„Mieszkanie dla młodych” pomogło bezdzietnym z trzech województw

Rządowy program dofinansowania wkładu własnego budził kontrowersje zanim jeszcze trafił na rynek. Po roku działania schematu można powiedzieć, że wiele z czarnych przepowiedni się sprawdziło. Zainteresowanie dopłatami jest małe, a najwięcej powodów do radości mają deweloperzy.

Bank Gospodarstwa Krajowego opublikował dane dotyczące wykorzystania programu „Mieszkanie dla młodych” na koniec 2014 r. Mimo że grudzień był miesiącem, w którym dofinansowanie cieszyło się zdecydowanie największym zainteresowaniem w całym poprzednim roku, to łączna kwota przeznaczona na dopłaty wyniosła w ciągu 2014 r. zaledwie 207 mln zł. Z zarezerwowanej puli środków wykorzystano tylko nieco ponad jedną trzecią.

BGK zaakceptował do tej pory ok. 16 tys. wniosków kredytowych – tyle rodzin otrzymało dofinansowanie lub otrzyma je w kolejnych latach. Warto porównać tę liczbę z wartością sprzedaży „normalnych” kredytów hipotecznych. Zgodnie z raportami AMRON-SARFiN banki co kwartał podpisują ponad 40 tys. umów, a więc 2,5 razy więcej niż wyniosła cała sprzedaż kredytów MdM w poprzednim roku.

Pieniądze trafiają do dużych miast i ich okolic

Największym zainteresowaniem program dopłat cieszył się w województwach pomorskim, wielkopolskim i mazowieckim. Limity cenowe na Pomorzu i w Wielkopolsce od początku roku były na tyle wysokie, że deweloperzy nie zmieniając cen znajdowali nabywców kwalifikujących się dotrzymania dofinansowania.

Jeśli zsumujemy liczbę wniosków przypadających na Gdańsk, Poznań i Warszawę oraz gminy przylegające do tych miast, to okaże się, że ponad 36 proc. wszystkich dopłat trafiło do kupujących mieszkania właśnie w tych aglomeracjach.

Szczególnie małym zainteresowaniem cieszył się program w gminach wokół Opola (1 wniosek), Lublina (2 przypadki) i Gorzowa Wielkopolskiego (3). Drugie pod względem wielkości populacji województwo śląskie można uznać za szczególnie poszkodowane. W regionie mieszka niemal 12 proc. Polaków, a wśród beneficjentów „Mieszkania dla młodych” Ślązacy stanowili tylko 4 proc.

 Powstanie 300 domów

W przeważającej większości dofinansowanie zostanie przeznaczone na mieszkania – tylko 320 dopłat przekazanych zostanie osobom kupującym domy. Średnia powierzchnia mieszkania kupowanego z dofinansowaniem wyniosła w 2014 r. niecałe 54 metry kwadratowe.

Jednym z założeń „Mieszkania dla młodych” było wsparcie rodzin i osób samotnych wychowujących dzieci. Przewidziano w ich przypadku nie tylko podwyższenie maksymalnego metrażu lokalu kwalifikującego do otrzymania dopłaty, ale także kwoty dofinansowania. Tymczasem z programu skorzystali przede wszystkim bezdzietni. Wśród małżeństw stanowili oni 55-procentową większość, a wśród singli-wnioskodawców aż 94 proc.

Główne grzechy

BGK podsumowując rok, wskazuje, że program dopłat cieszył się większym powodzeniem niż „Rodzina na swoim” w pierwszych dwunastu miesiącach od startu. Trudno jednak byłoby obronić tezę, że „Mieszkanie dla młodych” okazało się istotnym wsparciem dla tych, do których było adresowane. Winić można za to przede wszystkim:

• Ograniczenie zasięgu dopłat do rynku pierwotnego – na czym korzystają przede wszystkim deweloperzy zyskujący nieposiadającą większych oszczędności klientelę gotową kupić tańsze mieszkania w gorszych lokalizacjach.
• Wymóg „pierwszego mieszkania” – wykluczający z dopłat rozwijające się rodziny (z dziećmi!) poszukujące możliwości poprawienia swojej sytuacji mieszkaniowej.
• Oderwanie limitów cen od realiów poszczególnych rynków, co powoduje premiowanie niektórych lokalizacji (przypadek 3 województw) kosztem reszty kraju.

Planowane zmiany w „Mieszkaniu dla młodych” dotkną zapewne wyłącznie drugiego z wymienionych elementów. Czy to wystarczy, żeby zmienić niezbyt optymistyczną ocenę schematu? Można spodziewać się, że w tym roku chętnych do skorzystania z dopłat będzie więcej, ale w pewnej mierze będzie to zapewne zasługa rosnących wymogów dotyczących minimalnego wkładu własnego. Głosy mówiące o tym, że rządowy program bazuje na złych założeniach będzie słychać coraz częściej i trudno nie przyznać im racji.

Źródło: