foto: thinkstock
Dla polskiego przedsiębiorcy bycie kontrolowanym to chleb powszedni. Uprawnione do tego są liczne organy wydające koncesje, zezwolenia i licencje na prowadzenie działalności gospodarczej, a także organy dokonujące wpisów do rejestrów działalności. Kontrole zwykle przeprowadzają inspekcje specjalistyczne, z takich instytucji jak: PIP, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Handlowa, urzędy skarbowe, czy Inspekcja Nadzoru Budowlanego. Kontrole mogą mieć też znaczenie szczególne, wówczas organem uprawnionym do przeprowadzenia takiego działania są m.in. ABW, Policja, Służba Celna, czy CBA.
Dla odmiany skontroluj urzędnika
Mieszkaniec jednej z gmin, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, zadał swojemu burmistrzowi pytanie o przebieg zatrudnienia naczelnika wydziału gospodarki odpadami urzędu miejskiego. Chciał, aby burmistrz udzielił mu informacji na temat wykształcenia urzędnika, tego, kiedy został zatrudniony na pełny etat w urzędzie oraz kiedy awansował. Burmistrz uznał jednak, że odpowiedzi na te pytania nie dotyczą zagadnień należących do kategorii „informacje publiczne”. Mieszkaniec był jednak nieustępliwy i ze względu na brak odpowiedzi wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność burmistrza. WSA uznał skargę mieszkańca i kazał organowi udostępnić wnioskowane informacje (Wyrok WSA w Szczecinie z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 106/13). Czy mamy zatem prawo uzyskać podobne informacje o dowolnym urzędniku?
 |
» Jeden urzędnik wykluczy firmę z zamówień publicznych w całej Polsce |
Radca prawny zauważa jednak, że nie możemy dowiedzieć się o urzędniku wszystkiego, ponieważ powyższy zapis ograniczony jest przez przepis art.5 ust.2 ww. ustawy, zgodnie z którym „Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy”. - Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa - mówi Wroński. Powyższe przepisy posiadają charakter dość ogólny, zarówno w kwestii udostępniania informacji (gdzie mowa jest o udostępnianiu informacji o osobach sprawujących funkcje i ich kompetencjach), jak i w kwestii ograniczenia tej informacji – gdzie mowa jest o prywatności osoby fizycznej).
- Z jednej strony obywatele mają zatem prawo do uzyskiwania informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, bez szczegółowego określenia zakresu tych informacji, z drugiej strony osoby pełniące funkcje publiczne mają prawo do ochrony prywatności. Przy realizacji powyższych przepisów musi zatem dochodzić do kolizji odnośnie do zakresu przekazywanych informacji, które rozstrzygać będą sądy administracyjne – tak jak w opisanym przypadku, gdzie organ odmówił udzielenia informacji, powołując się na ochronę prywatności zatrudnionej osoby, a obywatel uważał, iż informacje te powinny posiadać charakter publiczny, co generalnie potwierdził sąd administracyjny – tłumaczy Wroński.
Raz, dwa, trzy, obywatel patrzy
 |
» „Ma duży dom i lewe dochody”, „zapłacił mniej za turnus” – czyli z jakimi donosami zmagają się urzędnicy |
| Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 26 czerwca 2008 r. (II SAB/Ke 18/08), dotyczył wynagrodzeń i danych osobowych pracowników samorządowych: „Wysokość wynagrodzeń pracowników samorządu gminnego - wójta gminy, jego zastępcy oraz pracownika gminy - stanowi informację publiczną. Funkcjonariusze publiczni nie mogą korzystać z ochrony danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska i wysokości ich wynagrodzenia - na podstawie przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych”. |
| Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 listopada 2012 r. (II SA/Gd 544/12) dotyczący kosztów zatrudnienia pracownika samorządowego: „Informacja dotycząca kosztów poniesionych przez gminę w związku z zatrudnieniem sekretarza miasta, a więc faktycznie informacja dotycząca władz publicznych i przez te władze wytworzona, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej” |
| Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2012 r. (II SAB/Wa 51/12) dotyczący wieku sędziego: „Informacja o roku urodzenia (wieku) sędziego, jako osoby pełniącej funkcje publiczne, stanowi informację publiczną”. |
| Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 2010-03-09 (II SA/Ol 1072/09) dotyczący korzystania z telefonów komórkowych przez urzędników: „Informacją publiczną jest wiadomość, że określona osoba sprawująca funkcję publiczną posiada służbowy telefon komórkowy o określonym numerze, a także koszt eksploatacji telefonu komórkowego przez osobę piastującą funkcję publiczną”. |
Każdy obywatel może na podstawie art.6 ust.1 pkt 2 lit.d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej sprawdzić wynagrodzenie oraz wykształcenie osób sprawujących funkcje w organach władzy publicznej, gdyż dane te mieszczą się w zakresie informacji o osobie. Organ powinien udzielić takiej informacji zainteresowanej osobie nieodpłatnie, na jej wniosek, przy czym organ nie może żądać od pytającego wykazania interesu prawnego lub faktycznego, czyli mówiąc prosto nie wolno organowi pytać, w jakim celu pytający takiej informacji się domaga.
Justyna Niedbał
Bankier.pl
j.niedbal@bankier.pl
