Dane za pa<dziernik pokazuj1, ?e bezrobocie wzros3o, natomiast wydatki i poziom optymizmu konsumentsw spad3y. Pog3jbi3a sij tak?e stagnacja w sektorze wytwsrczym. W6rsd ekonomistsw panuje zgoda, ?e USA wesz3y w fazj recesji. "Dane o bezrobociu mog1 przewa?yf szalj i sk3onif Fed do bardziej agresywnej obni?ki stsp" - powiedzia3 Anthony Chan, g3swny analityk z Banc One Investments Advisors.
Po atakach przeprowadzonych na Nowy Jork i Waszyngton 11 wrze6nia Fed dwukrotnie obni?y3 stopy o 50 punktsw bazowych. Wijkszo6f specjalistsw z Wall Street jest zdania, ?e we wtorek uczyni to po raz trzeci. Czj6f ekonomistsw twierdzi jednak, ?e Fed obni?y koszty pieni1dza tylko o 25 punktsw bazowych. Ich zdaniem wp3yw dziewijciu obni?ek dokonanych w tym roku nie jest jeszcze w pe3ni odczuwany przez gospodarkj i bank centralny mo?e chcief zachowaf sobie w rezerwie amunicjj na dalsz1 walkj z recesj1. Fed og3osi swoj1 decyzjj oko3o godziny 20.15 czasu warszawskiego. Poni?ej przedstawiamy czynniki, ktsre bank centralny bjdzie bra3 pod uwagj.
Z#E DANE
W ubieg3ym tygodniu pojawi3y sij kolejne dowody na to, ?e spowolnienie gospodarcze zaczyna wywieraf wp3yw na postawy konsumentsw. W pi1tek Departament Pracy poda3, ?e w pa<dzierniku w USA uby3o 415.000 miejsc pracy, co oznacza najwijkszy miesijczny spadek od ponad 20 lat. Stopa bezrobocia wzros3a do 5,4 z 4,9 procent we wrze6niu. "Sytuacja na rynku pracy zaczyna mief wp3yw na wzrost tempa dochodsw oraz oczekiwania ludzi na temat tego, co przyniesie przysz3o6f" - powiedzia3 Tim O'Neill, g3swny analityk w Bank Montreal/Harris Bank. W ubieg3ym tygodniu rz1d poda3, ?e wydatki konsumentsw spad3y we wrze6niu o 1,8 procent, co stanowi najwijkszy spadek od 14 lat. Zarswno
O'Neill jak i Chan przewiduj1, ?e w czwartym kwartale, po raz pierwszy od dekady, wydatki konsumenckie spadn1. Wraz ze wzrostem liczby zwolnieq spada poziom optymizmu w6rsd Amerykansw. Instytut Conference Board poda3, ?e sporz1dzany przez niego indeks optymizmu spad3 w pa<dzierniku do poziomu najni?szego od ponad siedmiu lat. Analitycy argumentuj1, ?e Fed nie mo?e ignorowaf takich czynniksw jak pogorszenie sij nastrojsw, wywo3ane mijdzy innymi ljkiem przed atakiem bioterrorystycznym, a tak?e faktu, ?e inflacja pozostaje pod kontrol1. Ich zdaniem bank centralny musi w tej sytuacji dzia3af zdecydowanie. Rynek nieruchomo6ci, ktsry jeszcze w ubieg3ym roku prezentowa3 sij bardzo dobrze, tak?e zacz13 wykazywaf oznaki spowolnienia. We wrze6niu liczba domsw sprzedanych na wtsrnym rynku spad3a o 11,7 procent, co stanowi najwijkszy spadek od kwietnia 1995 roku.
Kiedy spada zaufanie konsumentsw, <le wygl1da tak?e sytuacja sektora wytwsrczego. Pilnie obserwowany indeks Mened?ersw Logistyki (NAPM) spad3 w pa<dzierniku do 39,8 punktu, czyli najni?szego poziomu od lutego 1991 roku, kiedy to USA tak?e by3y pogr1?one w recesji.
PROMYKI NADZIEI
Mimo, ?e wstjpne dane na temat wzrostu gospodarczego w trzecim kwartale opublikowane w ubieg3ym tygodniu tak?e dalekie s1 od optymizmu, to jednak pozostaj1 one lepsze ni? oczekiwano. Departament Handlu poda3, ?e w okresie od lipca do wrze6nia gospodarka odnotowa3a spadek w wysoko6ci 0,4 procent. Dla wielu by3o to potwierdzenie, ?e w USA zaczj3a sij recesja, ale ekonomi6ci spodziewali sij spadku o jeden procent. Jednym z czynniksw, ktsre doprowadzi3y do spadku PKB by3o wijksze ni? sij spodziewano wykorzystywanie przez sps3ki zapassw. Oznacza to, ?e kiedy popyt wzro6nie, firmy prawdopodobnie zwijksz1 produkcjj, a nie sijgn1 do zapassw.
"Przynajmniej to wskazuje, ?e fundamenty, z ktsrymi wchodzimy w czwarty kwarta3 nie s1 takie z3e" - powiedzia3 O'Neill. Wielu ekspertsw mimo to spodziewa sij, ?e spadek PKB w czwartym kwartale
bjdzie wijkszy ni? w trzecim. Innym pozytywnym czynnikiem jest to, ?e w pa<dzierniku Amerykanie kupili rekordow1 liczbj samochodsw i cij?arswek, do czego zachjci3y ich nieoprocentowane kredyty oferowane przez producentsw i dealersw. Wed3ug ekonomistsw pokazuje to, ?e polityka niskich - a zw3aszcza zerowych - stsp procentowych wci1? dzia3a.
MO/E JEDNAK 25 PUNKTSW?
Czj6f ekonomistsw jest jednak zdania, ?e Fed oraz rz1d amerykaqski zrobi3y ju? dosyf, by o?ywif gospodarkj i dlatego obni?ka wyniesie tylko 25 punktsw. Jeszcze przed atakami rz1d w ramach obni?ki podatksw zwrsci3 Amerykanom 38 miliardsw dolarsw. Po atakach kolejne 40 miliardsw zosta3o wpompowanych w gospodarkj w postaci pakietu ratunkowego. Je?eli dodaf do tego ulgi fiskalne, to rz1dowa pomoc dla gospodarki po atakach mo?e wynie6f 100 miliardsw dolarsw.
"Polityka paqstwa jest znacznie bardziej aktywna ni? podczas recesji na pocz1tku lat 90-tych" - powiedzia3 O'Neill. Optymi6ci przypominaj1 rswnie?, ?e w pi1tek po raz pierwszy od ponad
dwsch lat cena za bary3kj ropy spad3a ponni?ej 20 dolarsw, co tak?e mo?e przyspieszyf o?ywienie gospodarcze. Dodatkowo Departament Skarbu wycofa3 sij w ubieg3ym tygodniu ze sprzeda?y 30-letnich obligacji rz1dowych, co spowodowa3o gwa3towny spadek d3ugoterminowych stsp procentowych. W konsekwencji spad3y koszty kredytsw hipotecznych, co tak?e mo?e w pewnym stopniu o?ywif gospodarkj.