono wizerunek znanego sportowca, sugerując, że bierze on udział kampanii reklamowej. Takie rozpowszechnianie wizerunku, mimo że zdjęcie stanowi element całości jaką jest np. zdjęcie z meczu, stanowi naruszenie prawa do wizerunku sportowca.

Konsekwencje naruszenia prawa do ochrony wizerunku i nazwiska


Konsekwencje rozpowszechniania wizerunku osoby bez jej zezwolenia uregulowano w art. 78 ust 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w związku z art. 83 prawa autorskiego i w art. 24 kc.
Jeśli naruszenie prawa do wizerunku jest bezprawne, można żądać:
  • zaniechania jego rozpowszechniania (jeśli do rozpowszechniania jeszcze nie doszło, a pojawiło się jedynie takie zagrożenie lub doszło już do rozpowszechniania, jednak istnieje zagrożenie dalszych działań bezprawnych);
  • dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, np. złożenie publicznego oświadczenia o określonej treści i formie, wycofana ze sprzedaży egzemplarzy czasopisma czy pocztówek zawierający jego wizerunek;
  • ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, np. że doszło do naruszenia.(2)
Z kolei jeśli naruszenie prawa do wizerunku było także zawinione, a nie tylko bezprawne, ale i katalog roszczeń jest szerszy. Można wówczas domagać się:
  • zapłaty odszkodowania,
  • zapłaty zadośćuczynienia na rzecz uprawnionego, oraz
  • zapłaty określonej sumy pieniężnej na wskazany przez uprawnionego cel społeczny.

Podsumowanie


Umieszczając w Internecie treści, zdjęcia, grafiki i portrety należy mieć na uwadze ograniczenia związane z ochroną wizerunku. Jego naruszenie może spowodować, że podmioty publikujące wizerunek bez zgody portretowanego mogą być pociągnięte do odpowiedzialności. Tym samym przed podjęciem decyzji w sprawie publikacji takich wizerunków bez zgody portretowanego, należy zasięgnąć opini, czy działania takie nie stanowią naruszenia wizerunku.


Mateusz Mrzygłód

Źródło:
Tematy
Zapytaj eksperta o kredyt hipoteczny

Zapytaj eksperta o kredyt hipoteczny

Komentarze (0)

dodaj komentarz

Powiązane

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki